ANH HÙNG PINĂNG TẮC – "CHA ĐẺ" CỦA TRẬN ĐÁNH BẪY ĐÁ HUYỀN THOẠI
Anh hùng Pinăng Tắc (1910 – 1987) là người dân tộc Raglai, quê tại xã Phước Hòa, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận (nay là xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hoà). Sinh trưởng trong cảnh nghèo khó và chứng kiến buôn làng bị áp bức, ông sớm giác ngộ cách mạng và trở thành hạt nhân đoàn kết các dân tộc Raglai, K’ho, Churu tại chiến khu Bác Ái. Sau năm 1954, ông được tổ chức phân công ở lại địa phương để lãnh đạo phong trào, kiên cường vận động nhân dân thực hiện chiến thuật “3 không” (không biết, không nghe, không thấy) để bảo vệ cán bộ cách mạng trước sự càn quét của chính quyền Ngô Đình Diệm.
Đỉnh cao trong sự nghiệp lãnh đạo của ông là cuộc nổi dậy đêm 30 Tết Kỷ Hợi (7/2/1959), khi ông dẫn dắt hơn 5.000 đồng bào phá tan khu tập trung Bà Râu để trở về núi rừng tự do. Ông cũng là người có công lớn trong việc giải thích cho bà con hiểu rõ bản chất của kẻ thù với câu nói nổi tiếng: “Thằng Mỹ - Diệm như con cọp dữ, ta không thể sống chung với nó được, muốn sống thì không có cách nào khác là ta phải tìm mọi cách gi.ết nó”. Ý chí này đã khởi đầu cho phong trào đồng khởi mạnh mẽ của đồng bào các dân tộc tại Khánh Hoà
Chiến công vang dội nhất gắn liền với tên tuổi Pinăng Tắc là trận phục kích tại đèo Gia Túc ngày 10/8/1961. Tận dụng địa thế dốc cao, vực sâu và con đường độc đạo, ông cùng đội du kích đã bí mật đan 17 sạp bẫy đá liên hoàn dọc vách núi suốt 500m. Cấu tạo bẫy rất mưu trí: sạp gỗ chứa đầy đá hộc, một đầu buộc vào vách đá, đầu kia gài lẫy như lẫy nỏ; khi địch lọt vào trận địa, du kích chỉ cần giật dây làm lẫy mở, hàng trăm tấn đá sẽ trút thẳng xuống đầu giặc. Kết quả, hơn 100 tên lính bảo an đã bị tiêu diệt bởi đá lăn, hầm chông thuốc độc và mưa tên từ du kích.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 5/5/1965, ông vinh dự được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng. Pinăng Tắc qua đời năm 1987, để lại di sản là tinh thần sáng tạo tuyệt vời trong nghệ thuật chiến tranh du kích. Nhà nước đã xếp hạng địa danh Bẫy đá đèo Gia Túc là Di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia và dựng bia kỷ niệm để tôn vinh người con ưu tú của đại ngàn Khánh Hoà
