Anh hùng Nguyễn Tài - Người vẽ ngôi sao trên tường nhà tù

Nguyễn Tài Đông, thường được biết đến với tên Nguyễn Tài, bí danh Tư Trọng, sinh năm 1926 trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước. Ông là con trai thứ hai của nhà văn Nguyễn Công Hoan.

Dù sinh ra trong một gia đình văn chương, Nguyễn Tài không đi theo con đường của cha. Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia hoạt động cách mạng, từng sinh hoạt trong Đoàn Thanh niên Cứu quốc thành Hoàng Diệu, sau đó lên Tân Trào học Trường Quân chính kháng Nhật khóa I và tham gia Giải phóng quân.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được phân công công tác trong lực lượng Công an Bắc Bộ. Từ 1957 đến 1964, Nguyễn Tài giữ chức Cục trưởng Cục Bảo vệ chính trị, Bộ Công an, tham gia công tác tình báo và phản gián.

Năm 1964, ông tình nguyện vào miền Nam tham gia kháng chiến chống Mỹ. Tại đây, ông mang bí danh Tư Trọng và tham gia Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam, sau đó giữ vai trò lãnh đạo Ban An ninh T4. Ông còn sử dụng các bí danh Ba Sáng và Tư Duy trong những thời điểm khác nhau.

Ngày 23-12-1970, Nguyễn Tài bị bắt. Từ đây bắt đầu gần 5 năm bị giam giữ qua nhiều nhà tù. Điều đặc biệt trong câu chuyện của ông là dù bị đối phương tìm cách xác định thân phận và khai thác thông tin, ông vẫn cố bảo vệ bí mật của tổ chức.

Khi đối phương dần xác định được ông chính là Tư Trọng, họ còn sử dụng những thông tin về gia đình để tác động tâm lý. Họ mang đến cho ông những cuốn sách của cha ông, trong đó có hình ảnh nhà văn Nguyễn Công Hoan, rồi đưa cả bức ảnh Nguyễn Tài từng chụp với Chủ tịch Hồ Chí Minh ra trước mặt ông.

Nhưng điều đáng chú ý là những kỷ vật ấy không làm ông thay đổi lập trường. Trái lại, trong hoàn cảnh bị giam giữ, Nguyễn Tài tìm cách tự củng cố tinh thần bằng những việc rất giản dị.

Ông hát Quốc ca, chào cờ và đặc biệt vẽ một ngôi sao trên tường phòng giam. Mỗi ngày, ông nhìn vào ngôi sao ấy để tự nhắc mình về niềm tin và giữ vững tinh thần.

Chi tiết ngôi sao trên bức tường nhà tù có lẽ là một trong những hình ảnh giàu sức gợi nhất trong câu chuyện về Nguyễn Tài. Không phải một huân chương hay một văn bản chính thức, mà chỉ là một hình vẽ đơn giản do chính người tù tạo ra cho mình. Trong hoàn cảnh bị cô lập, nó trở thành một điểm tựa tinh thần.

Một chi tiết khác cũng rất đáng nhớ là sau này Nguyễn Tài chính là người xác nhận và góp phần làm rõ sự trong sạch của Mười Hương trong những năm người thầy tình báo này bị giam giữ. Vì vậy, câu chuyện của hai người có một mối liên hệ đặc biệt: Mười Hương từng là người thầy trong lĩnh vực tình báo, còn Nguyễn Tài về sau lại là người giúp xác nhận sự trung thành của ông.

Sau khi đất nước thống nhất, Nguyễn Tài tiếp tục công tác và sau này giữ chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ, nay là Bộ Công an. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông qua đời năm 2016.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Tài, có thể thấy một con người xuất thân từ gia đình văn chương nhưng lại chọn con đường cách mạng; một cán bộ cấp cao tự nguyện vào chiến trường; và một người tù đã tìm cách giữ vững tinh thần bằng những điều rất giản dị.

Ngôi sao ông vẽ trên tường vì thế trở thành một chi tiết đặc biệt trong câu chuyện ấy. Nó không phải một chiến công, cũng không phải một phần thưởng. Đó chỉ là một hình ảnh nhỏ bé mà Nguyễn Tài tự tạo ra để nhắc mình không được buông bỏ niềm tin.

Sau nhiều thập kỷ, những bức tường nhà tù có thể đã thay đổi, nhưng câu chuyện về ngôi sao trên tường vẫn còn lại như một kỷ niệm đặc biệt về người cán bộ Công an từng trải qua những năm tháng khắc nghiệt nhất của chiến tranh.