Anh hùng Trần Hữu Thường – Bản trường ca kiên trung bất khuất của quê hương Đồng Tháp

1. Bối cảnh lịch sử và xuất thân của người chiến sĩ kiên trung

Trần Hữu Thường (1844-1921) là một nhà giáo nổi tiếng ở Nam Bộ (Việt Nam) vào cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20.

Trần Hữu Thường là người ở làng Phú Thuận, tổng An Thành, quận Tân Châu, Tỉnh An Giang (ngày nay là xã Long Phú Thuận, tỉnh Đồng Tháp).

2. Những chiến công oanh liệt nơi trận tiền

Theo dân gian kể, thì ông là người có vóc dáng cao lớn, vạm vỡ, da ngâm, râu rậm; nhưng tâm tính thật đôn hậu, trọng nghĩa tình, yêu chuộng cuộc sống nhàn tản, đạm bạc...

Là học trò của huấn đạo Nguyễn Văn Khuê Trần Hữu Thường đỗ tú tài dưới vua Tự Đức năm 1864 tại trường thi tỉnh An Giang, cùng một lượt với nhà thơ Nhiêu Tâm.

Khi chiếm xong Nam Kỳ vào năm 1867, biết ông là bậc cao sĩ, nhà cầm quyền Pháp đã mấy lần mời ông ra hợp tác, hứa ban cho cả chức "tri huyện danh dự", nhưng trước sau ông vẫn khéo từ chối.

3. Khí phách kiên cường và tinh thần hy sinh bất khuất

Ông nổi tiếng là thầy dạy giỏi, nên học trò nhiều nơi tìm đến xin học rất đông. Trong số ấy, có Nguyễn Quang Diêu (sau là nhà thơ và là nhà chính trị có tiếng trong phong trào Đông Du), Nguyễn Chánh Sắt (sau là nhà văn, nhà báo tiền phong của Nam Kỳ), Nguyễn Văn Nghị (sau trở thành nhà giáo có tiếng tại Cao Lãnh), Nguyễn Nhật Tảo (là một học trò giỏi, sau vì sinh kế, chuyển cư lên Lò Veng thuộc Campuchia, vừa mở trường dạy chữ Hán vừa hành nghề đông y)...

Trần Hữu Thường có bảy người con: ba trai, bốn gái. Tất cả đều giỏi chữ Hán, nhưng nổi trội hơn cả là Trần Tứ Duy, bút hiệu Trần Thiện Chánh, người mà Mã Tương Hồn, một nho sĩ bên Trung Quốc, nghe tiếng tìm đến thử tài, rồi rất mến phục.

Năm Tân Dậu (1921), Trần Hữu Thường mất vì bệnh già, hưởng thọ 77 tuổi. Mộ phần của ông hiện vẫn còn tại quê nhà.

Tác phẩm của Trần Hữu Thường còn lại không nhiều. Nhưng qua đó, ta biết ông thường mượn cảnh vật, nhân vật anh hùng để làm thơ, để qua đó gửi gắm tấm lòng buồn bã, bất lực của một sĩ phu mất nước.

Một lần, thuyền lênh đênh trên sông Tiền Giang, ông viết:

Năm 1913, nghe tin Hoàng Hoa Thám bị sát hại và bị bêu đầu tại chợ Nhã Nam, Trần Hữu Thường cảm tác:

Ngoài ra, ông còn là người dịch văn bia Thoại Sơn, văn bia Vĩnh Tế Sơn ra văn vần.

Nhà biên khảo Nguyễn Văn Hầu đã mô tả nhân cách của ông như sau:

Khi ông mất, thơ văn viếng điếu Trần Hữu Thường khá nhiều, nhưng thấm thía nhất là bài thơ viết bằng chữ Hán của chí sĩ Nguyễn Quang Diêu:

4. Sự tôn vinh của non sông và bài học lý tưởng truyền đời

Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự cống hiến quên mình vì nền độc lập tự do của Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Trần Hữu Thường. Tấm gương sáng ngời của người anh hùng mãi mãi là niềm tự hào của quê hương Đồng Tháp và dân tộc Việt Nam, là bài học lịch sử vô giá soi đường cho các thế hệ trẻ hôm nay noi gương học tập và noi theo.