ANH HÙNG TÔ VĨNH DIỆN: THÂN BẰNG THÉP, CHÈN BÁNH PHÁO DƯỚI VỰC SÂU
Trong bản hùng ca Đại thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", tấm gương hy sinh xả thân của Anh hùng Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí sắt đá và lòng dũng cảm phi thường của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nhắc đến ông là nhắc đến tinh thần "Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất pháo".
Người con ưu tú của quê hương Nông Cống
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa. Trưởng thành trong cảnh đất nước lầm than dưới gông còng nô lệ, ông sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng và gia nhập lực lượng du kích địa phương.
Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn gay go và quyết liệt nhất, Tô Vĩnh Diện nhập ngũ. Đến tháng 5 năm 1953, khi Quân đội ta chuẩn bị thành lập các đơn vị pháo cao xạ chủ lực để đón đầu những chiến dịch lớn, ông được tuyển chọn vào Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 — đơn vị pháo cao xạ 37mm đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Nhờ tính nết hiền lành, kỷ luật cao, luôn nhận phần việc khó về mình và hết lòng chăm sóc đồng đội, ông nhanh chóng được tin tưởng giao nhiệm vụ Khẩu đội trưởng.
Hành quân gian khổ và đêm chèn pháo định mệnh
Đầu năm 1954, Trung đoàn 367 nhận lệnh tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiệm vụ kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn qua những con đèo dốc đứng, vực sâu thăm thẳm của vùng Tây Bắc hoàn toàn bằng sức người là một thử thách lịch sử vượt quá mọi giới hạn chịu đựng.
Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa theo sự thay đổi phương châm chiến dịch (chuyển từ "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc"). Đường kéo pháo vừa hẹp, vừa trơn trượt vì sương mù và mưa rừng, bên cạnh lại là vực sâu thăm thẳm.
Khi khẩu pháo 37mm đang được di chuyển qua một dốc cao có độ nghiêng rất lớn (dốc Chuối), bất ngờ dây đứt. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà trôi nhanh xuống vực. Trong đêm tối mịt mùng, pháo thủ Nguyễn Văn Chiển giữ càng pháo bị hất văng ra ngoài.
Trước tình thế nguy cấp, nếu pháo lao xuống vực không chỉ bị hư hỏng hoàn toàn — tổn thất lớn cho tài sản quốc gia và sức chiến đấu của quân đội — mà còn có thể đè chết hàng chục đồng đội đang phía dưới. Không một chút do dự, Khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện hô to: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!" rồi dũng cảm xông lên, lái càng pháo hướng vào taluy dương, đồng thời gieo mình vào gầm pháo, dùng chính cơ thể nhỏ bé của mình làm vật chèn bánh pháo.
"Pháo đè lên người anh. Khẩu pháo dừng lại nhích sát bờ vực trong sự bàng hoàng của đồng đội. Khi mọi người đòn đòn bẩy nâng pháo đưa anh ra, câu nói cuối cùng của Tô Vĩnh Diện chỉ là: 'Pháo có việc gì không các đồng chí?'"
Khúc khải hoàn bất tử
Tô Vĩnh Diện đã anh dũng hy sinh vào ngày 1 tháng 2 năm 1954 khi mới tròn 30 tuổi. Tấm gương hy sinh xả thân bảo vệ khí tài của ông đã bùng cháy thành ngọn lửa thi đua quyết chiến quyết thắng trên khắp toàn mặt trận Điện Biên Phủ. Hành động của ông đã cổ vũ hàng vạn chiến sĩ pháo binh, bộ binh xông lên san bằng tập đoàn căn cứ điểm của thực dân Pháp.
Ngày 7 tháng 5 năm 1955, Tô Vĩnh Diện được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Ngày nay, con dốc năm xưa ở Điện Biên đã trở thành Di tích lịch sử quốc gia, nơi ghi dấu một trong những chiến công oanh liệt nhất của bộ đội pháo binh. Tấm gương Anh hùng Tô Vĩnh Diện mãi mãi là bài học vô giá về lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh cao cả vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.
