Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Pinăng Tắc (1910–1977)
Pinăng Tắc là chiến sĩ cách mạng người Raglai, có nhiều đóng góp trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ tại vùng căn cứ Bác Ái, Ninh Thuận. Ông nổi tiếng với chiến thuật sử dụng bẫy đá Pinăng Tắc, một trận đánh độc đáo bằng địa hình rừng núi đã gây tổn thất lớn cho quân địch. Năm 1965, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Thân thế
Pinăng Tắc sinh năm 1910 tại vùng núi thuộc xã Phước Thành, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận (nay thuộc tỉnh Khánh Hòa), trong một gia đình người Raglai có truyền thống gắn bó với cộng đồng.
Không chỉ trực tiếp tham gia cách mạng, ông còn vận động gia đình và đồng bào Raglai ủng hộ kháng chiến, nuôi giấu cán bộ, cung cấp lương thực và tham gia xây dựng lực lượng cách mạng.
Trong giai đoạn 1961–1963, riêng gia đình ông đã đóng góp nhiều công sức cho kháng chiến: làm hàng vạn cây chông, ủng hộ lương thực, nuôi giấu cán bộ và vận động thanh niên tham gia bộ đội.
Hoạt động cách mạng
Pinăng Tắc tham gia cách mạng từ năm 1946. Trong kháng chiến chống Pháp, ông là một cán bộ tích cực vận động đồng bào địa phương tham gia đấu tranh.
Sau Hiệp định Genève năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện chính sách gom dân tại khu vực Bác Ái nhằm kiểm soát và tách lực lượng cách mạng khỏi nhân dân. Trước tình hình đó, Pinăng Tắc với vai trò du kích xã đã xây dựng các cơ sở bí mật, vận động đồng bào đoàn kết chống lại sự đàn áp.
Tháng 2 năm 1959, ông chỉ huy phá các khu tập trung Bà Râu, Tầm Ngân, đưa đồng bào trở về vùng núi Phước Bình để tiếp tục xây dựng căn cứ kháng chiến. Từ đây, tên tuổi của ông gắn liền với chiến thuật bẫy đá Pinăng Tắc.
Trận bẫy đá Pinăng Tắc
Ngày 10 tháng 8 năm 1961, tại xã Phước Bình, huyện Bác Ái, Pinăng Tắc cùng đồng đội và nhân dân địa phương tổ chức trận phục kích bằng bẫy đá trên địa hình núi rừng hiểm trở.
Lợi dụng địa hình tự nhiên, lực lượng cách mạng đã tạo ra trận địa đá lăn để đánh địch, tiêu diệt hơn 100 quân đối phương. Trận đánh thể hiện sự sáng tạo trong cách đánh du kích, tận dụng địa hình và sức mạnh của nhân dân địa phương.
Địa điểm diễn ra trận đánh sau này được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử kháng chiến.
Vinh danh
Với những đóng góp trong sự nghiệp đấu tranh cách mạng, Pinăng Tắc được Nhà nước Việt Nam trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu là:
Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 1965).
Nhiều huân chương, huy chương ghi nhận thành tích trong kháng chiến.
Tên ông được đặt cho nhiều công trình nhằm ghi nhớ công lao, trong đó có:
Đường Pinăng Tắc tại thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận.
Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Pi Năng Tắc tại huyện Bác Ái.
Pinăng Tắc được xem là biểu tượng của tinh thần chiến đấu kiên cường, trí tuệ và lòng yêu nước của đồng bào Raglai trong các cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước.
