Anh hùng Nguyễn Bá Dương: Người Tiểu đội trưởng “dũng cảm, mưu trí” và trận đánh bất tử tại Đồn Nhất – Hải Vân Quan
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Bá Dương (1923–1952), quê ở huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc TP. Đà Nẵng). Ông là Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, Đại đội 6, Tiểu đoàn 59 – đơn vị chủ lực cơ động của Liên khu V. Trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp ác liệt, ông được đồng đội và cấp trên ghi nhận là một người chỉ huy dũng cảm, mưu trí, luôn sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của đơn vị. Ông đã anh dũng hy sinh năm 1952 trong trận chiến đấu tại Đồn Nhất – Hải Vân Quan (TP. Đà Nẵng), để lại tấm gương sáng ngời về lòng quả cảm và tinh thần trách nhiệm. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cùng với tập thể Tiểu đoàn 59 và các đồng đội Nguyễn Lựu, Trần Xưng.
1. Thân thế và con đường đến với Tiểu đoàn 59
Nguyễn Bá Dương sinh năm 1923 tại xã Bình An, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam – vùng đất miền Trung giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Lớn lên trong cảnh đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo, ông sớm nuôi dưỡng lòng căm thù giặc và ý chí đứng lên bảo vệ Tổ quốc.
Ông tham gia hoạt động cách mạng và trở thành một trong những cán bộ, chiến sĩ ưu tú của Tiểu đoàn 59 – đơn vị được thành lập ngày 10/6/1950 tại xã Tam Chánh, huyện Tam Kỳ (nay là TP. Tam Kỳ), tỉnh Quảng Nam. Đây là đơn vị chủ lực cơ động của Liên khu V, có nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ vùng giải phóng và tiêu diệt sinh lực địch trên địa bàn chiến lược.
2. Người Tiểu đội trưởng “dũng cảm, mưu trí”
Trong quân ngũ, Nguyễn Bá Dương được giao giữ chức vụ Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, Đại đội 6, Tiểu đoàn 59. Với cương vị là người chỉ huy trực tiếp, ông luôn thể hiện bản lĩnh của một người lính cách mạng: bình tĩnh, gan dạ và mưu trí trong từng trận đánh. Ông được đồng đội và cấp trên đánh giá là “luôn sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của đơn vị”.
Trong suốt quá trình chiến đấu, ông đã cùng đơn vị tham gia nhiều trận đánh lớn nhỏ, góp phần vào những chiến thắng chung của Tiểu đoàn 59 trên chiến trường Liên khu V. Tinh thần trách nhiệm và lòng quả cảm của ông là một trong những yếu tố quan trọng giúp đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
3. Trận chiến đấu tại Đồn Nhất – Hải Vân Quan (1952)
Năm 1952, trong một trận chiến đấu ác liệt tại Đồn Nhất – Hải Vân Quan (thuộc địa bàn TP. Đà Nẵng ngày nay), Tiểu đội trưởng Nguyễn Bá Dương đã anh dũng hy sinh khi đang chỉ huy đơn vị chiến đấu chống lại quân địch. Đây là một trong những trận đánh tiêu biểu của Tiểu đoàn 59 trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp, thể hiện tinh thần quyết chiến, quyết thắng của quân và dân ta trên tuyến đầu miền Trung.
Sự hy sinh của ông tại Hải Vân Quan – cửa ngõ chiến lược nối liền miền Trung – đã trở thành một biểu tượng của lòng quả cảm và sự hy sinh trọn vẹn cho Tổ quốc.
4. Tôn vinh và Di sản
Với những cống hiến và sự hy sinh anh dũng, Nguyễn Bá Dương đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Lễ công bố và trao tặng danh hiệu đã được tổ chức trọng thể, cùng với việc vinh danh tập thể Tiểu đoàn 59 và các đồng đội của ông là Nguyễn Lựu (nguyên Tiểu đoàn trưởng) và Trần Xưng (nguyên Trung đội trưởng, Đại đội 5).
Cuộc đời và tấm gương chiến đấu của Anh hùng Nguyễn Bá Dương mãi mãi gắn liền với truyền thống anh hùng của Tiểu đoàn 59 và lực lượng vũ trang Liên khu V. Ông là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần “dũng cảm, mưu trí, kiên trung” của người chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
