Anh hùng Võ Văn Em – Người chiến sĩ kiên trung giữa lòng Sài Gòn trong một thời hoa lửa

Anh hùng Võ Văn Em – Người chiến sĩ kiên trung giữa lòng Sài Gòn trong một thời hoa lửa

Có những người bước vào lịch sử bằng những chiến công vang dội. Cũng có những người đi qua lịch sử bằng sự lặng thầm, kiên định và một niềm tin không gì lay chuyển được. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Văn Em, bí danh Võ Tấn Hùng, Tám Em, là một con người như thế.

Cuộc đời ông gắn với Củ Chi – vùng đất được mệnh danh là “Đất thép thành đồng” – và những năm tháng hoạt động bí mật của lực lượng An ninh T4 giữa lòng Sài Gòn. Từ một chàng trai quê Củ Chi mới mười sáu tuổi tham gia du kích, ông từng bước trưởng thành thành cán bộ trinh sát vũ trang, trực tiếp thực hiện những nhiệm vụ đặc biệt trong nội đô. Có thời điểm, ông bị bắt, bị kết án tử hình và trải qua 8 năm 4 tháng 24 ngày trong lao tù. Nhưng ngay cả trong những hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, người chiến sĩ ấy vẫn giữ vững niềm tin và khí tiết của mình.

Câu chuyện về Võ Văn Em vì thế không chỉ là câu chuyện về một người lính.

Đó còn là câu chuyện về tuổi trẻ.

Về quê hương.

Về những con người đã chọn con đường khó khăn nhất trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Và trên hết, đó là câu chuyện về một niềm tin đã được thử thách qua những năm tháng khốc liệt nhất của chiến tranh.

Võ Văn Em sinh năm 1945, tại ấp Mũi Lớn, xã Tân An Hội, huyện Củ Chi. Tuổi thơ của ông lớn lên giữa một vùng quê giàu truyền thống cách mạng nhưng cũng là một địa bàn chiến sự vô cùng ác liệt. Gia đình ông có những người anh tham gia kháng chiến, còn người dân trong vùng nhiều gia đình che chở, nuôi dưỡng cán bộ cách mạng. Khi ấy, chiến tranh không phải điều gì xa xôi mà hiện diện ngay trong cuộc sống hằng ngày.

Những gì cậu bé Võ Văn Em chứng kiến trong những năm tháng ấy đã sớm hình thành trong ông một suy nghĩ giản dị: quê hương mình đang chịu nhiều đau thương và mình phải làm một điều gì đó.

Năm 16 tuổi, ông gia nhập lực lượng du kích xã Tân An Hội.

Tuổi mười sáu vốn là tuổi của những ước mơ rất bình dị. Nhưng với Võ Văn Em và nhiều thanh niên cùng thế hệ, tuổi trẻ lại đến trong hoàn cảnh đặc biệt. Thay vì chỉ nghĩ đến học hành, công việc hay tương lai cá nhân, họ phải sớm lựa chọn trách nhiệm với quê hương.

Từ một du kích trẻ, Võ Văn Em dần trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu và công tác.

Tháng 4/1962, ông được giao nhiệm vụ Xã đội phó du kích xã Tân An Hội. Từ tháng 4 đến tháng 12/1964, ông làm Tiểu đội trưởng lực lượng trinh sát huyện Củ Chi, tham gia nhiều hoạt động chiến đấu và bảo vệ cơ sở cách mạng.

Đó là những năm tháng tôi luyện một chàng trai trẻ cả về bản lĩnh lẫn ý chí.

Củ Chi khi ấy là một vùng đất đặc biệt. Người dân phải tìm mọi cách để tồn tại giữa chiến tranh, đồng thời duy trì cơ sở cách mạng. Những căn hầm, những con đường bí mật và những cơ sở nuôi giấu cán bộ trở thành một phần cuộc sống.

Võ Văn Em trưởng thành từ chính môi trường ấy.

Có một điều đặc biệt trong cuộc đời ông: từ nhỏ ông đã bị hỏng một mắt do bệnh đậu mùa. Điều tưởng như là một bất lợi ấy lại vô tình giúp ông ít bị chú ý khi hoạt động trong những khu vực do đối phương kiểm soát. Chính quyền Sài Gòn khi ấy miễn quân dịch đối với người khuyết tật, vì vậy ông có điều kiện trà trộn và hoạt động mà ít bị nghi ngờ hơn.

