ANH NGUYỄN VĂN TRỖI

Nguyễn Văn Trỗi - người thợ điện trẻ tuổi của vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam (nay thuộc Thành phố Đà Nẵng), bước ra từ những năm tháng mà quê hương còn nặng trĩu khói bom. Anh lớn lên giữa tiếng máy dệt và tiếng bước chân của người dân lam lũ, nơi mỗi buổi chợ tan là một lần kháng chiến âm thầm chảy trong những câu chuyện của người lớn. Tuổi thơ anh không được êm đềm như những đứa trẻ khác. Đó là tuổi thơ của những buổi theo cha làm thợ, nhìn đôi bàn tay chai sần của người lao động, của những sớm tinh mơ nghe tiếng súng vọng lại từ những cánh đồng xa. Chính những mảnh ký ức nhỏ nhoi nhưng nhức nhối ấy đã gieo vào anh một niềm tin giản dị mà mãnh liệt: đất nước này phải đổi thay, và tuổi trẻ cần đứng lên để thay đổi nó.

Khi rời quê vào Sài Gòn học nghề điện, Nguyễn Văn Trỗi không chỉ mang theo ước mơ của một người thợ trẻ muốn làm chủ tương lai, mà còn mang theo cả khát vọng được góp sức vào cuộc đấu tranh chung. Anh gia nhập Đội biệt động Thành phố, nơi những con người bình dị, không danh vọng, không tước vị, âm thầm thực hiện những nhiệm vụ mà chỉ cần sơ sẩy một chút là đánh đổi bằng cả sinh mạng. Trong hàng ngũ đó, Trỗi nổi bật bởi sự gan góc, thật thà, ít nói nhưng luôn giữ ánh nhìn rực lửa. Những người cùng chiến đấu kể lại rằng anh là kiểu người có thể im lặng suốt đường đi, nhưng hễ nhắc đến quê hương, đến nhân dân là đôi mắt lập tức sáng lên như có đốm lửa nhỏ tự bùng cháy.

Chiến công của Nguyễn Văn Trỗi với kế hoạch đánh vào phái đoàn Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ để ngăn chặn âm mưu leo thang chiến tranh, vừa là hành động táo bạo của một trái tim biết nghĩ cho dân tộc trước khi nghĩ cho bản thân. Dẫu chiến dịch không thành và anh bị bắt, người ta vẫn thấy trong từng bước chân của Trỗi một sự bình thản đến đáng kinh ngạc. Tra tấn, cùm gông, kết án tử hình… không điều gì khiến anh cúi đầu. Ở tuổi đôi mươi, người khác có thể lo lắng về tương lai, về gia đình, về một mái nhà chưa kịp dựng; còn Trỗi chỉ nghĩ đến một điều: làm sao để cái chết của mình không làm nhạt đi lẽ phải.

Phút cuối đời, khi bị bịt mắt, anh đã yêu cầu: “Tôi không cần bịt mắt!” bởi “Tôi muốn nhìn thẳng vào họ, nhìn thẳng vào cái chết của mình.” Và rồi, trước khi tiếng súng nổ, anh nói câu nói đã hóa thành bất tử: “Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

Đó không chỉ là lời của một con người đang đứng giữa ranh giới sinh - tử, mà là tiếng gọi của cả một thế hệ gửi lại cho mai sau. Lời ấy dội vào lịch sử, rơi vào tim nhân loại, và làm hàng triệu người Việt Nam bật khóc.

Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống ở tuổi chỉ vừa kịp biết yêu, nhưng anh hóa thành ngọn lửa mà không một cơn mưa thời gian nào có thể dập tắt. Tên anh được đặt cho những con đường, những ngôi trường, những bài hát, để mỗi bước chân hôm nay đều vô thức đi qua dấu vết của một người đã dám sống lớn hơn cuộc đời mình.

Và chúng ta - thế hệ sinh ra trong hòa bình, khi nhắc đến anh, không phải nhắc với giọng kể xa vời của người xem lịch sử như một câu chuyện. Ta nhắc với sự biết ơn của những người đang được hưởng trái ngọt từ máu xương của cha anh. Ta biết ơn Nguyễn Văn Trỗi, và biết ơn cả những người lính vô danh đã bước đi trong đêm mà không mong được gọi tên. Họ đã để lại cho ta bầu trời trong trẻo, những buổi sáng yên bình, những ước mơ không còn bị xé nát bởi tiếng bom.

Ngày hôm nay, khi ta ngồi viết tên anh lên trang giấy, lòng như lặng lại. Bởi mỗi con chữ đều là một lần ta soi mình vào tấm gương của người anh hùng trẻ tuổi ấy. Và ta tự hứa, dù không đứng trước pháp trường, không cầm súng chiến đấu như anh, ta vẫn sẽ sống xứng đáng, sống tử tế, sống có trách nhiệm, sống biết yêu thương, để không phụ bóng hình những người đã chọn cái chết, chỉ để chúng ta được chọn cuộc sống.