ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN TÔ VĨNH DIỆN - BIỂU TƯỢNG QUẢ CẢM CỦA TINH THẦN QUYẾT TỬ ĐỂ BẢO VỆ PHÁO VÌ ĐỘC LẬP, TỰ DO CỦA TỔ QUỐC

Anh hùng Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại làng Dược Khê, xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc xã An Nông, huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình bần nông nghèo khó dưới chế độ thực dân phong kiến, từ năm lên 8 tuổi, anh đã phải đi ở, làm tá điền cho địa chủ suốt 12 năm liền. Cuộc sống lam lũ, bị áp bức bóc lột đã sớm hun đúc trong lòng người thanh niên đất miền Trung một ý chí kiên cường và lòng căm thù giặc sâu sắc.

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, anh thoát khỏi kiếp đời nô lệ, hăng hái tham gia lực lượng dân quân tại địa phương và đến năm 1949 thì chính thức xung phong vào bộ đội chủ lực. Với tinh thần trách nhiệm cao và sự gan dạ, đến tháng 5 năm 1953, khi quân đội ta thành lập những đơn vị pháo cao xạ đầu tiên, anh được điều động giữ chức Tiểu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367.

Sự nghiệp cách mạng vẻ vang của anh gắn liền với những cung đường hành quân thần kỳ của chiến dịch Điện Biên Phủ. Để chuẩn bị cho trận đánh quyết chiến chiến lược, anh cùng đồng đội phải thực hiện một nhiệm vụ tưởng chừng như không tưởng: bí mật kéo những khẩu pháo cao xạ nặng hơn 2 tấn vượt qua hàng ngàn kilômét đèo cao, dốc đứng, vực sâu hiểm trở. Tuy nhiên, khi phương châm chiến dịch thay đổi từ "đánh nhanh thắng nhanh" sang "đánh chắc tiến chắc", đơn vị lại nhận lệnh phải kéo pháo ngược trở ra. Khó khăn lúc này tăng lên gấp bội khi sức lực của bộ đội đã suy giảm, đường dốc trơn trượt và sự lùng sục ráo riết của máy bay địch.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trong quá trình di chuyển khẩu pháo qua dốc Chuối – một trong những đoạn đường hẹp, cong và nguy hiểm nhất mặt trận – bi kịch đã xảy ra. Khẩu pháo đang xuống dốc thì dây tời chính bất ngờ bị đứt, khiến vũ khí nặng hàng tấn mất đà, lao tự do xuống vực sâu. Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc ấy, khi tính mạng của đồng đội và sự an nguy của vũ khí quốc gia bị đe dọa, anh Tô Vĩnh Diện đã không một chút đắn đo, do dự. Anh hô vang khẩu lệnh: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!", rồi buông càng lái, dũng cảm lao lên phía trước, dùng chính tấm thân xương thịt của mình chèn vào bánh pháo.

Hành động quả cảm, phi thường của anh đã làm giảm tốc độ lao của khối thép khổng lồ, tạo điều kiện cho đồng đội kịp thời dùng chèn gỗ ghìm giữ khẩu pháo dừng lại an toàn ngay sát bờ vực thẳm. Khẩu pháo được cứu sống, nhưng người tiểu đội trưởng kiên cường ấy đã bị bánh pháo nặng nề đè qua, trọng thương rất nặng. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, câu nói đầu tiên của anh không phải là lời than khóc cho bản thân, mà là lời thều thào hỏi đồng đội: "Pháo có sao không?". Sự hy sinh kiêu hãnh và lẫm liệt của anh đã để lại niềm tiếc thương vô hạn, đồng thời tiếp thêm ngọn lửa chiến đấu rực cháy cho toàn mặt trận.

Ghi nhận công lao to lớn đó, ngày 7 tháng 5 năm 1955, anh được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Đúng một năm sau, ngày 7 tháng 5 năm 1956, anh chính thức được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu pháo cao xạ mang số hiệu 510681 mà anh cứu sống đêm đó, sau này đã lập công bắn rơi 3 máy bay địch và giờ đây đã trở thành Bảo vật quốc gia vững chãi giữa thời bình.

Anh đã ra đi, nhưng tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" và hình ảnh lấy thân chèn pháo vẫn luôn sống mãi. Ngày nay, phần mộ của người anh hùng được an táng trang trọng tại Nghĩa trang liệt sĩ đồi A1 ở thành phố Điện Biên Phủ, trở thành một địa chỉ đỏ thiêng liêng giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Tên của người anh hùng "lấy thân chèn bánh pháo" đã được đặt cho nhiều trường học, đường phố trên khắp cả nước, khắc sâu lòng biết ơn vô hạn của thế hệ hôm nay. Tô Vĩnh Diện chính là tấm gương sáng ngời, nhắc nhở tuổi trẻ về cái giá của hòa bình, độc lập, từ đó không ngừng học tập, cống hiến để bảo vệ và dựng xây đất nước Việt Nam ngày càng giàu đẹp.