Anh hùng Nguyễn Văn Lục kể chuyện "Mũi tiến công thứ 6"

Một ngày giữa tháng 5-2026, tôi đến thăm Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Văn Lục (đường Nguyễn Viết Xuân, phường Phương Liệt, TP Hà Nội). Khi bước chân vào phòng khách, tôi thực sự ngưỡng mộ bởi những tấm huân, huy chương, bức ảnh treo kín tường. Trong tủ kính chủ nhà trưng bày nhiều kỷ vật, mô hình máy bay, lô gô, kỷ niệm chương..., trong số đó nổi bật nhất là bức ảnh Phi đội Quyết thắng, do nghệ sĩ Nguyễn Xuân Át chụp tại sân bay Thành Sơn chiều 28-4-1975. Đã bước sang tuổi 80, nhưng ông vẫn nhanh nhẹn và minh mẫn. Với giọng kể chắc khỏe của “lính bay”, chiến công cách đây hơn nửa thế kỷ được ông tái hiện lại một cách sinh động và rõ nét.

Từ làm tốt công tác chuẩn bị

Cuối tháng 3-1975, sau khi giải phóng Huế và Đà Nẵng, ta thu được một số máy bay chiến đấu A-37 của địch. Bộ chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh đã giao cho Quân chủng Phòng không-Không quân gấp rút huấn luyện, sẵn sàng nhận nhiệm vụ vào thời điểm quyết định. Sau khi nhận được chỉ thị của trên, Bộ tư lệnh Quân chủng lựa chọn Đại đội 4, Trung đoàn 923 thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này. “Ngày 22-4-1975, bốn phi công, gồm: Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và tôi được đưa từ Gia Lâm vào Đà Nẵng để tham gia huấn luyện chuyển loại cấp tốc máy bay A-37”, Đại tá Nguyễn Văn Lục nhớ lại.Ngay sáng hôm sau, phi đội tổ chức học lý thuyết, tìm hiểu tính năng, tác dụng cùng các trang thiết bị của máy bay A-37. Đây là khóa huấn luyện thần tốc, chỉ gói gọn trong một ngày học lý thuyết và 2,5 ngày thực hành. Khó khăn nhất là toàn bộ ký hiệu trên thiết bị máy bay đều bằng tiếng Anh, trong khi các phi công của ta không biết ngoại ngữ này. “Cái khó ló cái khôn”, sau khi trao đổi, một “sáng kiến” đã được đưa ra: Nguyễn Thành Trung, Trần Văn On và Trần Ngọc Xanh dịch chữ trên các núm, nút công tắc ra tiếng Việt, sau đó viết ra giấy và dán đè lên phần chữ tiếng Anh.

Sáng 24-4-1975, việc bay thử được tiến hành trên 2 chiếc A-37 đã được thợ máy khắc phục và chuẩn bị xong. Sau bay thử, cả 2 máy bay đều tốt. Khi các phi công bước vào thực hành bay chuyển loại, khó khăn lại xuất hiện, do các thiết bị trên máy bay A-37 bố trí hoàn toàn khác so với máy bay mà các phi công của ta đã khai thác trước đó. Nhằm “hóa giải” những khó khăn đặt ra, các phi công học mọi lúc, mọi nơi, kể cả trước khi đi ngủ... Do vậy, trình độ kỹ thuật lái của mỗi phi công được củng cố vững chắc hơn qua mỗi chuyến bay.