Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Văn Đực

nh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Tô Văn Đực (người được mệnh danh là “Anh hùng mìn gạt” hay “Cỗ máy phá tăng” vì những sáng kiến chế tạo mìn tiêu diệt xe tăng địch năm xưa ở vùng đất thép Củ Chi trong thời kỳ chống Mỹ). Câu chuyện “mìn gạt phá tăng” của ông Đực nghe như huyền thoại, nhưng đó chính là sự thực lịch sử về sức mạnh và trí tuệ của người dân Việt Nam.

Ở tuổi ngoài bát tuần, chiều hôm qua, 21/4, người lính già​ đầu bạc trong bộ quân phục giản dị, dù bước đi chậm rãi vì “trái gió, trở trời” vẫn tự hào bước vào Trung tâm Chiếu phim Quốc gia, để giao lưu với gần trăm thanh niên Thông tấn xã Việt Nam về cuộc chiến đấu của mình và đồng đội được tái hiện trong “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” - bộ phim điện ảnh lịch sử chiến tranh mới ra mắt đầu tháng 4/2025, hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, Thống nhất đất nước.háng 2/1962, khi vừa tròn 20 tuổi, tôi được tham gia chiến đấu đánh đuổi đế quốc xâm lược, đã gia nhập vào đội ngũ dân quân du kích xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi.

Với sở thích tìm tòi về cơ khí, tôi được tổ chức phân công phụ trách công xưởng của địa phương với nhiệm vụ chính là sửa chữa những vũ khí hỏng hóc trong quá trình chiến đấu. Nói là công xưởng, nhưng thực chất chỉ là cái lò rèn cũ của địa phương, đồ đạc máy móc chẳng có gì ngoài dụng cụ thổi lò đơn sơ và mấy cái dũa.

Trước khó khăn đó, tôi đã mày mò tìm hiểu các thứ vũ khí mà anh em thu lượm về, sau đó cải tiến từ súng ngựa trời bắn tầm gần đến súng trường bắn tầm xa cho du kích chiến đấu. Rồi tôi sáng tạo khẩu súng ngắn K54 nâng cấp từ 8 viên lên 14 viên.

Dù vậy, vào năm 1966, xe tăng càn quét vùng Củ Chi dữ lắm, trong khi mình toàn súng thô sơ, nhất là du kích làm gì có B40 để chống lại xe tăng. Vì vậy, sau khi được một công binh cho mượn 2 quả mìn cán, tôi đã đem đặt ngay “lỗ châu mai” cách khoảng 50 mét, xe tăng cán lên thì mìn nổ.

Thấy tính năng của mìn rất hiệu quả, nên tôi lại nhặt đem về nghiên cứu và sản xuất mìn cán nhằm chặn bước tiến của xe tăng địch.

Trong loạt bom địch thả xuống lúc bấy giờ, có rất nhiều trái bom không nổ. Có những quả rất to. Cứ thế, ban ngày, tôi đi nhặt bom không nổ về cưa ra. Tôi nói anh em tránh ra hết, để một mình tôi xuống coi trái bom thôi.

Rồi tôi nghiên cứu cách cưa bom, lấy thuốc nổ từ những quả bom của địch và chế ra loại mìn gạt. Thật đáng mừng là những quả mìn gạt mới do tôi tự chế hồi đó hiệu quả hơn mìn cán, bởi với mìn gạt thì chỉ cần xe tăng hay quân địch đi ngang, vướng dây gạt cần là mìn sẽ tự kích pháo nổ ngay.

Thành công, tôi phổ biến cho mọi người cách làm, lấy thuốc từ những quả bom xịt về làm thuốc súng, chế thành mìn, lựu đạn...

Cứ thế, số lượng vũ khí do tôi chế tạo liên tiếp được nhân lên. Gần 5.000 xe tăng Mỹ bị phá hủy trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất ở Củ Chi hầu hết đều từ thứ vũ khí là mìn gạt tự chế đó. Cũng bởi thế, nhiều người vẫn hay gọi tôi với biệt danh “Anh hùng mìn gạt.”

Với những thành tích vượt trội trong việc chế tạo vũ khí công phá xe tăng hiệu quả, năm 21 tuổi, tôi được vinh dự kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngay trên chiến hào địa đạo Củ Chi. Tiếp đó, tôi đã vinh dự được Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.