Anh hùng Trần Can: Người đại đội trưởng ưu tú và tấm gương quả cảm trên đỉnh đồi Him Lam
Tác giả:Tạ Thị Phương Linh
Trong bản anh hùng ca bất tử của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh những tấm gương hy sinh chấn động địa cầu như Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện hay Bế Văn Đàn, lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam còn lưu danh những người chỉ huy trẻ tuổi đầy mưu lược và dũng cảm. Một trong những biểu tượng sáng ngời ấy chính là Anh hùng Trần Can – người Đại đội trưởng kiên trung đã trực tiếp chỉ huy bộ đội đánh chiếm cứ điểm Him Lam và anh dũng hy sinh ngay trên đỉnh chiến hào khi tuổi đời hãy còn rất trẻ.
I. Người chiến sĩ trẻ tuổi giàu nghị lực và ý chí cách mạng
Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Lớn lên trong một gia đình nghèo khó ở vùng đất miền Trung giàu truyền thống yêu nước và hiếu học, từ nhỏ ông đã sớm chịu nhiều cơ cực dưới ách áp bức của thực dân phong kiến.
Ngay khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, mang lại độc lập, tự do cho dân tộc, Trần Can đã hăng hái tham gia các hoạt động thiếu nhi, du kích tại địa phương. Đến năm 1950, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, ông xung phong gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam.
Trải qua quá trình rèn luyện trong khói lửa chiến trường, từ một người chiến sĩ bình thường, nhờ tinh thần dũng cảm, mưu trí, ý chí vượt khó và lập nhiều thành tích xuất sắc trong chiến đấu, Trần Can nhanh chóng được cử đi đào tạo và phấn đấu trở thành một cán bộ tiểu đội, trung đội rồi Đại đội trưởng thuộc Đại đoàn 312 (Đại đoàn Vinh Quang) – một trong những đại đoàn chủ lực tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.
II. Chiến dịch Điện Biên Phủ và trận đánh mở màn tại cứ điểm Him Lam
Chiều ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân đội ta nổ súng mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng trận đánh lịch sử vào cụm cứ điểm Him Lam – "cánh cửa thép" kiên cố bảo vệ phân khu trung tâm từ phía Bắc của tập đoàn cứ điểm địch.
1. Nhiệm vụ hiểm nguy của người đại đội trưởng
Trong trận đánh then chốt này, đơn vị của Đại đội trưởng Trần Can nhận nhiệm vụ đánh chiếm một trong những mục tiêu hiểm yếu nhất của cứ điểm. Hệ thống phòng ngự của địch tại đây vô cùng kiên cố với nhiều tầng hầm ngầm, hàng rào thép gai dày đặc và hệ thống hỏa lực chéo cánh sẻ ngày đêm tuôn đạn lửa.
Ngay từ những phút đầu tiên nổ súng, cuộc chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Hỏa lực từ các lô cốt của địch cản trở dữ dội đội hình tiến công của ta, gây ra không ít khó khăn và tổn thất.
2. Hành động dũng cảm dẫn đầu đơn vị chiến đấu
Dưới làn đạn bão táp của kẻ thù, với tư cách là người đại đội trưởng, Trần Can không hề nao núng. Ông trực tiếp bám sát trận địa, động viên cán bộ, chiến sĩ vượt qua mưa bom bão đạn, xung phong đột phá hàng rào địch.
Tinh thần đi đầu xung phong: Khi mũi tiến công bị khựng lại trước hỏa lực mạnh của địch, Trần Can đã dũng cảm ôm bộc phá, trực tiếp dẫn đầu một tổ xung kích lao lên đánh sập các lô cốt then chốt, mở toang cửa mở cho toàn đại đội ồ ạt tiến vào bên trong cứ điểm.
Khoảnh khắc hy sinh anh dũng: Dù bị thương trong quá trình chiến đấu, ông vẫn từ chối tuyến sau để tiếp tục ở lại chỉ huy đơn vị truy kích địch, cố thủ và giữ vững trận địa mới chiếm được. Trận chiến giáp lá cà diễn ra vô cùng gay go, và ngay trên đỉnh chiến hào Him Lam, khi trận đánh đi đến những giây phút quyết định giành thắng lợi hoàn toàn, Đại đội trưởng Trần Can đã anh dũng hy sinh. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội, nhưng đổi lại, lá cờ quyết chiến quyết thắng của ta đã hiên ngang tung bay trên cụm cứ điểm Him Lam trong ngày mở màn chiến dịch.
III. Sự tôn vinh xứng đáng và biểu tượng của tinh thần chỉ huy quả cảm
Sự hy sinh oanh liệt của Đại đội trưởng Trần Can tại trận đầu ra quân đã góp phần quan trọng bậc nhất vào chiến thắng giòn giã của cụm cứ điểm Him Lam, cổ vũ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của toàn quân trong suốt chiến dịch Điện Biên Phủ.
Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truy tặng Trần Can danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhất.
Hình ảnh người đại đội trưởng trẻ tuổi dũng cảm, luôn đi đầu trong hiểm nguy, sát cánh cùng chiến sĩ đã trở thành tấm gương sáng ngời về phẩm chất của người cán bộ quân đội: "Đảng giao là hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, chiến thắng nào cũng giành lấy".
IV. Lời kết
Chiến dịch Điện Biên Phủ đã lùi vào lịch sử, nhưng tinh thần chiến đấu quả cảm, sự hy sinh anh dũng của Anh hùng Trần Can cùng đồng đội sẽ mãi mãi là những mốc son chói lọi trong trang sử vàng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện về người đại đội trưởng ưu tú ấy sẽ mãi là ngọn lửa truyền cảm hứng về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc cho các thế hệ người Việt Nam mai sau.
