BÀ LÊ THI

Bà Lê Thi, tên thật là Dương Thị Thoa, sinh ngày 3/6/1926, nguyên quán xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Bà là con gái của nhà giáo nổi tiếng, Hiệu trưởng Trường Bưởi – Liệt sĩ Dương Quảng Hàm (1898 – 1946). Bà Lê Thi vinh dự là một trong hai người tham gia kéo lá cờ Tổ quốc trong Lễ Độc lập ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội.

Theo lời kể của bà: Cách ngày 2/9/1945 khoảng một tuần, sau khi nhận được lệnh của cấp trên, bà cùng một số chị em trong Hội Phụ nữ Cứu quốc phố Hàng Bông đến tận từng nhà vận động chị em trong khu phố "vào đúng ngày đó" đóng cửa hàng đi dự Lễ Độc lập tại Vườn hoa Ba Đình – Hà Nội. Đồng thời, họ cũng tổ chức tập bước đi đều và tập hát các bài hát cách mạng như "Tiến quân ca", "Diệt phát xít" cho chị em trong khu phố, nên không khí những ngày này rất rộn ràng, hào hứng.

Việc bà được vinh dự kéo cờ Tổ quốc trong Lễ Độc lập ngày 2/9/1945 là hết sức ngẫu nhiên. Lúc đó, các đoàn thể đứng trước lễ đài dự mít tinh rất đông và được xếp đứng theo giới: phụ nữ, thanh niên, công nhân, viên chức, thiếu niên... Đoàn phụ nữ Hàng Bông may mắn được đứng ở đầu Đoàn phụ nữ Thủ đô. Khi sắp đến giờ khai mạc, bỗng một người của Ban Tổ chức xuống khu vực nơi bà đang đứng và bảo: "Các chị cử một người lên kéo cờ."

Bà đứng đầu hàng ngũ Đoàn phụ nữ Hàng Bông nên mọi người đồng thanh hô: "Thi lên đi!" Khi đó bà ngập ngừng, lo sợ, e ngại vì sự việc xảy ra quá bất ngờ, không được chuẩn bị trước; nếu không kéo được cờ, mọi người ở dưới sẽ trách vì đó là sự kiện trọng đại của đất nước. Khi bước tới gần lễ đài, bà gặp một chị phụ nữ người dân tộc Tày, hai người dắt tay nhau bước tới lễ đài. Tới nơi, bà nói với chị ấy: "Em cao, để em kéo cờ, còn chị đỡ cờ."

Khi bài hát Quốc ca vang lên, họ từ từ kéo lá cờ Tổ quốc lên cao. Khi cờ vừa lên đến đỉnh, tung bay trước gió, cũng là lúc bài Quốc ca vừa kết thúc, trong tiếng vỗ tay vang rền của hàng vạn người dân có mặt tại Quảng trường Ba Đình. Lúc đó, bà mới thở phào nhẹ nhõm, vui sướng vì đã hoàn thành nhiệm vụ.

Mãi 44 năm sau, trong cuộc họp mặt truyền thống tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ngày 22/12/1989, bà mới gặp lại người chị ấy và biết tên chị là Đàm Thị Loan, người dân tộc Tày, vợ của cố Đại tướng Hoàng Văn Thái.