Trong chiến tranh, đôi khi một hoàn cảnh tưởng như bất lợi lại trở thành một yếu tố giúp con người hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng yếu tố quyết định vẫn là bản lĩnh.

Võ Văn Em có một phẩm chất mà đồng đội đặc biệt tin tưởng: sự bình tĩnh.

Ông hiểu rằng hoạt động giữa lòng địch không giống chiến đấu ở một chiến trường thông thường. Người chiến sĩ phải sống giữa đời thường, phải giữ kín thân phận, phải kiên nhẫn và phải tuyệt đối chấp hành kỷ luật.

Năm 1965, khi hoạt động của ông ở Củ Chi có dấu hiệu bị lộ, ông được điều về Ban An ninh Khu Sài Gòn – Gia Định, thường được gọi là An ninh T4. Từ đây, cuộc đời ông bước sang một chặng đường mới: hoạt động bí mật giữa lòng đô thị.

Sài Gòn những năm ấy là một thế giới hoàn toàn khác với vùng căn cứ Củ Chi.

Đường phố đông đúc.

Nhà cửa san sát.

Người dân sinh hoạt bình thường.

Nhưng phía sau vẻ bình thường ấy là một cuộc đấu tranh âm thầm giữa các lực lượng.

Những cán bộ An ninh T4 phải sống giữa lòng thành phố, xây dựng cơ sở, thu thập thông tin, theo dõi tình hình và thực hiện những nhiệm vụ được giao. Một sai sót nhỏ cũng có thể khiến cả mạng lưới bị ảnh hưởng.

Võ Văn Em trở thành Tổ trưởng Tổ Trinh sát vũ trang Ban An ninh T4. Đây là công việc đòi hỏi sự gan dạ nhưng đồng thời phải rất thận trọng. Người chiến sĩ không thể chỉ dựa vào sức mạnh mà phải dựa vào sự thông minh, khả năng nắm tình hình và tinh thần đồng đội.

Trong những ngày tháng ấy, bí danh Tám Em dần trở nên quen thuộc với đồng đội.

Ông sống một cuộc đời hai mặt.

Một mặt là một người dân bình thường giữa phố phường.

Mặt khác là một cán bộ hoạt động bí mật.

Giữa hai thế giới ấy, ông phải giữ một khoảng cách vô hình nhưng tuyệt đối cần thiết.

Và rồi một nhiệm vụ đặc biệt xuất hiện.

Cuối năm 1966, lực lượng An ninh T4 được giao nhiệm vụ nhằm vào Trần Văn Văn, một nhân vật quan trọng trong chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ. Sau quá trình chuẩn bị, nhiệm vụ được thực hiện vào ngày 7/12/1966 tại Sài Gòn. Võ Văn Em cùng đồng đội tham gia nhiệm vụ này.

Đây là một sự kiện gây chấn động lớn vào thời điểm đó và được các tư liệu lịch sử của lực lượng Công an nhân dân xác định là một trong những trận đánh gây tiếng vang đầu tiên của lực lượng trinh sát vũ trang nội đô.

Nhưng với Võ Văn Em, sau nhiệm vụ ấy, một bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời ông đã xảy ra.

Ông bị bắt.

Một người chiến sĩ hoạt động bí mật giữa lòng đô thị cuối cùng rơi vào tay đối phương.

Và từ đây, cuộc đời ông bước vào những năm tháng khắc nghiệt nhất.

Ông bị đưa ra xét xử và bị tuyên án tử hình.

Đối với một người mới ngoài hai mươi tuổi, đó là một thử thách khủng khiếp.

Nhưng Võ Văn Em không khuất phục.

Ông bị giam giữ tại các nhà tù và cuối cùng bị đưa ra Côn Đảo, nơi được biết đến như một trong những nhà tù khắc nghiệt nhất trong thời kỳ chiến tranh. Tổng thời gian ông sống trong cảnh tù đày, dưới án tử hình, lên tới 8 năm 4 tháng 24 ngày.

Hơn tám năm.

Đó là một khoảng thời gian dài hơn rất nhiều so với tuổi trẻ của một con người.

Trong khoảng thời gian ấy, biết bao sự kiện đã xảy ra bên ngoài.

Chiến tranh tiếp tục.

Những trận đánh diễn ra.

