Anh Nông Văn Dền

1. Người con của vùng đất cách mạng Hà Quảng

Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929, là người dân tộc Nùng, tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng.

Sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng giàu lòng yêu nước, ngay từ nhỏ, Dền đã sớm chứng kiến cảnh áp bức của thực dân Pháp và phong kiến. Khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước (1941) để trực tiếp lãnh đạo cách mạng, làng Nà Mạ nơi Dền sống đã trở thành một địa bàn quan trọng của phong trào Việt Minh.

2. Người Đội trưởng đầu tiên

Ngày 15/5/1941, tại khu rừng Thào Ma (gần hang Pác Bó), Đội Nhi đồng Cứu quốc (nay là Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh) được thành lập. Đội gồm có 5 thành viên đầu tiên:

1. Nông Văn Dền (bí danh Kim Đồng) - Đội trưởng.

2. Nông Văn Thàn (bí danh Cao Sơn).

3. Lý Văn Tịnh (bí danh Thanh Minh).

4. Lý Thị Nì (bí danh Thủy Tiên).

5. Lý Thị Xậu (bí danh Thanh Thủy).

Bí danh Kim Đồng có nghĩa là "chàng trai vàng", thể hiện sự kỳ vọng của các cán bộ cách mạng vào thế hệ trẻ tương lai.

3. Những "cuộc đấu trí" giữa rừng già

mắt kẻ thù, Kim Đồng thường đóng vai một đứa trẻ chăn bò, đi hái củi hoặc đi câu cá.

Sự thông minh: Có lần, khi đang chuyển thư mật, bị địch bắt giữ và khám xét, Kim Đồng đã nhanh trí giấu bức thư vào trong một ống nứa rồi giả vờ như đang đi bắt chim. Với vẻ ngoài ngây thơ và cách ứng biến lanh lẹ, anh đã khiến quân địch không chút nghi ngờ và cho đi qua.

Tinh thần trách nhiệm: Dù còn nhỏ tuổi, Kim Đồng luôn ý thức được rằng: "Sự an toàn của cán bộ là trên hết". Anh đã nhiều lần giúp các cán bộ cao cấp như Đức Thanh, Phùng Chí Kiên thoát khỏi sự bao vây của địch.

4. Sự hy sinh anh dũng tuổi 14

Sáng sớm ngày 15/2/1943, trong một lần đang làm nhiệm vụ canh gác cho cuộc họp của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Kim Đồng phát hiện một toán lính Pháp đang lén lút bao vây khu vực này.

Đứng trước tình thế nguy cấp, nếu anh chạy về báo động thì quân địch sẽ phát hiện và nổ súng vào hang, gây nguy hiểm cho các cán bộ. Kim Đồng đã đưa ra một quyết định táo bạo: Đánh lạc hướng kẻ thù.

Anh cố tình lộ diện và chạy về phía suối Lê-nin, vừa chạy vừa huýt sáo vang dội. Quân địch tưởng anh là liên lạc viên đang bỏ chạy nên tập trung hỏa lực đuổi theo và nổ súng.

Tiếng súng báo động vang lên giúp các cán bộ trong hang kịp thời tản mát vào rừng sâu an toàn.

Nhưng đau xót thay, Kim Đồng đã trúng đạn. Anh hy sinh ngay bên bờ suối Lê-nin khi vừa tròn 14 tuổi.

Ý nghĩa lịch sử

Sự hy sinh của Kim Đồng đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần "Tuổi nhỏ chí lớn" của thiếu nhi Việt Nam. Năm 1997, Kim Đồng đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

"Anh là người chiến sĩ nhỏ tuổi, nhưng chí lớn đã tạc vào non sông. Tên tuổi của Kim Đồng mãi mãi gắn liền với lịch sử hào hùng của Đội và của dân tộc Việt Nam."