Anh hùng Trần Trọng Thường

"Em phải ra đi!" - Đó là lời nói của liệt sĩ Trần Trọng Thường với chị dâu trước khi nhập ngũ năm 1977, năm ông 19 tuổi. Hai anh em ruột đi khám tuyển, nhưng ông Thường quả quyết lên đường, vì khi ấy ông chưa vướng bận gia đình, để nhường anh ruột đã có vợ con ở lại cùng cha mẹ sống tại thôn Tráng Liệt - xã Thanh Sơn – huyện Thanh Hà – tỉnh Hải Dương (nay là xã Thanh Sơn – thành phố Hải Phòng).

Trước lúc ra chiến trường, ông được về thăm bố mẹ và anh chị đúng một ngày. Là em út lại phải xa gia đình đi lính nên ông được anh trai dồn nhiều tình cảm. Chiếc bút kim tinh đang dùng đi học, chiếc đồng hồ Poljot đang đeo cũng là của anh trai tháo tặng. Anh em cách nhau ba tuổi nên như những người bạn, rất hiểu và hợp ý nhau. Hôm sau em trở lại đơn vị để lên biên giới, hai anh em chở nhau bằng xe đạp từ sáng tờ mờ, đến Bắc Giang thì trời đã tối. Hành trang của ông ngoài chiếc bút kim tinh, chiếc đồng hồ anh trai tặng còn là tấm áo len mẹ mới mua ngoài chợ. Khi đó đang mùa đông rét mướt. Những kỷ vật ấy được ông nâng niu, mang bên mình suốt chiến trường cho đến khi ngã xuống.

Sau gần hai năm huấn luyện ở Bắc Giang, Trần Trọng Thường được giữ lại đi học hạ sĩ quan rồi cùng đơn vị hành quân lên biên giới khi cuộc chiến tranh với Trung Quốc nổ ra. Gia đình chỉ biết ông thuộc biên chế của sư đoàn bộ binh chính quy (Sư đoàn Sao Vàng). Và chỉ chừng hai tháng trên chiến trường, ông cùng đồng đội đẩy lùi nhiều cuộc tấn công ồ ạt của quân thù, góp phần vào chiến thắng cuối cùng trên suốt rẻo biên cương phía Bắc.

Chỉ chừng hai tháng trên chiến trường nhưng những gì thuộc về người liệt sĩ anh hùng Trần Trọng Thường là cả một câu chuyện dài, dù chỉ là những thông tin chắp vá nhưng cũng đủ thấy khí thế cuộn trào của một thế hệ anh hùng, sẵn sàng "Một xanh cỏ - hai đỏ ngực" trước bất cứ kẻ thù nào. Những con người của thế hệ anh hùng ấy, dù bất cứ đang làm công việc gì nhưng đều sẵn sàng xếp lại mọi dự định để lên đường đánh giặc. Đóng quân ở Lạng Sơn vào những ngày đầu cuộc chiến tranh biên giới, chiến trường khốc liệt nhưng những lá thư vẫn được ông Thường đều đặn gửi về. Những lá thư được viết bằng chiếc bút kim tinh người anh trai kỷ niệm mà ông luôn gài trong túi áo. Trong những bức thư ấy là chiến trận, là bom rơi đạn nổ, là những người đồng đội ngã xuống bên mâm pháo. Những bức thư ấy còn là cảnh những đoàn người sơ tán về xuôi, là kẻ thù hung hãn và những người lính trẻ Việt Nam giương lưỡi lê sáng quắc lao ra trận chiến đấu với kẻ thù.

Một ngày nọ, có người báo tin Trần Trọng Thường đã hy sinh, cả gia đình chỉ mong đó là nhầm lẫn. Nhưng trước đó, những lá thư gửi về từ chiến trường thưa thớt rồi ngừng hẳn đã khiến gia đình dần tin rằng đó là sự thật. Một năm sau, được tin liệt sĩ Thường nằm lại nghĩa trang cầu Khánh Khê (Văn Lãng – Lạng Sơn), cả gia đình đã lên thăm. Để đến được Lạng Sơn là một hành trình dài và là quyết tâm cao của người mẹ. Bởi mẹ ông như ngây dại suốt nhiều ngày, luôn thầm khóc thương người con út hiếu thuận, cả xã chỉ có một mình lên biên giới vào năm ấy rồi nằm lại ở đây. Dẫu biết con hy sinh vì nước, nhưng mất con thì người mẹ nào cũng vậy và ở thời nào cũng thế. Biết được nơi người con út nằm lại, người mẹ đã được an ủi phần nào nhưng mang con về quê là mong mỏi lớn nhất của bà.

Năm 1981, người anh ruột là Trần Trung Bình cùng người anh trong họ đã mang theo xe đạp, đèn pin, cuốc xẻng xuôi tàu đến Lạng Sơn. Tình hình biên giới chưa yên nên từ ga Lạng Sơn đến nghĩa trang nơi em trai nằm lại. Ông Bình phải đi qua khoảng 10 chốt kiểm soát. Đến nơi thì đã đêm, cũng may có đơn vị pháo binh bên cạnh đón vào. Hai anh em bày tỏ ý định sẽ đưa hài cốt của em lên ngay trong đêm để mai về sớm, nhưng các chiến sĩ pháo binh ngăn lại. Họ cho biết ban đêm ở đây dễ bị pháo binh Trung Quốc bắn sang. Tối hôm đó, anh em ông Bình được bộ đội đưa vào sâu trong làng ngủ nhờ nhà của một người dân. Thời điểm đó, người Lạng Sơn đã sơ tán về xuôi, chỉ để mỗi nhà một người ở lại. Làng xóm im lìm, hoang lạnh, mong muốn đón em trở về khiến ông không chợp mắt để chờ trời sáng.

Hửng sáng, đơn vị pháo binh hỗ trợ anh em ông Bình đưa liệt sĩ Thường về quê. Khi ấy, ông vẫn mặc tấm áo len của mẹ, bên ngoài là quân phục. Phía trước ngực, chiếc bút kim tinh vẫn còn trong túi. Cả chiếc đồng hồ Poljot ông Bình tặng em vẫn còn ở đó. Ở vành bụng liệt sĩ vẫn còn nguyên băng đạn. Phần nắp bút bị xuyên thủng, là dấu vết của viên đạn đã tước đi tuổi thanh xuân của người liệt sĩ anh hùng. Tàu rời Lạng Sơn, ông Bình ôm chặt người em trong lòng, ngồi gần cửa sổ, để em có thể một lần cuối cùng nhìn lại mảnh đất đang hồi sinh từ bãi chiến trường - nơi máu xương của các liệt sĩ đổ xuống không hề uổng phí.

Ngày 12/7/1995, chiếc bút kim tinh của liệt sĩ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Trọng Thường đã được gia đình trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Hải Dương (nay là Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2) lưu giữ. Chiếc bút kim tinh bị thủng nắp, vỡ thân đang được trân trọng lưu giữ tại bảo tàng như minh chứng cho sự khốc liệt mà chiến tranh mang đến, là biểu trưng cho tinh thần của một thế hệ trẻ anh hùng sẵn sàng xếp bút nghiên để lên đường đánh giặc.