ASEAN, EU và chuyện nhân quyền

Cuối thập niên 80 đầu thập niên 90 thế kỷ XX, nhất là sau khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, “tình hình xuống tận đáy", Việt Nam đã lựa chọn quan hệ đối ngoại đa phương. Nhưng, cho dù làm bạn với tất cả" đã trở thành Nghị quyết của Đảng, việc thực hiện cũng không đơn giản, dễ dàng.

Vào ngày Bộ trưởng các nước ASEAN họp để nghe Việt Nam trả lời về việc gia nhập ASEAN, vẫn có những ý kiến khác nhau từ Thường vụ Bộ Chính trị. Tổng Bí thư Đỗ Mười ngay sau đó cử Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Khoan bay vào TP.HCM gặp ông Võ Văn Kiệt, thành viên không tham dự phiên họp này của Thường vụ.

Khi nghe ông Vũ Khoan báo cáo, ông Kiệt trả lời tức thì: “Điện ngay cho anh Cầm trả lời ASEAN là Việt Nam đồng ý" (đồng chí Nguyễn Mạnh Cầm lúc đó là Bộ trưởng Bộ Ngoại giao). Ông Võ Văn Kiệt giải thích: “Nếu khi ấy Việt Nam do dự thì sẽ rất bất lợi, họ sẽ nghĩ Việt Nam chỉ thăm dò chứ không thành thật và như vậy thì cơ hội bỏ mất không biết đến bao giờ".

Cũng trong những năm 1993, 1994 khi đàm phán đã gần dẫn đến ký kết Hiệp định với EU thì gặp phải một điều kiện đó là điều khoản về nhân quyền mà “ở nhà” bàn rất nhiều. Nhiều ý kiến cho rằng, EU đưa vấn đề nhân quyền ra như một điều kiện chính trị là không thể chấp nhận.