ANH HÙNG TRẦN CÔNG THẬN NHÂN VẬT TIÊU BIỂU CHỐNG PHÁP NỔI DANH TẠI ĐỊA PHƯƠNG
rần Công Thận (1825–1871), còn được nhân dân tôn kính gọi là Ngươn soái Thận (hay Nguyên soái Thận), là vị thủ lĩnh đứng đầu nhóm Tứ Kiệt anh hùng. Cuộc đời hoạt động chống Pháp của ông tuy ngắn ngủi nhưng đầy oanh liệt.
Giai đoạn tiền khởi nghĩa (Trước năm 1868). Năm 1825: Ông sinh ra tại xóm Võng, làng Mỹ Trang (nay thuộc ấp Mỹ Phú, xã Long Khánh, thị xã Cai Lậy).Trước năm 1861: Ông vốn là lính triều đình nhà Nguyễn. Nhờ giỏi võ nghệ, mưu lược và có sức khỏe phi thường, ông sớm trở thành một chỉ huy có uy tín. Giai đoạn 1861–1867: Khi thực dân Pháp đánh chiếm tỉnh Định Tường, triều đình nhu nhược ký hòa ước nhường đất, ông bất mãn rời ngũ. Ông cùng ba vị anh hùng khác là Nguyễn Thanh Long, Ngô Tấn Đước và Trương Văn Rộng kéo quân gia nhập vào lực lượng nghĩa quân của Thiên Hộ Dương (Võ Duy Dương) tại căn cứ Đồng Tháp Mười. Tại đây, ông tích cực tham gia nhiều trận đánh ác liệt chống Pháp ở vùng Ba Giồng, Mỹ Tho, Chợ Gạo.Giai đoạn tự chủ và đỉnh cao phong trào (1868–1870). Năm 1868: Phong trào khởi nghĩa Đồng Tháp Mười của Thiên Hộ Dương bị thất bại. Không cam chịu bỏ cuộc, Trần Công Thận cùng 3 người bạn chiến đấu quay trở về vùng đất quê nhà Cai Lậy – Cái Bè để chiêu tập nghĩa sĩ, thiết lập căn cứ mới nhằm tiếp tục kháng chiến. Năm 1869: Ông đứng ra tổ chức, tập hợp hàng trăm nông dân nghèo, thanh niên yêu nước lập thành đội nghĩa dũng độc lập. Do có vai trò tổ chức và chỉ huy cao nhất trong nhóm, ông được nghĩa quân và nhân dân tôn xưng là Ngươn soái (Tổng chỉ huy). Đội quân của ông liên tục dùng chiến thuật du kích, tập kích bất ngờ gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại nặng nề. Năm 1870: Đây là năm hoạt động vang dội nhất của Ngươn soái Thận cùng nhóm Tứ Kiệt với các trận đánh lớn tại Mỹ Quý, Thuộc Nhiêu. Đỉnh điểm là vào đêm Giáng sinh (24/12/1870), ông cùng các thủ lĩnh chỉ huy quân lính bất ngờ tấn công thẳng vào đồn Cai Lậy và dinh Tham biện. Trận đánh táo bạo này làm rung chuyển bộ máy cai trị của Pháp tại địa phương, khiến thực dân Pháp "ăn không ngon ngủ không yên". Giai đoạn cuối và sự hy sinh oanh liệt (1871)Đầu năm 1871: Để dập tắt phong trào, thực dân Pháp phối hợp với tay sai đắc lực là Trần Bá Lộc tiến hành càn quét hung hãn.
Giặc Pháp không bắt được Tứ Kiệt nên đã dùng thủ đoạn hèn hạ: bắt giữ hơn 150 người dân vô tội cùng toàn bộ thân nhân của bốn ông để tra khảo, uy hiếp. Tháng 1/1871: Vì không nỡ nhìn thấy gia đình và người dân vô tội bị tra tấn dã man đến chết, Trần Công Thận cùng ba vị thủ lĩnh đã dũng cảm ra nộp mình để cứu dân.
Giặc Pháp giam cầm, dùng mọi biện pháp dụ dỗ, mua chuộc suốt 45 ngày nhưng ông và các đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, không khuất phục. Ngày 14/02/1871 (nhằm ngày 25 tháng Chạp năm Canh Ngọ): Thực dân Pháp đưa Ngươn soái Thận cùng ba vị anh hùng ra pháp trường xử chém tại bờ sông Ba Rài. Để uy hiếp tinh thần nhân dân, giặc bêu đầu các ông trong 7 ngày. Người nhà và nhân dân địa phương sau đó đã bí mật lấy trộm thi thể đem về chôn cất. Tinh thần quả cảm "vị quốc vong thân" của ông Trần Công Thận đã trở thành biểu tượng bất tử của vùng đất Long Khánh – Cai Lậy. Ngôi mộ chung của các ông hiện nay đã được tôn tạo thành Lăng Tứ Kiệt (Di tích lịch sử cấp Quốc gia), và ngày 25 tháng Chạp hàng năm đã trở thành ngày Lễ giỗ chung trang trọng của toàn bộ nhân dân trong vùng để tưởng nhớ.
Ngày nay, thế hệ trẻ được sống trong hòa bình không còn phải đi qua những năm tháng bom đạn như thế hệ trước. Vì vậy, cách tri ân thiết thực nhất là biết trân trọng, ghi nhớ công lao của các thế hệ cha ông, sống có trách nhiệm, tích cực học tập, lao động, tích cực tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa và đóng góp cho cộng đồng.
Bài học: Biết ơn quá khứ, trân trọng hiện tại, trách nhiệm với tương lai.
