Anh hùng Trần Văn Hai
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, có rất nhiều tấm gương anh hùng đã hiến dâng trọn vẹn tuổi xuân và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong số đó, liệt sĩ Trần Văn Hai là một hình ảnh tiêu biểu – một thiếu niên anh dũng, mưu trí, kiên cường, trở thành biểu tượng sáng ngời của tinh thần yêu nước và ý chí bất khuất của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Trần Văn Hai sinh ngày 25 tháng 11 năm 1951 tại xã Hòa Hải, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng), trong một gia đình có truyền thống cách mạng sâu sắc. Cha anh là Anh hùng Lao động Trần Văn Giảng, mẹ anh là Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thôi. Chính truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường của gia đình đã sớm hun đúc trong Trần Văn Hai lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết tâm cống hiến cho cách mạng ngay từ khi còn rất trẻ.
Năm 14 tuổi, Trần Văn Hai đã tham gia du kích địa phương và sinh hoạt trong Đoàn Thanh niên Giải phóng, trực tiếp góp sức vào phong trào đấu tranh cách mạng tại địa phương. Cuối năm 1966, trước sự khủng bố, truy lùng gắt gao của địch đối với gia đình và cơ sở cách mạng, anh theo đoàn cán bộ Quảng Nam – Quảng Ngãi được tăng cường lên Khu 5, hoạt động xây dựng cơ sở cách mạng tại Kon Tum. Tại đây, Trần Văn Hai được Tỉnh đội Kon Tum đào tạo, huấn luyện và điều về công tác tại Thị đội Kon Tum, tham gia chuẩn bị cho Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968.
Trong quá trình công tác, Trần Văn Hai được phân công làm nhiệm vụ liên lạc và trinh sát tình báo, hoạt động tại các địa điểm quan trọng như chợ Kon Tum, chùa Trùng Khánh, chùa Tỉnh Hội, đồng thời nắm bắt tình hình của Sở tình báo ngụy Sài Gòn. Dù tuổi đời còn rất trẻ, anh luôn thể hiện tinh thần gan dạ, mưu trí, linh hoạt, hoàn thành xuất sắc nhiều nhiệm vụ nguy hiểm, góp phần quan trọng vào công tác chuẩn bị cho chiến dịch lớn của ta.
Trong một lần làm nhiệm vụ tình báo, Trần Văn Hai giả làm người bán kem dạo, trên vai đeo thùng nhựa xốp, bên trong có bao cát và một quả lựu đạn M26. Tuy nhiên, do tình hình kiểm soát gắt gao của địch, anh không may bị lính gác và lực lượng an ninh tại Tòa Tỉnh trưởng Kon Tum bắt giữ. Khi khám xét, chúng phát hiện quả lựu đạn và lập tức đưa anh về cơ quan an ninh quân đội ngụy Sài Gòn để tra tấn, thẩm vấn trong đêm 22 tháng 1 năm 1968.
Suốt nhiều giờ liền, Trần Văn Hai phải chịu những đòn tra tấn dã man, tàn bạo của kẻ thù. Tuy nhiên, với ý chí sắt đá và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng, anh kiên quyết không khai báo bất cứ thông tin nào, bảo vệ an toàn cho tổ chức và đồng đội. Khi bọn chúng tạm thời rời khỏi phòng khai thác để hội ý và xin chỉ thị mới, Trần Văn Hai bị giam một mình trong phòng. Lợi dụng thời cơ, anh nhanh trí lấy quả lựu đạn M26 mà chúng để trên nóc tủ làm vật chứng, rút chốt lựu đạn, kẹp vào nách và co người lại, bình tĩnh chờ địch quay trở lại.
Khi hai tên sĩ quan ngụy bước vào phòng thẩm vấn, Trần Văn Hai lập tức áp sát, để quả lựu đạn phát nổ. Một tên sĩ quan chết tại chỗ, tên còn lại bị thương nặng, còn Trần Văn Hai anh dũng hy sinh trong tư thế của một chiến sĩ cách mạng kiên cường, bất khuất. Khi đó, anh mới tròn 16 tuổi. Sự hy sinh của anh đã gây chấn động tinh thần địch, đồng thời trở thành tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm và tinh thần quyết tử vì Tổ quốc.
Ghi nhận công lao và sự hy sinh to lớn ấy, ngày 23 tháng 7 năm 1997, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Trần Văn Hai. Tên anh còn được đặt cho một con đường tại quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng, như một sự tri ân và nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về một người con anh hùng của quê hương.
Cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ của liệt sĩ Trần Văn Hai đã trở thành bản hùng ca bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến. Tấm gương hy sinh anh dũng của anh mãi là nguồn động viên to lớn, hun đúc tinh thần yêu nước, lý tưởng cách mạng và trách nhiệm của thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.
