Bà chúa thơ Nôm và khát vọng tự do của người phụ nữ

Hồ Xuân Hương là nhà thơ nữ tài danh của Việt Nam cuối thế kỷ XVIII - đầu thế kỷ XIX, được tôn vinh là “Bà chúa thơ Nôm”. Sinh ra tại Quỳnh Lưu, Nghệ An – vùng đất giàu truyền thống khoa bảng, bà tiếp thu tinh hoa dân tộc để dũng cảm cất lên tiếng nói phản ánh bất công phong kiến. Nhiều thế kỷ sau, giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ rực lửa, tư tưởng tiến bộ ấy đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần cho những người trẻ dâng hiến tuổi xuân vì độc lập dân tộc.

Trong dòng chảy văn học trung đại, tư tưởng bảo vệ quyền lợi phụ nữ trong thơ bà nổi lên vô cùng mạnh mẽ. Bằng ngôn ngữ Nôm trào phúng, giàu tính biểu tượng, bà khẳng định khát vọng tự do và quyền được sống hạnh phúc. Những giá trị ấy đồng hành cùng các chiến sĩ, thanh niên xung phong thời hoa lửa; dưới ánh đèn dầu dã chiến, các vần thơ bản lĩnh của nữ sĩ được truyền đọc như điểm tựa tinh thần giúp họ vững tin vượt qua mưa bom bão đạn.

Nữ sĩ để lại hai giá trị vô giá: phẩm cách vượt thời đại về nữ quyền và di sản thi ca độc đáo đến đỉnh cao. Thơ Nôm Đường luật của bà đong đầy tinh thần nhân văn, được dịch sang nhiều ngôn ngữ như Anh, Nga, Pháp, Đức, Trung, Nhật, Hàn... Tiếp nối sức mạnh cùng lòng tự hào ấy, những người con thời hoa lửa đã chiến đấu kiên cường, dũng cảm hy sinh để giữ vững từng con đường, góc rừng, dệt nên bản hùng ca bất tử.

Hơn hai thế kỷ trôi qua, di sản kiệt xuất của bà vẫn vẹn nguyên giá trị. Trong 6 danh nhân Việt Nam được vinh danh, Hồ Xuân Hương là người phụ nữ duy nhất được UNESCO công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới. Thế hệ hôm nay càng thêm tự hào về tư tưởng tiến bộ của "Bà chúa thơ Nôm" cùng sự hy sinh cao cả của các anh hùng thời hoa lửa – những người đã gieo mầm cho hòa bình và đưa văn hóa Việt Nam tỏa sáng muôn đời.