Anh hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân Tô Vĩnh Diện là một tấm gương anh dũng lấy thân chèn pháo

Năm 1945 Cách mạng Tháng Tám thành công đã giúp ông thoát khỏi kiếp đi làm thuê.Đến năm 1946,ông hăng hái tham gia vào lực lượng dân quân tự vệ tại địa phương để bảo vệ xóm làng.Vào năm 1949,ông chính thức viết đơn xung phong nhập ngũ.Nhờ tinh thần trách nhiệm và tính kỉ luật cao,ông luôn gương mẫu đi đầu trong mọi công tác huấn luyện.Tháng 5/1953,nhằm chuẩn bị cho những trận đánh lớn,Quân đội nhân dân Việt Nam thành lập các đơn vị pháo phòng không hiện đại.Ông được điều động tham gia huấn luyện bí mật tại nước bạn,sau đó trở thành Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc đại đội 827,Tiểu đoàn 394,Trung đoàn 367.Ông cùng đơn vị đã hành quân bộ,ngụy trang kín đáo và vợ động vượt chặn đường gian khổ hơn 1000km để tập kết tại chiến trường Điện Biên Phủ.Vào (01/02/1954) Ban đầu, bộ đội ta thực hiện phương án “Đánh nhanh thắng nhanh”,đã dùng sức người để kéo pháo vào trận địa.Sau đó,Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã thay đổi sang phương án “Đánh chắc tiến chắc”,đơn vị của ông lại nhận lệnh kéo pháo ra.Kéo vào đã khó ,kéo pháo ngược dốc ra lại càng hiểm nguy.Lúc 2h30 đêm ngày 01/02/1954 (tức là đêm 28 Tết Giáp Ngọ) đơn vị kéo pháo đến khu vực dốc Chuối (thuộc rừng Lá Có,sườn phía Tây Sung,Điện Biên).Đây là con dốc nghiêng tới 70 độ,hẹp quanh co và sát bên là vực sâu hun hút.Ông cùng pháo thủ Nguyễn Văn Chi(Lê Văn Chi/đồng chí Ty) xung phong phụ trách vị trí nguy hiểm nhất là cầm càng để điều khiển hướng đi của pháo.Đột ngột,pháo của địch bắn từ Mường Thanh lên địa hình của ta.Các dây tời giữ pháo lần lượt bụ đứt ,khẩu pháo cao xạ nặng hơn 2 tấn mất đà lao tự do băng băng xuống dốc,hất văng pháo thủ đi cùng xuống suối .Giữa làn ranh sinh tử, nếu pháo rơi xuống vực sẽ tan tành và lộ trận đại bí mật.Không mảy may nghĩ đến bản thân, Tô Vĩnh Diện hô lớn:”Thà hy sinh,quyết bảo vệ pháo”rồi buông càng lái,lao thẳng cả thân mình vào chèn bánh pháo.Khẩu pháo khổng lồ khựng lại, nghiêng dựa vào sườn núi và dừng hẳn.Pháo được cứu an toàn,nhưng thân thể ông bị bánh Pháo đè lên bị trọng thương.Khi đồng đội chạy đến bế ông lên hơi thở đã yếu ớt nhưng câu nói đầu tiên của người Tiểu đội trưởng trẻ tuổi vẫn là câu hỏi nghẹn ngào:”Pháo có làm sao không?”Khi biết pháo vẫn an toàn, ông thanh thản mỉm cười và trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 30.Ông trở thành người anh hùng pháo cao xạ đầu tiên ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ .Ngày 07/05/1955 ông được trao tặng Huân chương Quân Công hạng nhì,Huân chương chiến công hạng nhất.Năm 1956,ông chính thức được trao tặng danh hiệu cao quý :Anh hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân. Và khẩu pháo cao xạ 37mm số hiệu 510681 được ông cứu sống đã tiếp tục tham chiến bắn rơi 3 máy bay Pháp.Ngày nay khẩu pháo đã được công nhận là bảo vật quốc gia, được trưng bày trang trọng tại bảo tàng Phòng không – không quân(Hà Nội)