Anh hùng Nguyễn Thị Minh Khai - Khí tiết người nữ cộng sản trước pháp trường Hóc Môn

Đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai sinh ra tại xã Vĩnh Yên, thị xã Vinh, tỉnh Nghệ An trong một gia đình công chức nhỏ. Sớm giác ngộ tinh thần yêu nước từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, năm mới 16–17 tuổi, chị đã tích cực tham gia phong trào học sinh rồi gia nhập Đảng Tân Việt và trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1930. Suốt những năm tháng hoạt động bí mật trong và ngoài nước – từ Trung Quốc, Liên Xô đến việc tham dự và phát biểu tại Đại hội VII Quốc tế Cộng sản ở Moskva năm 1935 – người nữ cộng sản trẻ tuổi luôn thể hiện năng lực lý luận sắc bén và ý chí kiên định. Năm 1936, đồng chí trở về nước và được Trung ương Đảng phân công giữ chức Bí thư Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn. Tại trung tâm đầu não của chính quyền thực dân Pháp ở Nam Kỳ, chị đã lăn lộn bám sát phong trào công nhân, lao động nghèo và giới phụ nữ, khéo léo gây dựng cơ sở ngầm chuẩn bị cho phong trào Khởi nghĩa Nam Kỳ.

Ngày 30/7/1940, ngay trước thềm cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ bùng nổ, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai không may bị mật thám Pháp bắt giữ tại một cơ sở bí mật ở khu vực Ngã Sáu, Chợ Lớn. Biết chị là cán bộ lãnh đạo chủ chốt của phong trào cách mạng miền Nam, thực dân Pháp đã giam giữ chị tại bốt Catinat rồi chuyển về Khám Lớn Sài Gòn. Kẻ thù dùng mọi cực hình tra tấn tàn bạo, từ đòn roi, tra điện đến những thủ đoạn đe dọa, mua chuộc nhằm ép chị khai ra danh sách cơ sở và kế hoạch khởi nghĩa. Dù thể xác chịu muôn vàn thương tích, chị Minh Khai vẫn giữ trọn sự điềm tĩnh và dứt khoát không để lộ bất kỳ bí mật nào của tổ chức. Trong những ngày bị biệt giam trong căn buồng tăm tối, người nữ chiến sĩ cách mạng đã dùng chính máu và que diêm để khắc lên vách tường ngục những dòng thơ kiên trinh, nhắn nhủ đồng chí, đồng bào:

"Dù đánh, dù treo, cắn chặt răng,

Một lời không hở, quyết không khai.

Cơ đồ bồi đắp muôn phen chịu,

Sự nghiệp dựng xây một buổi mai."

Không chỉ giữ vững khí tiết cho riêng mình, chị còn biến nhà tù thành trường học cách mạng, động viên các bạn tù giữ vững niềm tin vào ngày thắng lợi của dân tộc.

Sau khi phong trào Khởi nghĩa Nam Kỳ nổ ra, thực dân Pháp đã mở phiên tòa quân sự kết án tử hình hàng loạt chiến sĩ cộng sản kiên trung. Sáng ngày 28/8/1941, tại bãi bắn Ngã Ba Giồng (Hóc Môn, Gia Định), thực dân Pháp đưa đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai cùng các đồng chí lãnh đạo kiệt xuất khác như Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Võ Văn Tần ra hành quyết. Trước giờ hành quyết, khi kẻ thù muốn dùng mảnh vải đen bịt mắt, chị đã khẳng khái từ chối, muốn ngẩng cao đầu nhìn trọn vẹn mảnh đất quê hương lần cuối. Đứng trước họng súng của quân thù, người nữ Bí thư Thành ủy Sài Gòn vẫn giữ trọn phong thái hiên ngang, dõng dạc hô vang các khẩu hiệu cách mạng và gửi lời chào son sắt đến toàn thể đồng bào, đồng chí.

Chị ngã xuống khi tuổi đời mới 31 – độ tuổi rực rỡ nhất của tài năng và bầu nhiệt huyết hiến dâng cho Tổ quốc. Sự hy sinh anh dũng của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai cùng các chiến sĩ Khởi nghĩa Nam Kỳ năm 1941 đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam. Tên của đồng chí ngày nay được đặt trang trọng cho nhiều trường trung học, công viên và các đại lộ lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Nghệ An cùng khắp các tỉnh thành trên cả nước. Hình ảnh người nữ chiến sĩ kiên cường mãi mãi là niềm tự hào sâu sắc của phong trào phụ nữ và lịch sử cách mạng Việt Nam.

Nhìn lại mẩu chuyện về những ngày tháng trong ngục tù và phút giây trước pháp trường của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai, chúng ta cảm nhận được vẻ đẹp rạng ngời của một tâm hồn trong sáng và một ý chí phi thường. Chị bước vào cuộc chiến không màng hiểm nguy, đón nhận cái chết với sự thanh thản tuyệt đối bởi niềm tin son sắt vào tương lai độc lập của non sông. Nhắc nhớ câu chuyện của đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai hôm nay là dịp để mỗi người lắng lòng, thành kính nghiêng mình tri ân sự cống hiến trọn đời của một người con ưu tú đất Việt, nhắc nhở thế hệ hôm nay luôn biết gìn giữ và dựng xây nền hòa bình mà cha anh đã đổi bằng cả máu xương.