Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Ánh Thu là một huyền thoại đã đi vào lịch sử, đó là biểu tượng tối thượng của một 'nữ cường' đúc bằng tinh thần thép

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Ánh Thu (thường gọi là cô Tám Thu) sinh năm 1942 tại xã Song Thuận, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giữa vùng căn cứ cách mạng, tuổi thơ của cô gắn liền với cảnh quê hương bị địch giày xéo, giam cầm. Chính những đau thương ấy đã hun đúc trong cô ý chí chiến đấu quật cường.

Tháng 3-1959, khi mới 14 tuổi, cô bắt đầu tham gia làm giao liên, rồi vào du kích, xã đội và gắn bó với công tác đoàn thể phụ nữ xã Song Thuận suốt 10 năm.

Ngày 27-2-1967, trên cương vị Xã đội phó Song Thuận, hưởng ứng đợt thi đua đánh Mỹ chào mừng Ngày Quốc tế Phụ nữ 8-3, cô đã chỉ huy đội du kích xã tổ chức trận địa phục kích bằng mìn và lựu đạn ngay trên lộ ấp Đông Hòa vào ban ngày. Nắm rõ lịch trình di chuyển của toán lính Mỹ qua cây cầu nhỏ nối hai xã Vĩnh Kim - Song Thuận, cô Tám Thu quyết định lập trận địa bất ngờ. Cô cho gỡ ván cầu để dồn địch vào thế thắt nút cổ chai, gài mìn ngay chân cầu; đồng thời tận dụng hai quả pháo lép 105mm và 155mm của địch để chế thành mìn tự tạo, phối hợp vây bọc gò đất khô kế bên bằng hàng loạt lựu đạn.

Khoảng 11 giờ trưa ngày 27-2-1967, quân địch lọt vào trận địa. Vừa khựng lại tìm đường qua cầu, tiếng nổ vang trời đã quật ngã 6 tên. Theo phản xạ, toán lính Mỹ cuống cuồng kéo nhau lên gò đất khô gần đó để sơ cứu đồng đội. Chờ đúng thời điểm địch tập trung đông nhất, cô Tám Thu phát lệnh kích nổ hai quả mìn tự chế. Địch hoảng loạn tháo chạy lại tiếp tục sập vào trận địa lựu đạn gài sẵn. Trận đánh kết thúc giòn giã: ta tiêu diệt 15 tên, thu 20 khẩu súng cùng hàng ngàn băng đạn, chỉ còn 5 tên tháo chạy. Chiến công oanh liệt này đã đưa tên tuổi cô Tám Thu gắn liền với danh hiệu "Dũng sĩ diệt Mỹ".

Tháng 6-1968, dù đang mang thai tháng thứ 6, cô cùng du kích xã Song Thuận phối hợp với du kích xã Vĩnh Kim và Long Hưng bao vây đồn Ông Hổ nhằm cắt đứt đường tiếp tế của địch. Sau gần 1 tháng bị bao vây, Mỹ điều 1 đại đội đến giải tỏa. Cô Tám Thu đã chỉ huy 2 đội du kích mai phục chặn đánh, tiêu diệt và làm bị thương 38 tên, bắt sống 1 tên gián điệp, thu 17 súng và 1 máy truyền tin PRC-25.

Chỉ còn 22 ngày nữa là đến sinh nở, lực lượng địch gồm 1 tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 7, 1 tiểu đoàn bảo an và 1 tiểu đoàn Mỹ chia làm 3 cánh càn quét vào các xã Song Thuận, Long Hưng và Đông Hòa. Tổ du kích do cô chỉ huy phối hợp với Tiểu đội Cửu Long kiên cường bám trụ chống càn từ 7 giờ sáng đến 15 giờ chiều. Khi bị địch bao vây tại ấp Đông Hòa, để bảo toàn lực lượng chủ lực, cô quyết định ở lại cùng 6 du kích thu hút hỏa lực cho Tiểu đội Cửu Long rút lui an toàn. Khi 2 du kích bị thương, cô cử 4 người còn lại rút trước, một mình vừa bắn trả vừa vác 2 khẩu súng cõng 2 thương binh vượt qua vòng vây. Với chiến công này, cô được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì.

Tháng 8-1968, cô được điều động về công tác tại Huyện đội Châu Thành và cống hiến cho đến khi nghỉ hưu vào tháng 9-1989 với cấp bậc Trung tá, Phó Chỉ huy trưởng về Chính trị Huyện đội Châu Thành. Tháng 3-1969, cô vinh dự đại diện cho lực lượng vũ trang Vành đai Bình Đức ra nước ngoài dự các đại hội phụ nữ, thanh niên, công đoàn thế giới và đi qua 11 quốc gia để tố cáo tội ác chiến tranh.

Trong suốt quá trình hoạt động, cô Ánh Thu được khen thưởng 1 Huy hiệu Bác Hồ; 9 danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ; 1 danh hiệu Dũng sĩ diệt xe cơ giới; 2 Huân chương Chiến công hạng Nhì; 1 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; 1 Huân chương Độc lập hạng Ba; 3 Huân chương Giải phóng (hạng Nhất, Nhì, Ba); 3 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang (hạng Nhất, Nhì, Ba); 2 Huy chương Vàng do Chính phủ Ý trao tặng; 1 Huy hiệu Vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ; cùng nhiều danh hiệu Chiến sĩ thi đua và Bằng khen các cấp. Ngày 25-4-2015, bà chính thức được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Những chiến công của Anh hùng Nguyễn Thị Ánh Thu đã góp phần làm rạng danh truyền thống cách mạng của quê hương Tiền Giang, là tấm gương sáng ngời về tinh thần dũng cảm, mưu trí cho các thế hệ trẻ noi theo.