Anh hùng Nguyễn Văn Ba
Anh hùng Nguyễn Văn Ba
Nguyễn Văn Ba (thường gọi Ba Tý), sinh năm 1938 trong một gia đình nông dân nghèo ở ấp An Khương, xã Hội An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang. Cha là Liệt sỹ Nguyễn Văn Chép, hy sinh trong kháng chiến chống Pháp. Mẹ là Trần Thị Chanh - Bà Mẹ Việt Nam anh hùng.
Mồ côi cha từ nhỏ, Ba Tý sớm bương chải kiếm sống, đỡ đần giúp mẹ nuôi em nên tự tôi luyện cho mình đức tính cần cù, chịu khó, bản lĩnh đương đầu với thử thách. Đó là những đức tính giúp Ba Tý vững chãi trên con đường hoạt động cách mạng sau này.
Bước vào kháng chiến chống Mỹ, Mẹ Trần Thị Chanh thoát ly làm giao liên cho Huyện uỷ, gia đình là cơ sở nuôi chứa cán bộ. Vừa hoạt động, vừa nuôi con nhỏ, khó nhọc trăm bề nhưng Mẹ Trần Thị Chanh luôn xông xáo đảm nhận tuyến giao liên công khai, mở các tuyến đường mới, vận chuyển đạn dược, vật liệu chế tạo vũ khí về Hội An. Nhà thường xuyên có cán bộ, bộ đội trú ẩn, có lúc đến cả tiểu đội, mẹ vẫn tần tảo nuôi con, nuôi bộ đội, che chở an toàn.
Tấm gương hoạt động cách mạng của Mẹ Trần Thị Chanh có ảnh hướng lớn đến Nguyễn Văn Ba (Ba Tý) và em trai Nguyễn Văn Bé . Năm 1958, cả hai cùng tham gia cách mạng. Năm 1959, Nguyễn Văn Ba được kết nạp vào Đoàn Thanh lao, tham gia du kích xã. Bước vào Đồng Khởi, Nguyễn Văn Ba làm tiểu đội trưởng tiểu đội du kích thoát ly xã Hội An. Năm 1960, Nguyễn Văn Ba được rút về Huyện đội Chợ Mới.
Chiến đấu, rèn luyện trong môi trường quân đội, Nguyễn Văn Ba tỏ rõ là một chiến sĩ xông xáo, mưu trí, dũng cảm, được đồng đội tin yêu, tổ chức tin tưởng. Nguyễn Văn Ba và đồng đội trong đơn vị đã kết hợp với du kích các xã, hiệp đồng với đại đội 291 (Khu 8) tổ chức đánh địch nhiều trận trên địa bàn các xã: Hội An, Hoà Bình, Mỹ Luông, Long Kiến, An Thạnh Trung,... góp phần tiêu hao sinh lực địch, hỗ trợ đồng bào nổi dậy phá ấp chiến lược, mở lõm giải phóng An Thạnh Trung, đồng thời giữ vững vùng giải phóng Hội An Đông.
Tháng 2/1963, Nguyễn Văn Ba vinh dự đứng vào hàng ngũ của Đảng, được đơn vị cử đi học lớp huấn luyện ngắn hạn tại Trường Quân chính tỉnh. Hoàn thành khóa học, Nguyễn Văn Ba được đề bạt làm Trung đội phó, rồi Trung đội trưởng địa phương quân huyện.
Tháng 4/1963, Ban chỉ huy Huyện đội phân công hai đồng chí Nguyễn Văn Ba (Ba Tý) và Phạm Văn Cương (Út Cương) đi điều nghiên phương án đánh đồn chợ Tấn Mỹ.
Ngày 2/5/1963, khi đang trú ẩn tại hầm bí mật ở Cồn Cũ (ấp Tấn Thuận, xã Tấn Mỹ) hai đồng chí Nguyễn Văn Ba và Phạm Văn Cương bị lính của Thiếu úy Lô vây hầm. Khi địch xúm xít lại khui hầm thì bị hai đồng chí ném lựu đạn làm chết 3 tên, 7 tên bị thương.
Địch hốt hoảng gọi tăng viện. Quận trưởng Nguyễn Văn Thứn điều động lính chi khu kéo xuống tiếp viện. Từ xa, địch ném lựu đạn nhưng không phá được hầm. Hậm hực, cảnh sát Thọ bò lại gần miệng hầm, đưa họng súng qua lỗ thông hơi nhưng chưa kịp bóp cò đã bị đồng chí Nguyễn Văn Ba và Phạm Văn Cương giật súng bắn trả lại làm hắn trọng thương.
Kẻ thù không dám liều mạng tiến lại gần hầm. Chúng dùng máy bơm nước xuống hầm. Biết không thể thoát khỏi vòng vây của địch, đồng chí Nguyễn Văn Ba và Phạm Văn Cương quyết định huỷ súng và tài liệu, đặt quả mìn 9/12 lên miệng hầm. Đợi địch tới gần hai đồng chí kích nổ, mặt đất rung chuyển, hàng chục tên lính ngã gục. Đồng chí Nguyễn Văn Ba và Phạm Văn Cương anh dũng hy sinh.
Chứng kiến cái chết hiên ngang của 2 chiến sĩ cộng sản, quận trưởng Thứn buộc miệng thốt lên: “Đây đúng là những người cộng sản. Trong hàng ngũ chúng tôi chưa người nào dám chiến đấu như hai ông này. Người ta dám hy sinh cho chủ nghĩa của mình”.
Lòng trung thành với Đảng, với nhân dân và tinh thần chiến đấu, hy sinh anh dũng của đồng chí Nguyễn Văn Ba (Ba Tý) là tấm gương sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tiêu biểu cho phẩm chất “Bộ đội cụ Hồ” để các thế hệ trẻ trên quê hương Hội An học tập, noi theo. Ngày 23/2/2010, đồng chí Nguyễn Văn Ba (Ba Tý) được truy tặng danh hiệu anh hùng “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Năm 2017, Trường THCS Hội An 2 vinh dự được đổi tên thành Trường THCS Nguyễn Văn Ba.
