Anh hùng Trần Văn Lai

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những con người thầm lặng như ngọn lửa cháy âm ỉ giữa thời hoa lửa - thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ và anh hùng. Hôm nay, qua hành trình "Lắng nghe người đi trước kể chuyện", em xin kể lại câu chuyện về Anh hùng Trần Văn Lai - người chiến sĩ biệt động Sài Gòn huyền thoại, với bí danh Mai Hồng Quế. Dù ông đã ra đi năm 2002, nhưng câu chuyện của ông vẫn sống mãi qua di tích lịch sử và lời kể của đồng đội, gia đình. Câu chuyện này được em sưu tầm từ Bảo tàng Biệt động Sài Gòn và các tài liệu chính thống, nhằm lan tỏa giá trị lịch sử đến thế hệ trẻ chúng em

Anh hùng Trần Văn Lai sinh năm 1920 tại làng Đông Trì, xã Vũ Đông, tỉnh Thái Bình, ông lớn lên trong gia đình nông dân nghèo khổ. Từ nhỏ, chứng kiến cảnh thực dân Pháp và phong kiến bóc lột, lòng yêu nước đã cháy bỏng trong ông. Năm 1945, ông tham gia Cách mạng Tháng Tám, rồi trở thành chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sau Hiệp định Genève 1954, ông nhận lệnh ở lại miền Nam hoạt động bí mật, trở thành một trong những chiến sĩ biệt động đầu tiên của Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định.

Với mưu trí phi thường, ông ba hóa bản thân: nghề nghiệp hóa, quần chúng hóa, hợp pháp hóa. Ông hóa thân thành nhà thầu khoán Mai Hồng Quế - một doanh nhân giàu có chuyên trang trí nội thất và xây dựng. Tên tuổi Mai Hồng Quế vang danh Sài Gòn, ông ra vào Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, cơ quan viện trợ U.S.O.M[1] như chốn không người. Bí danh "Năm U.SOM" giúp ông thu thập hàng loạt tài liệu quý như: bản đồ cống ngầm Sài Gòn, sơ đồ bố trí lực lượng địch, tình báo quan trọng tất cả đều phục vụ cách mạng.

Thời hoa lửa thực sự bùng nổ khi ông nhận nhiệm vụ chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Ông dùng tiền cá nhân mua ba căn nhà liền kề số 287/68-70-72 đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3, Sài Gòn). Tại căn số 287/70, ông bí mật đào một căn hầm vũ khí kiên cố ngay giữa lòng địch. Việc đào hầm là một kỳ tích: hàng chục tấn đất đá được vận chuyển ra ngoài bằng xe tải giả chở vật liệu xây dựng, không một tiếng động, không lộ dấu vết. Hầm có hệ thống thông gió, chống ngập, trở thành kho dự trữ an toàn.
Ông đích thân lái chiếc xe Volkswagen màu trắng biển số EL-6899 (nay là kỷ vật tại Bảo tàng Thái Bình) để vận chuyển hơn 2,5 tấn vũ khí, đạn dược từ chiến khu về thành phố. Những chuyến đi đầy mạo hiểm: ông giả dạng nhà thầu, chở vật liệu qua trạm gác địch, giấu súng đạn dưới sàn xe.