Anh Hùng Trần Can: "Lá Cờ Đầu" Của Trung Đoàn 209 Và Tấm Gương Cắm Cờ Chiến Thắng Trên Đồi Him Lam

Trong lịch sử Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Trần Can nổi lên như một biểu tượng kiên cường về lòng dũng cảm, chí khí tiến công quật cường và tài năng chỉ huy thực chiến. Ông là người anh hùng đã dũng cảm cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" lên cứ điểm Him Lam – mở màn cho thắng lợi lẫy lừng "chấn động địa cầu", và anh dũng hy sinh ngay trước giờ chiến thắng toàn diện của dân tộc.

Anh hùng Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.

Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước trên vùng đất địa linh nhân kiệt Nghệ An. Chứng kiến cảnh quê hương đất nước lầm than dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, nhân dân chịu nhiều cảnh áp bức bóc lột dã man, người thanh niên Trần Can đã sớm hun đúc lòng căm thù giặc sâu sắc, nung nấu ý chí dấn thân vào con đường giải phóng dân tộc.

Năm 1951, khi vừa tròn 20 tuổi, ông xung phong nhập ngũ vào Quân đội Nhân dân Việt Nam, trở thành chiến sĩ thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến thắng).

Trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu vô cùng gian khổ, ông lần lượt kinh qua các vị trí từ chiến sĩ bộ binh, Tiểu đội trưởng, Đại đội phó đến Đại đội trưởng Đại đội 50, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209. Trong suốt các chiến dịch lớn như Chiến dịch Tây Bắc (1952), Chiến dịch Thượng Lào (1953) và Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), ông luôn là lá cờ đầu xung phong ở những vị trí gian khổ, nguy hiểm nhất. Năm 1953, ông vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tên tuổi của Anh hùng Trần Can gắn liền với những trận đánh tiến công then chốt làm nên diện mạo Chiến dịch Điện Biên Phủ:

• Trận Him Lam mở màn Chiến dịch (13/3/1954): Trên cương vị Tiểu đội trưởng thuộc Trung đoàn 209, ông dẫn đầu tiểu đội đột phá qua hàng rào dây thép gai, dũng cảm đánh chiếm lô cốt đầu cầu. Dù bị thương, ông vẫn dẫn đầu đơn vị tiến lên giật cờ địch, cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Quân đội ta lên trung tâm cứ điểm Him Lam, tạo động lực mạnh mẽ cho toàn mặt trận. Khi giữ chức Đại đội trưởng, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị tiến đánh và chiếm giữ cứ điểm 507. Địch liên tục tung lực lượng phản kích dữ dội, đại đội bị thương vong nhiều. Ông đã mưu trí gom các tay súng còn lại, trực tiếp dùng lựu đạn, thủ pháo cùng đồng đội đánh bật hàng chục đợt đợt phản công của quân Pháp, giữ vững trận địa tạo bàn đạp tiến thẳng vào Sở chỉ huy Tướng De Castries.Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – chỉ vài giờ trước khi Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn sụp đổ – trong lúc cùng đồng đội chỉ huy giữ vững đồi 507, Đại đội trưởng Trần Can đã anh dũng hy sinh bởi một mảnh đạn pháo của địch.

Trước khi bước vào trận tiến công mở màn cứ điểm Him Lam, người chiến sĩ trẻ Trần Can đã thể hiện quyết tâm sắt đá trước đồng đội:

"Dù phải hy sinh xương máu, quyết cắm cho bằng được lá cờ Quyết chiến Quyết thắng lên cứ điểm Him Lam!"

(Nguồn: Hồi ký "Trung đoàn 209 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ" & Báo Quân đội nhân dân)

Đánh giá về cống hiến đặc biệt xuất sắc và tấm gương của ông, Báo Quân đội nhân dân đã ghi nhận:

"Anh hùng Trần Can là hình tượng tiêu biểu cho tinh thần 'Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh'. Hành động cắm cờ tại Him Lam và sự kiên cường bám trụ đồi 507 của ông đã đi vào lịch sử như một biểu tượng anh hùng bất tử của Đại đoàn 312."

(Nguồn: Báo Quân đội nhân dân & Tư liệu Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ)

Anh hùng Trần Can là hiện thân tiêu biểu của tinh thần tiến công cách mạng: Dũng cảm, mưu trí, quyết đoán, đi đầu trong nguy hiểm và hết lòng thương yêu đồng đội.

Nét nổi bật ở ông là khả năng chỉ huy bộc phá và tinh thần bình tĩnh xử lý tình huống trên chiến trường. Mỗi khi gặp khó khăn, hỏa lực địch khống chế, ông luôn xung phong đi đầu để mở đường cho chiến sĩ tiến lên.

Đại đội trưởng Trần Can đã ngã xuống ở tuổi 23, vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi tuổi xuân còn đang phơi phới và chỉ còn cách giờ toàn thắng vài tiếng đồng hồ.

Để ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh lẫm liệt của ông, ngày 7 tháng 5 năm 1956, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng ông danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

Hài cốt của ông hiện được an táng trang trọng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia A1 (thành phố Điện Biên Phủ). Tên của ông được trân trọng đặt cho nhiều đường phố, trường học tại thành phố Điện Biên Phủ, Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM và quê hương Nghệ An.

Cuộc đời và sự hy sinh anh dũng của Anh hùng Liệt sĩ Trần Can là một thiên hùng ca sáng ngời về lòng yêu nước, tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tấm gương "Nhỏ tuổi chí lớn", cắm cờ chiến thắng và kiên cường bám trụ đến hơi thở cuối cùng của ông là bài học sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay. Học tập tấm gương Anh hùng Trần Can, mỗi đoàn viên, thanh niên cần nâng cao ý chí tự lực tự cường, rèn luyện bản lĩnh chính trị, sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.