Những người đồng đội cũ có người còn, người mất.

Đất nước vẫn đi qua những năm tháng khốc liệt.

Còn Võ Văn Em vẫn ở trong nhà tù.

Có lẽ điều đáng sợ nhất đối với người tù không chỉ là những gian khổ về thể chất, mà còn là cảm giác bị tách khỏi thế giới bên ngoài.

Nhưng ông không để hoàn cảnh ấy đánh mất mình.

Những người từng tiếp xúc với ông sau này kể rằng điều nổi bật ở Võ Văn Em là sự kiên định. Ông không chỉ chịu đựng cho riêng mình mà còn cùng những người tù khác giữ gìn khí tiết, đấu tranh bảo vệ phẩm chất và niềm tin của người chiến sĩ.

Có những lúc, con người chỉ còn lại chính mình để đối diện với thử thách.

Và trong những lúc ấy, niềm tin trở thành điểm tựa cuối cùng.

Võ Văn Em đã giữ được điểm tựa ấy.

Ông không biết ngày nào mình sẽ được tự do.

Không biết tương lai sẽ ra sao.

Nhưng ông tin rằng cuộc đấu tranh của dân tộc rồi sẽ đi đến thắng lợi.

Và niềm tin ấy giúp ông vượt qua những ngày tháng tưởng như vô tận.

Năm tháng trôi đi.

Rồi mùa Xuân năm 1975 đến.

Thế trận thay đổi nhanh chóng.

Những chiến thắng liên tiếp của quân và dân ta mở ra thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam.

Ngày 30/4/1975, Sài Gòn được giải phóng.

Đất nước bước vào một thời kỳ mới.

Nhưng với Võ Văn Em, đó còn là ngày khép lại hơn tám năm sống trong cảnh tù đày.

Người thanh niên Củ Chi ngày nào bước ra khỏi nhà tù sau một quãng đời tuổi trẻ đã bị chiến tranh lấy đi.

Ông đã vào tù khi còn rất trẻ.

Ông trở về khi đất nước đã thống nhất.

Bên ngoài, một thành phố đang chuyển mình.

Bên trong ông là cả một kho ký ức.

Những người đồng đội.

Những nhiệm vụ.

Những năm tháng hoạt động bí mật.

Những ngày trong nhà tù.

Và những người đã không thể nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.

Có lẽ không một lời nào có thể kể hết những gì ông đã trải qua.

Nhưng ông đã trở về.

Và điều quan trọng nhất là ông trở về với niềm tin vẫn còn nguyên vẹn.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Văn Em tiếp tục cống hiến trong công tác xây dựng chính quyền và phát triển kinh tế - xã hội.

Từ năm 1975 đến 1980, ông làm lãnh đạo phường 3, quận Bình Thạnh, lần lượt giữ cương vị Chủ tịch phường rồi Bí thư Đảng ủy phường.

Từ tháng 8/1982 đến năm 1987, ông làm Trưởng ban Tổ chức Quận ủy quận Bình Thạnh rồi Phó Chủ tịch UBND quận Bình Thạnh.

Sau đó, từ tháng 10/1987 đến tháng 3/2006, ông đảm nhiệm cương vị Giám đốc Công ty Việt Nam Kỹ nghệ Súc sản (Vissan).

Đây là một chặng đường rất khác so với những năm chiến tranh.

Không còn những nhiệm vụ bí mật.

Không còn những ngày sống giữa hiểm nguy.

Không còn cảnh nhà tù.

Thay vào đó là công việc quản lý, xây dựng và phát triển kinh tế.

Nhưng phẩm chất của người chiến sĩ năm xưa vẫn được ông mang theo.

Theo các tư liệu, trong thời gian lãnh đạo Vissan, ông cùng tập thể đưa một doanh nghiệp từng hoạt động theo cơ chế bao cấp, gặp khó khăn về vốn và hiệu quả sản xuất, từng bước xây dựng thương hiệu và phát triển thành một doanh nghiệp có vị thế trong ngành thương mại thực phẩm.

Điều ấy cho thấy một nét đặc biệt trong con người Võ Văn Em.

Người lính năm xưa không chỉ biết chiến đấu.

Khi đất nước hòa bình, ông tiếp tục dùng tinh thần trách nhiệm, ý chí và kinh nghiệm của mình để xây dựng cuộc sống mới.

