Anh hùng Nguyễn Chích – Tác giả chiến lược chuyển quân vào Nghệ An, vị tướng sáng tạo nghệ thuật quân sự độc đáo của nghĩa quân Lam Sơn (1382 – 1448).

Một tấm gương anh hùng xuất sắc, vị tướng tài ba với tư duy chiến lược kiệt xuất thời kỳ khởi nghĩa Lam Sơn chính là Anh hùng Nguyễn Chích – Tác giả chiến lược chuyển quân vào Nghệ An, vị tướng sáng tạo nghệ thuật quân sự độc đáo của nghĩa quân Lam Sơn (1382 – 1448).

Từ thủ lĩnh nghĩa quân vùng Bồ Lô đến dũng tướng Lam Sơn

Nguyễn Chích (sinh năm 1382, quê ở làng Vạn Lộc, nay thuộc xã Đông Ninh, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa) sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Khi nhà Minh xâm lược Đại Việt, không chịu khuất phục ách đô hộ dã man của giặc, ông đã đứng lên chiêu mộ thanh niên trong vùng, lập ra căn cứ kháng chiến độc lập tại vùng núi Hoàng - Bồ (thuộc khu vực Đông Sơn, Thanh Hóa).

Với lối đánh mưu trí, linh hoạt, đội quân của Nguyễn Chích liên tục quấy rối, tiêu diệt nhiều toán quân Minh, bảo vệ an toàn cho nhân dân quanh vùng suốt nhiều năm.

Năm 1420, nhận thấy lực lượng độc lập của mình còn mỏng, Nguyễn Chích chủ động đưa toàn bộ quân sĩ và căn cứ của mình về gia nhập với nghĩa quân Lam Sơn của Bình Định Vương Lê Lợi. Lê Lợi vô cùng vui mừng, trọng dụng Nguyễn Chích và giao cho ông giữ nhiều chức vụ chỉ huy quan trọng.

"Kế sách Nghệ An" – Bước ngoặt thay đổi vận mệnh cuộc kháng chiến

Trong những năm 1418 – 1423, nghĩa quân Lam Sơn rơi vào thế bị động, liên tục bị giặc Minh vây quét gắt gao tại vùng núi cao Thanh Hóa, lực lượng tổn thất nặng nề, lương thực cạn kiệt.

Năm 1424, tại cuộc họp bộ chỉ huy tối cao của nghĩa quân, Nguyễn Chích đã đưa ra một kế sách chiến lược mang tính bước ngoặt toàn cục:

"Nghệ An là nơi đất rộng, người đông, địa thế hiểm yếu. Nay ta hãy tạm rời vùng núi Thanh Hóa, bất ngờ đánh vào Nghệ An, chiếm lấy làm căn cứ đứng chân. Từ Nghệ An, ta vừa tích trữ lương thảo, chiêu mộ thêm quân sĩ, rồi từ đó quay lại đánh chiếm Thanh Hóa và tiến ra Bắc. Đánh như vậy thì cầm chắc thắng lợi!"

Kế sách này ngay lập tức được Lê Lợi và Nguyễn Trãi tán thưởng nhiệt liệt và quyết định thực hiện.

Đúng như dự đoán của Nguyễn Chích, trận tấn công bất ngờ vào Trà Lân và Nghệ An cuối năm 1424 đã thắng lợi rực rỡ. Nghĩa quân Lam Sơn giải phóng hoàn toàn Nghệ An, rồi từ đó nhanh chóng mở rộng ra Tân Bình, Thuận Hóa, chuyển từ thế bị vây hãm sang thế chủ động tiến công trên toàn chiến trường. Kế sách của ông đã cứu nghĩa quân khỏi nguy cơ bị dồn vào chân tường và đặt nền móng chắc chắn cho thắng lợi cuối cùng.

Sáng tạo đội "Bưu chính chim câu" độc nhất vô nhị

Không chỉ là một nhà chiến lược kiệt xuất, Nguyễn Chích còn nổi tiếng trong lịch sử với trí tuệ sáng tạo độc đáo. Từ thời còn làm thủ lĩnh vùng Bồ Lô, ông đã thuần dưỡng một đàn bồ câu đưa thư rất tinh nhuệ.

Khi tham gia nghĩa quân Lam Sơn, đàn chim bồ câu của ông trở thành hệ thống thông tin liên lạc mật cấp tốc giữa các trận địa xa nhau. Trong nhiều trận vây hãm hay phục kích, nhờ sự truyền tin nhanh chóng và chính xác của đội chim bồ câu, bộ chỉ huy nghĩa quân luôn nắm chắc tình hình, phối hợp tác chiến nhịp nhàng khiến quân Minh hoàn toàn bất ngờ và không thể ngăn chặn.

Khai quốc công thần triều Lê sơ

Bằng những chiến công hiển hách trong các chiến dịch giải phóng Nghệ An, đánh tan viện binh nhà Minh ở Xương Giang (1427), Nguyễn Chích được xếp vào hàng Khai quốc công thần bậc nhất của nhà Lê sơ.

Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, ông được phong làm Đình thượng hầu, ban quốc姓 (họ Lê) và tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách quốc phòng quan trọng dưới thời Vua Lê Thái Tổ và Lê Thái Tông như trấn thủ các vùng biên giới yếu hại.

Năm 1448, Nguyễn Chích qua đời, thọ 66 tuổi. Ông được Vua Lê truy tặng chức Nhập nội Tư đồ (Thái bảo) và được nhân dân tôn vinh, lập đền thờ tại quê nhà Đông Sơn (Thanh Hóa). Tên tuổi của Nguyễn Chích gắn liền với tư duy quân sự sắc bén, một người anh hùng đã dùng trí tuệ để xoay chuyển cục diện lịch sử dân tộc.