Anh hùng Tô Vĩnh Diện và khẩu pháo 51068 (Đặng Đình Thao - Bí thư Chi đoàn ấp 2A)

Sự hy sinh anh dũng của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng bất diệt của tinh thần "quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Hành động lấy thân mình chèn bánh pháo để cứu khẩu pháo giữa dốc Chuối không chỉ góp phần bảo vệ vũ khí quý giá của đơn vị mà còn thể hiện tinh thần sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Trong chiến dịch, Tô Vĩnh Diện là chiến sĩ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Đơn vị của anh được giao nhiệm vụ kéo những khẩu pháo cao xạ 37mm vượt núi băng rừng vào trận địa. Đây là loại vũ khí hiện đại của Quân đội nhân dân Việt Nam lúc bấy giờ, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ lực lượng chiến đấu trước các đợt không kích của không quân Pháp.

Một trong những khẩu pháo của đơn vị mang số hiệu 51068. Trong quá trình hành quân qua khu vực dốc Chuối, do địa hình hiểm trở và đường trơn dốc, khẩu pháo bất ngờ mất đà, có nguy cơ lao xuống vực. Nếu sự cố xảy ra, không chỉ khẩu pháo mà cả lực lượng kéo pháo cũng có thể chịu tổn thất rất lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch tác chiến của toàn chiến dịch.

Trước tình thế vô cùng nguy cấp, Tô Vĩnh Diện đã không ngần ngại lao vào phía sau bánh pháo, dùng chính thân mình làm điểm chèn để hãm đà của khẩu pháo. Hành động quyết đoán ấy đã giúp đồng đội kịp thời khống chế và giữ an toàn cho khẩu pháo, nhưng bản thân anh bị khối lượng nặng hàng tấn của khẩu pháo ép trọng thương.

Khi đồng đội nhanh chóng chạy đến đưa anh ra khỏi gầm pháo, dù đang ở ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, điều đầu tiên Tô Vĩnh Diện hỏi không phải là tình trạng của bản thân mà là: "Pháo có làm sao không các đồng chí?". Chỉ khi nghe đồng đội báo rằng khẩu pháo vẫn an toàn và nhiệm vụ đã được bảo toàn, anh mới yên lòng. Theo lời kể của những người có mặt hôm đó, trên gương mặt người chiến sĩ trẻ hiện lên một nụ cười thanh thản trước khi anh trút hơi thở cuối cùng trong vòng tay đồng đội.

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện đã góp phần bảo vệ nguyên vẹn khẩu pháo số hiệu 51068, một hiện vật gắn liền với chiến thắng Điện Biên Phủ. Ngày nay, khẩu pháo lịch sử này được lưu giữ tại Bảo tàng Phòng không – Không quân ở Hà Nội và đã được công nhận là Bảo vật quốc gia, trở thành minh chứng sống động cho tinh thần chiến đấu quả cảm của quân và dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nơi Tô Vĩnh Diện anh dũng hy sinh tại dốc Chuối, thuộc xã Nà Nhạn, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên, hiện đã trở thành một địa chỉ đỏ trong hành trình tìm hiểu lịch sử. Tại đây, quần thể tượng đài được xây dựng để tái hiện hình ảnh người chiến sĩ cùng đồng đội gồng mình kéo pháo giữa núi rừng Tây Bắc, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về những hy sinh to lớn đã làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Tinh thần quả cảm của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Tô Vĩnh Diện mãi là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, ý chí vượt qua mọi gian khổ và tinh thần đặt nhiệm vụ, lợi ích của Tổ quốc lên trên tính mạng của bản thân. Tên tuổi và tấm gương hy sinh của anh sẽ luôn được các thế hệ người Việt Nam ghi nhớ, trân trọng và tiếp nối như một phần không thể phai mờ trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc./.