Có lẽ đó cũng là một cách khác để phụng sự Tổ quốc.

Nếu trong chiến tranh, nhiệm vụ của ông là bảo vệ đất nước, thì trong thời bình, nhiệm vụ ấy trở thành góp phần xây dựng đất nước.

Năm tháng lại trôi qua.

Những người từng biết Võ Văn Em trong chiến tranh dần già đi.

Những con đường Sài Gòn thay đổi.

Củ Chi cũng đổi thay.

Nhưng ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn đó.

Đến năm 2018, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, một sự ghi nhận cao quý đối với những đóng góp đặc biệt của ông trong thời kỳ kháng chiến.

Điều đáng chú ý là danh hiệu ấy đến khá muộn, hơn bốn thập niên sau ngày đất nước thống nhất.

Nhưng với một người từng hoạt động trong lực lượng bí mật, điều đó không quá khó hiểu.

Có những chiến công không thể công khai ngay.

Có những con người phải chờ nhiều năm để lịch sử có thể gọi đúng tên họ.

Võ Văn Em là một trong những trường hợp như vậy.

Danh hiệu Anh hùng đến với ông không chỉ để ghi nhận một trận đánh.

Đó là sự ghi nhận cho cả một quá trình.

Từ một thiếu niên Củ Chi.

Đến một du kích.

Một cán bộ trinh sát.

Một chiến sĩ An ninh T4.

Một người tù bị kết án tử hình.

Một cán bộ chính quyền sau ngày thống nhất.

Và một người lãnh đạo doanh nghiệp trong thời kỳ đổi mới.

Mỗi chặng đường đều có những thử thách riêng.

Nhưng xuyên suốt tất cả vẫn là một phẩm chất: không đầu hàng hoàn cảnh.

Những năm gần đây, Võ Văn Em nhiều lần trở lại với ký ức về chiến tranh để kể cho thế hệ trẻ.

Năm 2025, trong các chương trình giao lưu về những câu chuyện thời hoa lửa, ông kể lại quãng đời tuổi trẻ của mình. Những người trẻ khi gặp ông có thể nhìn thấy ở đó một nhân chứng sống của một thời đại đã đi qua.

Điều xúc động là khi kể về quá khứ, ông không đặt mình ở trung tâm.

Ông nhắc đến đồng đội.

Nhắc đến quê hương.

Nhắc đến những người đã hy sinh.

Và nhắc đến giá trị của hòa bình.

Đó có lẽ là điều mà những người từng trải qua chiến tranh hiểu rõ hơn bất kỳ ai.

Hòa bình không phải điều tự nhiên mà có.

Đằng sau một thành phố bình yên là những con người từng sống giữa hiểm nguy.

Đằng sau những con đường hôm nay là những thế hệ từng đi qua những con đường đầy thử thách.

Đằng sau cuộc sống bình thường của mỗi gia đình là ký ức của những gia đình đã từng có người ra đi và không trở lại.

Võ Văn Em là một trong những người mang ký ức ấy.

Năm 2026, hình ảnh ông tiếp tục xuất hiện trong các chương trình tri ân những người có đóng góp cho lực lượng An ninh nhân dân. Tại chương trình nghệ thuật “Tổ quốc bình yên” ở TP.HCM, ông được lãnh đạo Bộ Công an tri ân trước đông đảo khán giả.

Khoảnh khắc ấy mang một ý nghĩa đặc biệt.

Một người từng hoạt động bí mật giữa lòng Sài Gòn nay đứng giữa một thành phố hòa bình.

Những con phố năm xưa từng là nơi ông thực hiện nhiệm vụ nay đã trở thành những tuyến đường nhộn nhịp.

Thời gian đã thay đổi tất cả.

Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Và chính những người như Võ Văn Em là những người giúp thế hệ hôm nay hiểu lịch sử không chỉ là những con số, những chiến dịch hay những mốc thời gian.

Lịch sử còn là những con người cụ thể.

Là một cậu bé Củ Chi năm mười sáu tuổi.

Là một người chiến sĩ trẻ bước vào hoạt động bí mật.

Là một người tù đứng trước án tử hình.

Là một người cha, người cán bộ bước ra khỏi chiến tranh để tiếp tục xây dựng quê hương.

Và là một người cao tuổi hôm nay vẫn kể lại câu chuyện của mình để thế hệ trẻ hiểu hơn về những năm tháng đã qua.

