ANH HÙNG NGUYỄN HỒNG NHỊ

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hồng Nhị sinh ngày 22-12-1936 tại Hoài Sơn, Hoài Nhơn, Bình Định. Xuất thân từ một gia đình nông dân, chưa đầy 18 tuổi, ông đã tình nguyện nhập ngũ và được biên chế vào Phòng Tham mưu Khu 5. Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, tiếp tục học tập, huấn luyện và tham gia chiến đấu tại Lào.

Năm 1961, trong đợt tuyển chọn phi công, Nguyễn Hồng Nhị trúng tuyển và được cử sang Liên Xô đào tạo lái máy bay phản lực MiG-17. Sau khi tốt nghiệp năm 1965, ông trở về nước, công tác tại Trung đoàn Không quân 921. Cũng trong năm này, ông được chọn làm trưởng đoàn 16 phi công sang Liên Xô học chuyển loại MiG-21 – loại máy bay chiến đấu hiện đại hơn MiG-17, có tốc độ cao và được trang bị tên lửa.

Sau quá trình huấn luyện, ngày 20-11-1965, 12 phi công Việt Nam đầu tiên hoàn thành khóa đào tạo MiG-21. Nguyễn Hồng Nhị trở thành một trong những phi công nòng cốt của lực lượng MiG-21 non trẻ. Ngày 25-1-1966, Không quân nhân dân Việt Nam lần đầu tiên đưa MiG-21 vào trực ban chiến đấu, và ông là phi công đầu tiên được giao nhiệm vụ trực ban trên chiếc MiG-21 PFL số hiệu 04.

Chiến công đặc biệt của Nguyễn Hồng Nhị đến vào ngày 4-3-1966. Khi Sở chỉ huy phát hiện một tốp máy bay địch đang bay ở độ cao lớn vào miền Bắc, ông được lệnh cất cánh đánh chặn. Đây là lần đầu tiên MiG-21 Việt Nam được sử dụng trong một trận đánh thực sự ở tầng cao, với tốc độ vượt âm thanh.

Dưới sự dẫn đường chặt chẽ của Sở chỉ huy, Nguyễn Hồng Nhị nhanh chóng tiếp cận mục tiêu. Khi phát hiện chiếc máy bay không người lái của Mỹ, ông xin phép công kích và lần lượt phóng hai quả tên lửa, tiêu diệt mục tiêu. Sau đó, ông điều khiển máy bay trở về và hạ cánh an toàn.

Trận đánh ngày 4-3-1966 có ý nghĩa đặc biệt đối với Không quân nhân dân Việt Nam. Đây là chiến công đầu tiên của MiG-21 Việt Nam trong chiến đấu, đồng thời cũng là chiến thắng đầu tiên trong sự nghiệp phi công chiến đấu của Nguyễn Hồng Nhị. Sau chiến công, ông cùng các phi công lập công được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và được Người tặng Huy hiệu.

Trong những năm tiếp theo, Nguyễn Hồng Nhị tiếp tục tham gia nhiều trận không chiến ác liệt. Ông đã xuất kích hơn 100 lần, bắn rơi 8 máy bay Mỹ và trở thành một trong 19 phi công đạt danh hiệu ACE của Không quân nhân dân Việt Nam. Những chiến công ấy thể hiện bản lĩnh, kỹ thuật bay và khả năng xử lý tình huống xuất sắc của một trong những thế hệ phi công chiến đấu đầu tiên của Việt Nam.

Ngày 18-6-1969, Nguyễn Hồng Nhị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau chiến tranh, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy quan trọng trong Quân chủng Không quân. Năm 1985, ông được phong quân hàm Thiếu tướng và là vị Sư đoàn trưởng duy nhất của Quân chủng Không quân được phong quân hàm này.

Cuộc đời Nguyễn Hồng Nhị gắn liền với những bước trưởng thành quan trọng của Không quân nhân dân Việt Nam, từ những ngày đầu làm chủ MiG-21 cho đến những trận không chiến khốc liệt trên bầu trời miền Bắc. Ông không chỉ là một phi công lập nhiều chiến công mà còn là người góp phần đào tạo, xây dựng đội ngũ và truyền lại kinh nghiệm cho các thế hệ sau.

Ngày 25-11-2021, Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hồng Nhị qua đời ở tuổi 85. Ông để lại hình ảnh một người lính xuất thân từ quê hương Bình Định, đã dành trọn tuổi trẻ và phần lớn cuộc đời cho quân đội, góp phần viết nên những trang đầu tiên trong lịch sử chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam.