ANH HÙNG VỪ A DÍNH VÀ CÂU CHUYỆN ĐÁNH LƯỜNG KẺ THÙ TRÊN ĐỈNH PÚ NHUNG

ANH HÙNG VỪ A DÍNH VÀ CÂU CHUYỆN ĐÁNH LƯỜNG KẺ THÙ TRÊN ĐỈNH PÚ NHUNG

Trong trang sử vàng kiên cường của thiếu niên Việt Nam, bên cạnh những tên tuổi lừng lẫy như Kim Đồng, Lê Văn Tám, Võ Thị Sáu, hình ảnh người thiếu niên dân tộc H'Mông Vừ A Dính (1934 – 1949) đứng hiên ngang giữa sương giăng lối đỉnh Pú Nhung đã trở thành một tượng đài bất tử. Ở tuổi 15, bằng trí thông minh sắc sảo và lòng dũng cảm vô bờ, em đã chịu đựng những đòn tra tấn dã man của thực dân Pháp, mưu trí dẫn địch đi vòng quanh núi rừng suốt ba ngày đêm để bảo vệ căn cứ cách mạng, trước khi trút hơi thở cuối cùng dưới gốc cây đào quê hương.

1. Người con núi rừng Pú Nhung và gia đình giàu truyền thống cách mạng

Vừ A Dính sinh ra trong một gia đình người H'Mông giàu truyền thống yêu nước tại bản Pú Nhung, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc tỉnh Điện Biên). Pú Nhung thời bấy giờ là một vùng núi cao hiểm trở, sương mù bao phủ quanh năm, nhưng cũng là một trong những "địa chỉ đỏ" kiên trung của phong trào kháng chiến chống Pháp vùng Tây Bắc.

Gia đình của Vừ A Dính là một cơ sở cách mạng nòng cốt. Bố của em – ông Vừ Xấu Xà – là một cán bộ Việt Minh mưu trí, kiên cường; mẹ em – bà Sùng Thị Bớt – cùng các anh chị em trong nhà đều tích cực tham gia nuôi giấu cán bộ, làm liên lạc và tiếp tế cho du kích.

Sống trong một gia đình tràn ngập tinh thần yêu nước, từ nhỏ Vừ A Dính đã sớm tiếp thu lý tưởng cách mạng. Mới 13 tuổi, em đã xin gia nhập Đội Măng Mầm (đội thiếu niên cứu quốc của xã) và nhanh chóng trở thành một chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi đầy tài năng của đội du kích Pú Nhung.

Núi rừng Tuần Giáo với những vách đá dựng đứng, những con suối chảy xiết và những tán rừng già rậm rạp đã trở thành địa bàn hoạt động thân thuộc của Vừ A Dính. Cậu bé H'Mông với đôi chân nhanh như hoẵng, đôi mắt sáng long lanh và bản tính gan hờm đã không ít lần băng rừng vượt núi, vượt qua các đồn bốt gác dày đặc của địch để chuyển giao thư từ, tài liệu mật an toàn tuyệt đối.

2. Những chuyến liên lạc xé sương mù và mưu trí tuổi thiếu niên

Thời kỳ đó, thực dân Pháp tăng cường càn quét vùng Tây Bắc, dựng lên hàng loạt đồn bốt trên các đỉnh núi cao nhằm chia cắt lực lượng du kích với nhân dân. Mọi con đường vào bản, ra rừng đều bị mật thám và lính đồn canh giữ nghiêm ngặt.

Nhiệm vụ làm liên lạc của Vừ A Dính vì thế vô cùng nguy hiểm. Cậu bé vừa phải đối mặt với thú dữ, đói rét nơi rừng sâu, vừa phải luôn sẵn sàng đối phó với những đợt phục kích bất ngờ của giặc.

Thế nhưng, bằng sự thông minh và am hiểu từng gốc cây, hòn đá quê hương, Vừ A Dính đã sáng tạo ra nhiều cách ngụy trang vô cùng tài tình:

• Lúc cải trang thành cậu bé chăn bò nghêu ngao thổi khèn để bí mật quan sát di chuyển của quân Pháp.

Không chỉ làm nhiệm vụ liên lạc, Vừ A Dính còn cùng bà con dân bản nhịn ăn, gom góp từng gùi ngô bun, từng củ sắn lùi để tiếp tế cho cán bộ du kích đang ẩn nấp trong các hang đá. Em trở thành "mạch máu" thông tin nối liền giữa căn cứ cách mạng với đồng bào các dân tộc vùng cao Tuần Giáo.

3. Cuộc bắt giữ nghiệt ngã và ba ngày đêm đánh lừa giặc Pháp

Tháng 5 năm 1949, thực dân Pháp huy động một lực lượng lớn lính Âu - Phi và lính ngụy bất ngờ mở cuộc càn quét quy mô lớn vào xã Pú Nhung nhằm tiêu diệt đội du kích và san bằng căn cứ cách mạng. Chúng bắt bớ, đốt phá nhà cửa, tra tấn dã man nhiều người dân trong bản, trong đó có cả bố mẹ và người thân của Vừ A Dính.

Sáng ngày 18 tháng 5 năm 1949, trong khi đang trên đường vận chuyển một mo cơm cùng hai con gà luộc và tài liệu mật lên căn cứ cho đội du kích, Vừ A Dính bất ngờ rơi vào tầm phục kích của một tốp lính Pháp tại ngã ba bản Nước Mặn.

Mặc dù nhanh trí giấu vội gói tài liệu vào kẽ đá, nhưng em vẫn bị giặc khống chế và bắt giữ cùng gói lương thực tiếp tế.

