Anh hùng Trần Văn Ơn
Anh hùng liệt sĩ Trần Văn Ơn sinh năm 1931 tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, trong một gia đình có truyền thống yêu nước và cách mạng. Từ thuở nhỏ, anh đã nổi bật bởi tinh thần ham học và ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước. Trên con đường học tập, từ Trường Tiểu học ấp 4 (1936), Trung học Mỹ Tho (1941) đến Trường Trung học Pétrus Trương Vĩnh Ký – Sài Gòn (1947), Trần Văn Ơn luôn là học sinh xuất sắc, nhiều năm liền đứng đầu lớp. Không chỉ giỏi giang, anh còn là hạt nhân năng nổ của phong trào học sinh yêu nước, sớm bộc lộ bản lĩnh kiên cường và ý chí đấu tranh trước bất công, áp bức.
Sau Ngày Toàn quốc kháng chiến 19/12/1946, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phong trào chống thực dân Pháp tại Sài Gòn – Gia Định diễn ra sôi nổi. Học sinh, sinh viên liên tục bãi khóa, biểu tình đòi các quyền tự do dân chủ, phản đối chính sách khủng bố trong học đường. Trong bối cảnh ấy, Trần Văn Ơn trở thành một trong những người đứng đầu phong trào với nhiều khẩu hiệu mạnh mẽ như “Trả tự do cho các sinh viên bị bắt”, “Đòi mở cửa trường”, “Đòi học tiếng mẹ đẻ”. Sự nhiệt huyết của anh đã khơi dậy tinh thần đấu tranh của hàng nghìn học sinh, biến phong trào trở thành một làn sóng yêu nước rộng lớn.
Ngày 23/11/1949, việc thực dân Pháp bắt một số học sinh Trường Pétrus Ký đã châm ngòi cho cuộc bãi khóa lớn của 10 trường tại Sài Gòn. Dù đang chuẩn bị thi tú tài, Trần Văn Ơn vẫn không ngần ngại đứng đầu đoàn học sinh trường mình tham gia đấu tranh. Đó cũng là bước chuẩn bị quan trọng dẫn đến sự kiện lịch sử ngày 9/1/1950.
Ngày 9/1/1950, phong trào học sinh – sinh viên Sài Gòn bùng nổ thành một cuộc biểu tình lớn với hàng nghìn người xuống đường đòi trả tự do cho những học sinh, sinh viên bị bắt. Trần Văn Ơn là một trong những người giữ vai trò lãnh đạo. Khi thực dân Pháp cùng lính lê dương bao vây và đàn áp đẫm máu, anh đã dũng cảm xông lên che chở cho các học sinh nhỏ, đạp đổ hàng rào giúp các nữ sinh thoát khỏi vòng vây. Trong khoảnh khắc hiểm nguy ấy, anh đã anh dũng hy sinh khi mới 19 tuổi. Sự hy sinh của Trần Văn Ơn trở thành nỗi đau chung nhưng cũng là nguồn cổ vũ mạnh mẽ đối với tuổi trẻ cả nước.
Lễ truy điệu Trần Văn Ơn được nhân dân Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn tổ chức long trọng, biến thành một cuộc biểu dương lực lượng của tinh thần yêu nước đang dâng cao. Đến tháng 2/1950, tại Việt Bắc, Đại hội Liên đoàn Thanh niên Việt Nam đã quyết định chọn ngày 9/1 là Ngày Học sinh – Sinh viên Việt Nam, để tưởng nhớ anh và khẳng định ý nghĩa lịch sử của phong trào.
Ngày 22/2/2000, Đảng và Nhà nước truy tặng Trần Văn Ơn danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Dù anh đã hy sinh hơn 70 năm, nhưng tấm gương dũng cảm, bất khuất và tinh thần yêu nước cháy bỏng của Trần Văn Ơn vẫn luôn sống mãi. Hình ảnh người học sinh 19 tuổi ngã xuống vì độc lập, tự do đã trở thành biểu tượng đẹp, khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của các thế hệ học sinh – sinh viên Việt Nam hôm nay và mai sau.
