ANH HÙNG TRẦN VĂN XUÂN: TỪ GIẢNG ĐƯỜNG ĐẾN TRẬN ĐỊA A72

Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Xuân sinh năm 1948 tại Thường Tín, Hà Nội. Năm 1971, khi đang là sinh viên năm thứ 5 Khoa Thủy công – Thủy điện, Trường Đại học Thủy lợi, ông quyết định tạm gác việc học, lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Sau thời gian huấn luyện cấp tốc, Trần Văn Xuân được tiếp cận với tên lửa A72, loại tên lửa phòng không tầm thấp do Liên Xô viện trợ. Đây là loại vũ khí tương đối hiện đại lúc bấy giờ, đòi hỏi người sử dụng phải nắm chắc kỹ thuật và có khả năng xử lý nhanh chóng, chính xác trong điều kiện chiến đấu.

Đầu năm 1972, ông vào chiến trường miền Nam. Những kiến thức được học trên giảng đường bắt đầu được thử thách trong thực tế chiến đấu khốc liệt.

Ngay trận đầu tiên, đơn vị phải chịu tổn thất nặng nề. Việc bố trí trận địa tên lửa quá gần tuyến trước khiến vị trí chiến đấu dễ bị máy bay địch phát hiện. Sau mỗi lần phóng, vệt khói tên lửa cũng có thể trở thành dấu hiệu giúp đối phương xác định trận địa để tổ chức phản kích. Năm đồng đội hy sinh trong trận đánh ấy trở thành nỗi day dứt đối với người xạ thủ trẻ.

Trần Văn Xuân bắt đầu suy nghĩ về cách thay đổi phương pháp chiến đấu để vừa phát huy sức mạnh của tên lửa, vừa hạn chế nguy cơ bị địch phát hiện.

Vốn có tư duy của một sinh viên kỹ thuật, Trần Văn Xuân không máy móc áp dụng những gì đã được huấn luyện mà chủ động quan sát, phân tích và tìm cách điều chỉnh cho phù hợp với thực tế.

Ông nghiên cứu thay đổi tham số bắt mục tiêu, chuyển từ cách bố trí trận địa cố định sang sử dụng hầm trú ẩn chữ A và tận dụng các hố bom cũ để xây dựng trận địa cơ động. Trước khi lựa chọn vị trí chiến đấu, ông còn dùng cỏ khô để kiểm tra hướng gió, từ đó tính toán cách bố trí trận địa nhằm hạn chế vệt khói sau khi phóng tên lửa bị địch phát hiện.

Những cách làm ấy xuất phát từ những quan sát rất thực tế nhưng đòi hỏi người chỉ huy phải có tư duy độc lập và dám chịu trách nhiệm. Từ đó, các chiến sĩ A72 từng bước chủ động hơn trong việc lựa chọn trận địa, tiếp cận mục tiêu và tổ chức chiến đấu.

Đến tháng 9/1972, trong thời gian phối thuộc với Tiểu đoàn 24 cao xạ, Trần Văn Xuân tiếp tục nghiên cứu phương pháp nâng cao khả năng đón bắt mục tiêu. Ông vận dụng phương pháp lượng giác và cách xác định khung điểm đón vốn được sử dụng đối với súng phòng không 12,7mm để áp dụng cho tên lửa A72.

Nhờ phương pháp này, bộ đội có thể xác định chính xác hơn hướng bay, độ cao và điểm đón của máy bay địch, qua đó nâng cao khả năng đánh trúng mục tiêu.

Ngay trong trận đầu tiên áp dụng, đơn vị đã bắn rơi tại chỗ một máy bay C-47.

Không chỉ đóng góp bằng những sáng kiến trong tổ chức chiến đấu, Trần Văn Xuân còn trực tiếp lập nhiều chiến công trên trận địa.

Trong những năm chiến đấu, ông đã trực tiếp bắn rơi 8 máy bay Mỹ. Những chiến công ấy góp phần khẳng định hiệu quả của tên lửa A72 khi được sử dụng linh hoạt, sáng tạo và phù hợp với điều kiện chiến trường.

Điều đáng nói, phía sau những con số về máy bay bị bắn rơi là cả một quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và rút kinh nghiệm ngay giữa chiến trường. Người lính A72 khi ấy không chỉ là một xạ thủ đơn thuần mà còn phải là người am hiểu kỹ thuật, biết phân tích quy luật hoạt động của máy bay đối phương và tìm ra phương án chiến đấu hiệu quả nhất.

Với Trần Văn Xuân, những kiến thức toán học, kỹ thuật từng được tiếp thu trên giảng đường đã trở thành công cụ trực tiếp phục vụ chiến đấu. Những bài toán về góc, hướng, khoảng cách, độ cao không còn nằm trên trang giấy mà được tính toán trong từng khoảnh khắc quyết định giữa trận địa.

Chiến tranh kết thúc, Trần Văn Xuân tiếp tục công tác trong quân đội trên các cương vị chính trị viên, sĩ quan tham mưu. Nhưng câu chuyện đặc biệt về người sinh viên năm thứ 5 rời giảng đường để ra trận chưa dừng lại ở đó.

Sau chiến tranh, ông được Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký quyết định đặc cách công nhận tốt nghiệp Trường Đại học Thủy lợi. Từ một sinh viên phải tạm gác việc học vì chiến tranh, ông đã trở lại với tấm bằng đại học sau những năm tháng chiến đấu đầy gian khổ.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, Trần Văn Xuân được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tuổi cao, nhưng người lính A72 năm xưa vẫn không nguôi nhớ về những đồng đội từng sát cánh bên mình. Ông tích cực tham gia Ban liên lạc bạn chiến đấu, kết nối, hỗ trợ những đồng đội có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời góp sức tìm kiếm hồ sơ, tư liệu để đề nghị ghi nhận, tôn vinh những chiến công của những người từng chiến đấu trên các trận địa A72.

Cuộc đời Đại tá, Anh hùng Trần Văn Xuân là câu chuyện đẹp về một thế hệ thanh niên Việt Nam biết đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên những dự định riêng. Từ một sinh viên thủy lợi, ông trở thành người lính phòng không, mang kiến thức kỹ thuật ra chiến trường và biến những bài học trên giảng đường thành những sáng kiến phục vụ trực tiếp cho chiến đấu.

Những năm tháng chiến tranh đã tôi luyện người sinh viên ấy thành một chiến sĩ giàu bản lĩnh, một cán bộ có tư duy sáng tạo và một xạ thủ A72 xuất sắc. Tám chiếc máy bay Mỹ bị bắn rơi là những dấu mốc trên hành trình chiến đấu, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở tinh thần dám nghĩ, dám làm, biết tìm tòi và sáng tạo trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Từ giảng đường đến trận địa, từ người sinh viên đến người anh hùng, hành trình của Trần Văn Xuân là minh chứng sinh động cho sức mạnh của tri thức, lòng dũng cảm và trách nhiệm với Tổ quốc. Đó cũng là một câu chuyện đáng tự hào về thế hệ trẻ Việt Nam đã sống, chiến đấu và cống hiến trọn vẹn trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.