ANH HÙNG NGUYỄN QUANG LỘC - Từ người lính trẻ đến Anh hùng LLVT nhân dân

Gác bút nghiên, lên đường ra trận

Tháng 8-1971, sau khi học xong lớp 10 tại Trường cấp 3 Việt Trì (Phú Thọ), trước tình hình chiến tranh ngày càng ác liệt, Nguyễn Quang Lộc cùng nhiều thanh niên trong làng quyết định lên đường nhập ngũ.

Ngày ông rời quê cũng là lúc miền Bắc đang chịu ảnh hưởng của trận lũ lịch sử năm 1971. Những chuyến thuyền đưa thanh niên vượt dòng nước lũ sông Lô trong mưa gió. Đêm đầu tiên xa nhà, người lính trẻ cùng đồng đội đi bộ theo đường tàu, có lúc phải lội qua những đoạn đường ngập nước để đến đơn vị.

Được biên chế về Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, Quân chủng Phòng không-Không quân, ông vẫn luôn mong muốn được học tập. Chính khát vọng ấy trở thành động lực để ông không ngừng rèn luyện.

Tại đơn vị, Nguyễn Quang Lộc được đào tạo sử dụng tên lửa A72 do Liên Xô cung cấp. Việc huấn luyện diễn ra trong điều kiện rất thiếu thốn. Bộ đội phải ở nhờ nhà dân, còn rừng bạch đàn trở thành nơi học tập, luyện tập kỹ thuật và chiến thuật. Ban ngày huấn luyện, ban đêm hành quân, mọi người tranh thủ từng giờ để nâng cao trình độ.

Thay vì chương trình huấn luyện kéo dài 18 tháng, đơn vị rút xuống còn 6 tháng để kịp bổ sung lực lượng cho chiến trường. Tháng 2-1972, Nguyễn Quang Lộc cùng đồng đội hành quân vào miền Đông Nam Bộ. Sau hơn 3 tháng vượt Trường Sơn, đơn vị đến khu vực Bình Long, chuẩn bị tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ.

Là một trong 10 xạ thủ giỏi được lựa chọn bắn đạn thật, ông được giao vị trí xạ thủ chính trong các kíp chiến đấu.

Kiên trì học hỏi để đánh thắng kẻ thù

Ngày 12-5-1972, tổ chiến đấu của Nguyễn Quang Lộc nhanh chóng triển khai trận địa và nghiên cứu hoạt động của máy bay địch. Trong điều kiện máy bay Mỹ-ngụy xuất hiện dày đặc, người lính phải hết sức kiên nhẫn, quan sát kỹ để chờ đúng thời cơ.

Ngày 13-5-1972, khi phát hiện tốp máy bay AD-6 tiến vào ném bom, ông xác định chính xác đường bay và đến giây thứ 12 quyết đoán phóng đạn. Chiếc máy bay bốc cháy trên bầu trời Bình Long, viên đại úy phi công phải nhảy dù và bị quân ta bắt sống.

Ngày hôm sau, 14-5, ông tiếp tục bắn rơi một máy bay trinh sát OV-10. Chỉ trong hai ngày, hai máy bay địch bị tiêu diệt. Với thành tích đó, Nguyễn Quang Lộc được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Tháng 10-1972, ông tiếp tục chiến đấu tại khu vực bến Chanh, Dầu Tiếng. Dù bị sốt rét, sức khỏe giảm sút, ông vẫn bám trụ trận địa và cùng đồng đội tìm cách đánh hiệu quả nhất.

Khoảng 10 giờ ngày 11-11-1972, phát hiện tốp máy bay AD-6 bay dọc sông Sài Gòn, ông nhanh chóng ngắm bắn chiếc máy bay đi đầu và hạ mục tiêu. Phi công phải nhảy dù. Chiếc máy bay còn lại khi hạ thấp để cứu phi công cũng bị bộ đội địa phương tiêu diệt. Chiến thắng này tạo niềm phấn khởi lớn trong nhân dân và lực lượng vũ trang địa phương.

Sau nhiều lần bị bắn hạ, máy bay địch liên tục thay đổi cách hoạt động, bay thấp, lợi dụng địa hình, mây che hoặc bất ngờ đổi hướng để tránh hỏa lực. Trước những thủ đoạn mới, Nguyễn Quang Lộc không ngừng học hỏi, rút kinh nghiệm từ từng trận đánh để tìm ra cách đánh phù hợp.

Ngày 18-12-1973, tại bầu trời thị trấn Kiến Đức, ông tiếp tục bắn rơi máy bay trinh sát L-19. Sau chiến công này, ông được phong quân hàm Hạ sĩ và được kết nạp Đảng ngay tại mặt trận.

Đầu năm 1974, ông được huấn luyện sử dụng một loại vũ khí mới do Liên Xô trang bị, có khả năng đánh mục tiêu ở độ cao lớn hơn và trong điều kiện nhiễu phức tạp hơn.

Tháng 5-1974, ông cùng Lữ đoàn Đặc công 316 tiến xuống khu vực Vũng Tàu để chuẩn bị một nhiệm vụ đặc biệt. Trong điều kiện phải giữ bí mật, ông mang theo hai quả đạn, hai cơ cấu phóng và tự tổ chức luyện tập. Gần một năm giữa vùng sông nước, ông tận dụng thân cây đước làm đạn giả để tập bắn, kiên trì rèn luyện cho đến khi thành thạo.

Chiến công trong ngày đất nước thống nhất

Tháng 3-1975, Nguyễn Quang Lộc cùng đồng đội hành quân thần tốc về Sài Gòn, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Ngày 25-4-1975, được nhân dân giúp đỡ, tổ A72 của ông áp sát khu vực Gò Vấp, xác định trận địa và chuẩn bị vị trí chiến đấu. Đến 9 giờ 30 phút ngày 29-4, Nguyễn Quang Lộc bắn tan chiếc máy bay C-119 của địch, góp phần khống chế hoạt động không quân tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, hỗ trợ lực lượng xe tăng và bộ binh tiến vào giải phóng Sài Gòn.

Đây là chiến công cuối cùng của ông trong những ngày chiến tranh, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh và ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Sau chiến tranh, khát vọng học tập của Nguyễn Quang Lộc vẫn không thay đổi. Ông xin chuyển ngành, sang Tiệp Khắc (cũ) học cơ khí. Về nước, ông công tác tại Công ty Cấp thoát nước Vĩnh Phúc và giữ chức Giám đốc Nhà máy nước Tam Đảo. Năm 1996, ông tiếp tục học tại Trường Đại học Luật và nghỉ hưu năm 2009.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 26-4-2018, ông Nguyễn Quang Lộc được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Bài học từ chiến trường

Trở về cuộc sống đời thường, ông vẫn giữ tinh thần của người lính qua những việc làm giản dị. Ông tích cực tham gia các buổi giao lưu, nói chuyện với thế hệ trẻ, kể lại những câu chuyện về chiến đấu, vượt khó và tinh thần ham học hỏi.

Với Nguyễn Quang Lộc, những bài học quý giá nhất từ chiến trường không chỉ là những chiến công, mà còn là tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và ý thức luôn chủ động học hỏi để hoàn thiện bản thân.

Qua những câu chuyện của mình, ông mong muốn thế hệ trẻ hôm nay hiểu hơn về truyền thống cách mạng, biết trân trọng hòa bình và nuôi dưỡng tinh thần cống hiến, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.