Có thể sau này, những người từng sống trong chiến tranh sẽ không còn nhiều.

Nhưng câu chuyện của họ cần được lưu giữ.

Bởi nếu chúng ta chỉ nhớ ngày chiến thắng mà quên những năm tháng dẫn đến chiến thắng, lịch sử sẽ mất đi phần quan trọng nhất: con người.

Võ Văn Em chính là một phần của ký ức ấy.

Ông không phải người duy nhất đã sống và chiến đấu trong những năm tháng gian khổ.

Nhưng câu chuyện của ông đặc biệt ở chỗ cuộc đời đã đưa ông đi qua nhiều tầng của lịch sử: từ vùng đất Củ Chi đến nội đô Sài Gòn, từ chiến trường đến nhà tù, từ ngày đất nước thống nhất đến công cuộc xây dựng kinh tế trong thời bình.

Mỗi nơi ông đi qua đều để lại một dấu ấn.

Và mỗi dấu ấn ấy đều gắn với một điều: trách nhiệm với đất nước.

Nhìn lại cuộc đời Anh hùng Võ Văn Em, có lẽ không nên chỉ nói về sự gan dạ của một người chiến sĩ.

Điều đáng trân trọng hơn là sự kiên định.

Gan dạ có thể giúp con người vượt qua một khoảnh khắc.

Nhưng để vượt qua hơn tám năm trong lao tù, để đứng vững trước án tử hình và trở về tiếp tục cống hiến, con người cần một niềm tin rất lớn.

Niềm tin vào quê hương.

Niềm tin vào đồng đội.

Niềm tin vào lý tưởng mà mình đã lựa chọn.

Và cuối cùng là niềm tin rằng những hy sinh của mình không vô nghĩa.

Ngày nay, Củ Chi đã trở thành một địa danh lịch sử nổi tiếng. Những địa đạo năm xưa trở thành nơi để các thế hệ tìm hiểu về chiến tranh. Thành phố Hồ Chí Minh phát triển từng ngày, trở thành một trong những trung tâm kinh tế lớn của đất nước.

Giữa sự phát triển ấy, những câu chuyện như câu chuyện của Võ Văn Em nhắc chúng ta nhớ rằng vùng đất này từng có một quá khứ rất khác.

Một quá khứ của lòng đất.

Của những người dân bám làng.

Của những chiến sĩ hoạt động trong âm thầm.

Và của những con người đã chấp nhận hy sinh tuổi trẻ để đất nước có ngày thống nhất.

Võ Văn Em đã đi qua một thời hoa lửa như thế.

Từ cậu bé Củ Chi lớn lên trong tiếng súng, ông trở thành người chiến sĩ của An ninh T4, sống và chiến đấu giữa lòng Sài Gòn. Ông từng bị bắt, từng đứng trước án tử hình, từng trải qua hơn tám năm trong lao tù. Nhưng ông đã không để nhà tù chôn vùi tuổi trẻ, cũng không để những năm tháng khắc nghiệt làm mất đi niềm tin.

Ngày trở về, ông tiếp tục cống hiến.

Khi đất nước cần chiến đấu, ông chiến đấu.

Khi đất nước cần xây dựng, ông xây dựng.

Khi đất nước cần những nhân chứng kể lại lịch sử, ông kể lại câu chuyện của mình và của đồng đội.

Đó có lẽ là ý nghĩa đẹp nhất của hai chữ Anh hùng.

Không chỉ là những chiến công trong quá khứ, mà còn là cách một con người sống trọn vẹn với trách nhiệm của mình qua từng thời kỳ.

Anh hùng LLVTND Võ Văn Em – người con của Củ Chi, người chiến sĩ của An ninh T4 – đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất bằng lòng dũng cảm và một niềm tin không khuất phục. Câu chuyện của ông là một trang ký ức đặc biệt về “một thời hoa lửa”, để hôm nay, giữa cuộc sống thanh bình, chúng ta càng hiểu hơn giá trị của độc lập, thống nhất và hòa bình.

Và có lẽ, điều ông muốn gửi lại cho thế hệ sau không phải là câu chuyện về một người anh hùng, mà là một lời nhắc giản dị: hãy biết trân trọng cuộc sống bình yên hôm nay, bởi phía sau sự bình yên ấy là tuổi trẻ, niềm tin và sự hy sinh của cả một thế hệ.