Ba lần được tuổi trẻ tín nhiệm
Trong ba kỳ Đại hội Đoàn lớn của giai đoạn 1950–1961, Nguyễn Lam nhiều lần được tín nhiệm giữ vị trí lãnh đạo cao nhất của Trung ương Đoàn. Đến Đại hội III năm 1961, ông tiếp tục được bầu làm Bí thư thứ nhất trước khi được Đảng điều động nhận nhiệm vụ mới vào năm 1962.
Nguyễn Lam có một điểm đặc biệt trong lịch sử Trung ương Đoàn: ông là người lãnh đạo gắn bó với tổ chức Đoàn trong suốt một chặng đường dài từ kháng chiến chống Pháp đến những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.
Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ I năm 1950, ông được bầu làm Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cứu quốc. Đến Đại hội lần thứ II năm 1956, khi tổ chức được đổi tên thành Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam, Nguyễn Lam tiếp tục được bầu làm Bí thư thứ nhất.
Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ III diễn ra tháng 3/1961 tại Hà Nội. Đại hội quyết định lấy ngày 26/3/1931 làm ngày thành lập Đoàn và phát động phong trào thanh niên gắn với việc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất. Nguyễn Lam tiếp tục được tín nhiệm giữ chức Bí thư thứ nhất.
Đến năm 1962, sau khi Đảng phân công nhiệm vụ mới, ông rời cương vị lãnh đạo Trung ương Đoàn để tham gia Thành ủy Hà Nội, sau đó trở thành Bí thư Thành ủy.
Như vậy, trong khoảng 13 năm gắn bó với công tác thanh niên, Nguyễn Lam đã góp phần xây dựng tổ chức Đoàn, hình thành nhiều phong trào lớn và đặt nền móng cho vai trò xung kích của tuổi trẻ trong sự nghiệp cách mạng.
