Anh hùng Tô Vĩnh Diện chèn lưng cứu pháo

Anh hùng Tô Vĩnh Diện là một trong những biểu tượng cao đẹp nhất của tinh thần hy sinh vì sự nghiệp cách mạng trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Câu chuyện về ông gắn liền với hình ảnh "thân chèn bánh pháo" đã đi vào huyền thoại và sách giáo khoa của nhiều thế hệ người Việt. Ông sinh năm 1924 tại Xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình nghèo, ông sớm có tinh thần yêu nước và tham gia cách mạng từ sớm. Năm 1946, ông tham gia dân quân ở địa phương, sau đó nhập ngũ vào quân đội chính quy năm 1950: Tiểu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 (Trung đoàn pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam).

Hành động anh hùng: "Thà hy sinh, không để pháo hỏng"

Để đảm bảo bí mật và thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh thắng nhanh" sang "đánh chắc tiến chắc", quân ta được lệnh kéo pháo ra. Đây là nhiệm vụ cực kỳ gian khổ trên những cung đường dốc đứng, vực sâu và trơn trượt.Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, khi Tiểu đội của Tô Vĩnh Diện đang kéo khẩu pháo cao xạ 37mm xuống một con dốc cao và hẹp ở vùng rừng núi Điện Biên, dây tời bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn bắt đầu lao nhanh xuống vực sâu.Trong tình thế hiểm nghèo, không quản ngại nguy hiểm đến tính mạng, Tô Vĩnh Diện đã hô lớn cho đồng đội và lập tức lao mình vào bánh xe pháo, dùng thân hình của chính mình để làm vật cản, kìm đà lao của pháo.Nhờ sự hy sinh của ông, khẩu pháo đã bị khựng lại, không bị lăn xuống vực sâu, bảo toàn được vũ khí quý giá cho chiến dịch. Tuy nhiên, ông đã bị thương rất nặng và hy sinh ngay sau đó.

Trước khi trút hơi thở cuối cùng, câu hỏi đầu tiên của ông với đồng đội không phải về vết thương của mình mà là: "Pháo có việc gì không?" . Câu nói này đã trở thành minh chứng cho lòng tận tụy, coi tài sản của Nhà nước và quân đội cao hơn cả mạng sống cá nhân. Cho nên ngày 7 tháng 5 năm 1956, Tô Vĩnh Diện được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là một trong những anh hùng đầu tiên được vinh danh sau chiến thắng Điện Biên Phủ. Khẩu pháo cao xạ 37mm mang số hiệu 510681 mà ông đã hy sinh để bảo vệ hiện đang được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Phòng không - Không quân (Hà Nội) và đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Tên của ông được đặt cho rất nhiều con đường, trường học tại các tỉnh thành trên cả nước, trong đó có cả Hà Nội và các thành phố lớn.

Hình ảnh Anh hùng Tô Vĩnh Diện là đại diện tiêu biểu cho tinh thần "Chân trần chí thép" của quân đội ta. Trong điều kiện vũ khí thô sơ và thiếu thốn, chính ý chí và sự hy sinh quên mình của những người chiến sĩ như ông đã làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".