Người thay đồng đội đặt mìn cầu Công Lý
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông cùng gia đình vào sinh sống tại Sài Gòn và làm nghề thợ điện. Trong quá trình lao động và tham gia các hoạt động yêu nước, ông được giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ biệt động Sài Gòn. Ngày 21 tháng 4 năm 1964, ông kết hôn với chị Phan Thị Quyên. Chỉ ít tuần sau lễ cưới, ông được giao tham gia một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.
Năm 1964, lực lượng biệt động nhận kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tập kích đoàn xe chở Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara khi sang thăm miền Nam Việt Nam. Theo nhiều tài liệu, khi biết người được phân công ban đầu có hoàn cảnh gia đình khó khăn, Nguyễn Văn Trỗi đã tình nguyện nhận nhiệm vụ thay đồng đội. Trong những ngày chuẩn bị, ông cùng các thành viên trong tổ bí mật theo dõi địa hình, nghiên cứu phương án và tìm thời điểm thích hợp để triển khai kế hoạch. Tuy nhiên, tối ngày 9 tháng 5 năm 1964, trong lúc thực hiện nhiệm vụ, ông bị phát hiện và bắt giữ.
Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi liên tục bị thẩm vấn nhưng không khai báo về tổ chức hoặc đồng đội của mình. Tinh thần kiên cường và thái độ bình tĩnh của ông đã gây xúc động đối với nhiều người. Câu chuyện về người thanh niên trẻ tuổi dám nhận nhiệm vụ nguy hiểm thay đồng đội nhanh chóng lan rộng và trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm của lực lượng biệt động Sài Gòn trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi về sau được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình công cộng trên cả nước.
