Anh Hùng LỰC LƯỢNG VŨ Trang Nhân Dân – Tô Vĩnh Diện Người anh hùng bất tử - Hy sinh vì tổ quốc

1. Tiểu sử

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924, mất năm 1954. Anh quê ở thôn Dược Khê, xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa). Theo trang thông tin của dòng họ Tô Việt Nam, anh thuộc đời thứ 15, phân ngành 2, chi 4 họ Tô làng Bao Hàm, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Cụ Tô Phúc Chân (tổ 5 đời của Tô Vĩnh Diện) đã đưa cả gia đình vào định cư và lập nghiệp tại Nông Cống.

Cha anh là cụ Tô Uy, một nông dân nghèo trong làng. Sinh ra trong một gia đình khó khăn, từ năm 8 tuổi, Tô Vĩnh Diện đã phải đi ở đợ, làm tá điền cho địa chủ và chịu nhiều cảnh áp bức dưới chế độ cũ. Lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, anh sớm giác ngộ và nuôi dưỡng lòng yêu nước sâu sắc. Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Tô Vĩnh Diện thoát cảnh đi ở đợ. Năm 1946, anh tham gia lực lượng dân quân tại địa phương; đến năm 1949, anh tự nguyện xung phong nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam. Những ngày đầu trong quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn gương mẫu đi đầu trong học tập và công tác.

2. Quá trình tham gia cách mạng và chiến công anh dũng

Tô Vĩnh Diện được cử đi học tập và huấn luyện pháo binh. Tháng 5 năm 1953, Quân đội ta thành lập các đơn vị pháo cao xạ chuẩn bị cho các chiến dịch lớn, anh được điều động làm Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của anh nhận nhiệm vụ kéo khẩu pháo cao xạ 37mm nặng hơn 2 tấn vượt qua đoạn đường núi hiểm trở để đưa pháo vào trận địa.

Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trời tối đen như mực, đường kéo pháo là những con đường mòn cheo leo bên vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm. Khi khẩu pháo đang được kéo qua khu vực Dốc Chuối (đoạn dốc rất cao và nguy hiểm), sức nặng hàng tấn của khẩu pháo đè nặng lên hệ thống dây tời. Bất ngờ, dây tời bị đứt làm khẩu pháo trôi nhanh xuống dốc.

Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, Tô Vĩnh Diện đã hô lớn quyết bảo vệ pháo rồi dũng cảm lao ra, lấy chính thân mình chèn vào bánh pháo để ghìm giữ khẩu pháo dừng lại, không rơi xuống vực sâu.

Khi khẩu pháo được giữ lại an toàn, đồng đội hối hả lao tới bới đất nâng pháo để cấp cứu cho anh. Cảnh tượng lúc đó vô cùng nghẹn ngào: toàn thân anh thấm đẫm máu và bị thương rất nặng. Dù đau đớn tột cùng và hơi thở đã yếu dần, câu hỏi cuối cùng của Anh hùng Tô Vĩnh Diện cất lên trước khi trút hơi thở cuối cùng vẫn là: "Pháo có việc gì không?". Sự hy sinh quên mình của anh đã trở thành động lực tinh thần to lớn, thôi thúc toàn thể cán bộ, chiến sĩ trên toàn mặt trận Điện Biên Phủ quyết tâm vượt qua mọi gian khổ để giành chiến thắng.

3. Thành tựu và vinh danh

Tấm gương hy sinh cứu pháo của Tô Vĩnh Diện được toàn mặt trận học tập và noi theo. Ngay tại chiến trường, anh đã được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, đồng chí Tô Vĩnh Diện được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành người Anh hùng Pháo cao xạ đầu tiên của quân đội ta ngã xuống trên mặt trận Điện Biên Phủ.

Hiện nay, phần mộ của Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện nằm tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia A1 (thành phố Điện Biên Phủ), bên cạnh mộ của các anh hùng nổi tiếng khác như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và Trần Can. Một bia tưởng niệm cũng đã được dựng lên ngay gần vị trí Dốc Chuối – nơi anh đã anh dũng ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.