Anh hùng Pi Năng Tắc

PI NĂNG TẮC

Anh hùng Pi Năng Tắc sinh năm 1910, là người dân tộc Raglai, quê ở xã Phước Thành (nay thuộc huyện Bác Ái), huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là đảng viên, Chính trị viên phó Huyện đội.

Anh tham gia cách mạng vào năm 1946. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Pi Năng Tắc luôn chiến đấu hết mình, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Năm 1956, khi Mỹ - Diệm tiến hành dồn dân hai thôn của xã Phước Thành về khu tập trung. Năm 1958, Pi Năng Tắc trốn khỏi làng lên ở suốt sáu tháng trong rừng, luồn qua hoang rậm, trèo qua các dãy núi đá để liên lạc với các đồng chí đang hoạt động cách mạng. Ngày 30 Tết năm Kỷ Hợi 1959, Pi Năng Tắc cùng du kích quân và đồng bào thiểu số đã tập hợp lực lượng lên đến 5.000 người, dùng vũ khí thô sơ đánh phá, đốt cháy các khu tập trung của địch. Anh đã tổ chức cho bà con kéo về làng cũ, lại cấy cày, chăn nuôi và huấn luyện các kỹ thuật chiến đấu để sẵn sàng chống lại các trận càn điên cuồng của giặc “cú vọ xâm lăng”.

Sau đợt này, địch nghi ngờ, theo dõi gắt gao nên tổ chức buộc phải điều Pi Năng Tắc về hoạt động ở xã Phước Bình. Ở đây, cơ sở ta yếu, lại bị tề ngụy đàn áp, kích động mâu thuẫn giữa các dân tộc, tách dân tộc Churu rời xuống khu tập trung, còn dân tộc Raglai ở trên núi... Trong hoàn cảnh ấy, Pi Năng Tắc đã kiên trì tuyên truyền, thuyết phục nhân dân, khi thì lên núi ở với người Raglai, khi thì xuống khu tập trung ở với người Churu, vạch rõ âm mưu, thủ đoạn của địch, phân giải các mối bất hòa. Nhờ những nỗ lực của Pi Năng Tắc mà đến tháng 6-1960 đã có hơn 280 đồng bào1 bỏ khu “tập trung Tầm Ngân” trở về làng cũ làm ăn. Sau một thời gian, bà con hai dân tộc đã đoàn kết, họ cùng nhau tổ chức lễ uống rượu ăn thề giúp nhau sản xuất và đấu tranh chống địch. Ngoài ra, Pi Năng Tắc còn xây dựng được hai cơ sở bí mật hoạt động trong xã và vận động được ba tề điệp bỏ hàng ngũ địch về với cách mạng. Thấy quần chúng đã giác ngộ, anh cùng nhân dân phá khu tập trung, đưa đồng bào lên núi, thành lập đội du kích, vót chông, gài mìn, đào hầm, rào làng ngăn chặn và đánh địch.

Trong chiến đấu, Pi Năng Tắc đã có rất nhiều sáng kiến đánh giặc, trong đó phải kể đến bẫy đá. Anh cho đào vách núi, dựng các cây gỗ lớn làm giàn, xếp đá lên trên, có lẫy tre gỗ, khi giật lẫy là cả núi đá hộc lăn xuống giết giặc. Anh cho làm các bẫy nỏ, các mũi tên ẩn trong các tán lá, hễ có “động” là lập tức các mũi tên tre có tẩm thuốc độc bắn ra như mưa. Trong các tán rừng, còn có hệ thống tre nứa vót nhọn liên kết với nhau thành bè mảng buộc thêm đá hộc thật nặng, khi giật lẫy là chúng bay ra, cắm phập cả một giàn, một phên vào kẻ thù. Có khi một giàn chông xiên cả chục tên giặc một “nhát”. Trên mặt đất, họ đào sẵn các hố sâu, rải lá mục và cây rừng ngụy trang lên trên, khi giặc dẫm lên lá mục, tên từ lòng đất bay lên như mưa, tên từ trên tán rừng dội xuống vun vút, đặc biệt kinh hoàng là đá hộc to bằng cả gian nhà lăn như trời long đất lở... Liên tiếp các trận càn của giặc bị nghĩa quân Pi Năng Tắc bẻ gãy.

Tháng 5-1960, địch càn lên núi bị du kích đánh, diệt và làm bị thương 20 tên buộc chúng phải rút chạy. Trận chống càn năm 1962, một tiểu đoàn lính ngụy, một đại đội lính bảo an, rồi cả lính Mỹ cùng tổ chức trận càn lớn lên Phước Bình, quyết tiêu diệt “đám giặc cỏ” lẩn lút trong rừng sâu. Từ trên núi cao, 3 tổ du kích đã được Pi Năng Tắc bố trí lừa, dụ địch vào ổ phục kích, 17 bẫy đá, nhiều mang cung, hầm chông và hàng vạn mũi tên tẩm thuốc độc đã ra sức tiêu diệt địch. Hơn 100 tên chết thảm, ta thu về chiến lợi phẩm là 5.000 viên đạn, 27 khẩu súng, nhiều quân trang quân dụng khác.

Tháng 5-1961, giặc lại càn lần thứ hai với 350 tên, có máy bay, đại bác yểm hộ. Pi Năng Tắc cùng đồng đội chờ cho địch lọt vào ổ phục kích rồi dùng cung tên, bẫy đá tiêu diệt chúng. Cuộc chiến đấu diễn ra suốt 3 tiếng đồng hồ từ 13 giờ đến 16 giờ chiều. Trong trận chống càn này, du kích đã diệt và làm bị thương 80 tên.

Ngoài ra, Pi Năng Tắc còn có nhiều thành tích trong việc vận động phong trào sản xuất tự túc, xây dựng cuộc sống mới.

Ngày 5-5-1965, Pi Năng Tắc được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công giải phóng hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.