Biết Vừ A Dính là con trai của cán bộ Việt Minh Vừ Xấu Xà và là tay liên lạc đắc lực của du kích, tên quan đồn Pháp vô cùng mừng rỡ. Chúng đưa em về đồn, dùng đủ mọi đòn tra tấn dã man: dùng roi mây đánh rách da thịt, dùng kẹp sắt kẹp ngón tay, dùng điện giật... Chúng bắt em phải chỉ nơi ẩn nấp của đội du kích và các cán bộ lãnh đạo.

Thế nhưng, đáp lại những trận đòn roi tàn khốc là sự im lặng kiên cường của người thiếu niên 15 tuổi. Mỗi khi tỉnh lại sau cơn ngất, Vừ A Dính chỉ nhìn thẳng vào mắt kẻ thù bằng ánh mắt rực lửa khinh bỉ.

Thấy đánh đập không hiệu quả, tên chỉ hủy giặc chuyển sang giêu dụ: — "Mày còn nhỏ tuổi, chỉ cần chỉ chỗ ở của du kích, tao sẽ thưởng cho mày nhiều tiền, cho đi học ở Hà Nội, cho gia đình mày sống sung sướng!"

Nhìn tên sếp Pháp và tốp lính đang mệt mỏi, sốt ruột vì cuộc càn quét kéo dài, Vừ A Dính nảy ra một kế hoạch mưu trí. Em vờ như khuất phục, ngước lên nói: — "Được rồi! Đừng đánh tôi nữa, tôi sẽ dẫn đường cho các ông đi tìm du kích!"

Tên chỉ huy Pháp mừng rỡ hùm hụp, lập tức ra lệnh cho cả đại đội mang súng ống, đạn dược đi theo Vừ A Dính.

Và thế là, suốt cuộc hành trình dài suốt ba ngày đêm, người thiếu niên H'Mông với thân thể đầy vết thương, chân đi không nổi vẫn kiên trì dẫn cả đại đội lính Pháp leo qua hết đỉnh núi này đến ngách núi khác. Em dẫn chúng đi ngoằn ngoèo qua những vách đá tai mèo sắc nhọn, băng qua những đầm lầy hun hút, lên tận đỉnh núi cao sương mù rồi lại vòng xuống khe sâu.

Mục đích của Vừ A Dính rất rõ ràng:

1. Làm cho quân giặc kiệt sức, tiêu hao lực lượng và hoang mang tinh thần.

Đến ngày thứ ba, khi quân Pháp đã mệt bơ phờ, chân tay rỉ máu vì đèo dốc, tên sĩ quan Pháp chợt nhận ra con đường em dẫn đi chính là con đường vòng tròn quay trở lại điểm xuất phát ban đầu gần bản Pú Nhung.

Biết mình bị một cậu bé 15 tuổi xỏ mũi và đánh lừa suốt ba ngày đêm, tên chỉ hủy giặc gầm lên giận dữ. Hắn gí súng vào đầu Vừ A Dính gào thét: — "Thằng nhóc gian xảo! Mày dẫn chúng tao đi đâu thế này?"

Vừ A Dính đứng tựa lưng vào một gốc cây, mỉm cười thanh thản và dõng dạc trả lời vào mặt kẻ thù: — "Tao không biết du kích ở đâu đâu! Có biết tao cũng không chỉ cho bọn bay đâu! Các chú du kích đã đi xa lắm rồi!"

4. Trút hơi thở cuối cùng dưới gốc cây đào và ngọn lửa bất tử

Sự mưu trí và chí khí quật cường của Vừ A Dính đã làm kẻ thù điên cuồng mất kiểm soát. Chiều ngày 15 tháng 6 năm 1949, thực dân Pháp đã tàn nhẫn xả một băng đạn vào ngực người thiếu niên dũng cảm, rồi treo thân thể em lên một gốc cây đào cổ thụ bên mép rừng bản Pú Nhung.

Vừ A Dính ngã xuống khi vừa tròn 15 tuổi. Sự hy sinh của em đã bảo vệ an toàn tuyệt đối cho cơ quan đầu não của đội du kích Tuần Giáo, giúp lực lượng ta giữ vững lực lượng để sau này tiến lên làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Năm 1952, Vừ A Dính vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất. Đến năm 2000, em chính thức được truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

5. Quỹ học bổng Vừ A Dính và di sản soi đường cho thế hệ trẻ

Câu chuyện hy sinh anh dũng của Anh hùng Vừ A Dính đã trở thành một bài học kinh điển về lòng yêu nước, trí thông minh và bản lĩnh kiên cường của thiếu niên Việt Nam.

Năm 1999, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập Quỹ học bổng Vừ A Dính do nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa làm Chủ tịch Quỹ. Suốt hàng chục năm qua, Quỹ học bổng Vừ A Dính đã trao hàng trăm ngàn suất học bổng, chăm lo và chắp cánh ước mơ đến trường cho hàng vạn học sinh, sinh viên nghèo hiếu học thuộc các dân tộc thiểu số và vùng biển đảo trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Ngôi mộ của Anh hùng Vừ A Dính tại xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo (tỉnh Điện Biên) ngày nay cùng các ngôi trường mang tên em đã trở thành những "địa chỉ đỏ" tự hào.

Hình ảnh người thiếu niên H'Mông Vừ A Dính mỉm cười hiên ngang giữa núi rừng Tây Bắc, dùng trí tuệ đánh lừa kẻ thù để bảo vệ cách mạng sẽ mãi là ngọn đuốc thiêng soi đường, truyền ngọn lửa lý tưởng, bản lĩnh và khát vọng vươn lên cho các thế hệ măng non và tuổi trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau.