Anh Hùng Phan Tư Và Kỳ Tích Khai Luồng Bè Trên Sông Nậm Na

Trong trang sử vàng chói lọi của Chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, bên cạnh những trận đánh giáp lá cà ác liệt trên các cứ điểm, còn có một mặt trận thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng: mặt trận giao thông vận tải và hậu cần. Trên mặt trận gian khổ ấy, người chiến sĩ công binh Phan Tư đã tỏa sáng như một biểu tượng của lòng dũng cảm, sự thông minh và ý chí kiên cường của quân đội ta.

Phan Tư sinh năm 1931 tại mảnh đất giàu truyền thống cách mạng: xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Lớn lên trong khói lửa chiến tranh, tháng 6 năm 1951, chàng thanh niên xứ Nghệ tình nguyện nhập ngũ và được biên chế vào Trung đội 51, Đại đội 124, Tiểu đoàn 555 thuộc Cục Công binh. Từ khi vào quân ngũ, ông liên tục có mặt tại các chiến dịch lớn ở Bắc Bộ, luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, bất chấp hiểm nguy để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Bước sang đầu năm 1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn chuẩn bị quyết liệt, đơn vị của Phan Tư nhận được một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn: phá thác trên sông Nậm Na. Đây là tuyến đường thủy huyết mạch được mở ra nhằm vận chuyển lương thực, vũ khí từ khu vực biên giới Việt - Trung về thị xã Lai Châu rồi chuyển ra tiền tuyến. Địa hình con sông này vô cùng hiểm trở, chỉ trên đoạn sông dài khoảng 70 cây số đã có tới 163 ngọn thác lớn, nhỏ chắn ngang, dòng nước hung dữ chảy xiết quanh năm. Trước đó, vào tháng 1 năm 1954, bộ đội hậu cần đã cho hạ thủy hơn 250 bè mảng chở gạo nhưng do đá ngầm và thác dữ, hơn 200 bè đã bị đánh vỡ, nhấn chìm hàng chục tấn lương thực xuống lòng sông sâu.

Nhìn thấy mồ hôi, công sức của đồng bào và nguồn lương thực quý giá của bộ đội bị dòng nước nuốt chửng, lòng Phan Tư thắt lại. Ông hiểu rằng nếu không khai thông dòng sông này, bộ đội ta ở mặt trận sẽ phải nhịn đói để chiến đấu. Đơn vị quyết định chọn thác Chiềng Nưa – một trong những ngọn thác dữ dằn nhất – làm điểm đột phá để rút kinh nghiệm. Giữa mùa đông Tây Bắc rét buốt thấu xương, dòng nước lạnh như băng, Phan Tư đã chủ động xung phong nhận nhiệm vụ khảo sát đầu tiên.

Việc phá thác đá dưới lòng sông là một công việc hoàn toàn mới mẻ, chưa từng có trong giáo án quân sự của ta. Không quản ngại hiểm nguy, Phan Tư đã nhiều lần lặn sâu xuống dòng nước xiết để dò từng hốc đá, tìm vị trí đặt bộc phá sao cho hiệu quả nhất. Để phá tan tảng đá ngầm chắn luồng, ông đã nảy ra một quyết định táo bạo: ôm khối thuốc nổ nặng tới 6 kg đã châm ngòi sẵn, lặn sâu xuống dòng nước để cài chặt vào kẽ đá. Giây phút sinh tử trôi qua trong gang tấc, ngay khi ông vừa nhoi lên mặt nước và nhanh chóng thoát vào bờ an toàn thì một tiếng nổ lớn vang lên, cột nước và đất đá bắn tung trời, ngọn thác dữ bị khuất phục, mở ra một lối đi thông thoáng cho thuyền bè.

Từ kinh nghiệm xương máu của Phan Tư, đơn vị đã phổ biến cách làm và tổ chức các đội đặc trách khai luồng, phối hợp cùng lực lượng thanh niên xung phong rà quét toàn tuyến. Nhờ sự thông minh, quả cảm của ông và các đồng đội, hàng trăm thác ghềnh trên sông Nậm Na lần lượt bị san phẳng, dòng sông trở thành "con đường vinh quang" đưa hàng vạn bè mảng chở đầy lương thực, vũ khí áp sát chiến trường, góp phần trực tiếp vào chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Sau kháng chiến chống Pháp, Phan Tư tiếp tục cống hiến cho quân đội, tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và từng giữ chức Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 239 công binh với quân hàm Đại tá. Ghi nhận những đóng góp to lớn của ông, Đảng và Nhà nước đã phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về người chiến sĩ công binh Phan Tư ôm bộc phá lặn sâu xuống dòng nước xiết phá thác khai luồng không chỉ là một mốc son chói lọi trong lịch sử ngành Công binh Việt Nam, mà còn là bài học sâu sắc về tinh thần dũng cảm, ý chí vượt khó và trí tuệ sáng tạo của con người Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.