"BÀ MÁ CƠ SỞ" DƯỚI CHÂN NÚI SẬP
Những cựu chiến binh của Tiểu đoàn 512 năm xưa mỗi khi có dịp về lại vùng đất Thoại Sơn, việc đầu tiên họ làm là tìm đến thắp nén hương trên bàn thờ má Năm – người mà họ vẫn gọi bằng cái tên thiêng liêng: "Má cơ sở".
Thời kháng chiến chống Mỹ, ngôi nhà sàn vách lá của má Năm nằm lẻ loi bên một bờ kênh vắng dưới chân núi Sập. Đó là một vị trí hiểm hóc, vừa dễ rút lui vào rừng núi khi có động, nhưng cũng là đích ngắm của đồn bốt địch đóng cách đó không đầy một cây số. Bọn lính trong đồn thường xuyên đi tuần đêm, những mũi giày đinh nện côm cốp trên đường đất luôn là nỗi ám ảnh của xóm nhỏ. Vậy mà, chính căn nhà trống trước hở sau của má lại là một "trạm dừng chân" chở che cho biết bao lượt cán bộ cách mạng.
Dưới sàn nhà của má, ngay cạnh chuồng trâu bốc mùi nồng nặc để đánh lạc hướng chó nghiệp vụ, là một căn hầm bí mật được đào khoét vô cùng tinh vi. Mỗi đêm, khi có anh em chiến sĩ vào lánh nạn, má Năm lại lặng lẽ dọn một chiếc chõng tre ra hiên nhà, ngồi giả vờ thức khuya khâu nón lá bên cạnh một ngọn đèn dầu le lói.
Má bàn mưu với các chiến sĩ dưới hầm: "Sắp nhỏ nằm dưới đó cứ nghe ngóng tao. Hễ thấy ngọn đèn dầu ngoài hiên vụt tắt, hoặc nghe tao cất tiếng hát câu vọng cổ là biết có động, tuyệt đối phải nằm im, không được thở mạnh".
Có những đêm mưa dầm xứ miệt vườn, gió thổi thốc từ mặt kênh lạnh buốt, má Năm vẫn ngồi đó, đôi tay gầy guộc tỉ mẩn từng mũi kim trên vành nón. Khi bóng đen của toán lính tuần tra đổ dài vào sân, tiếng lên đạn nghe rôm rốp, tim má như thắt lại vì lo cho những đứa con đang trốn dưới hầm sâu. Nhưng trên gương mặt nhăn nheo ấy tuyệt nhiên không một chút gợn sợ hãi.
Má ngẩng đầu lên, giả vờ như vừa giật mình, rồi cất giọng hò, giọng hát vọng cổ ngọt lịm, vang vọng cả khúc sông: "Chiều muộn ra đứng bờ sông, nhớ người chiến sĩ... đâu rồi người thương...". Tiếng hát của má vừa để đánh lạc hướng bọn lính, vừa là hiệu lệnh đanh thép dội xuống lòng đất cho anh em du kích siết chặt tay súng, nín thở chờ đợi. Bọn lính vuốt nước mưa trên mặt, chửi đổng vài câu khen "bà già này thức khuya hát hay" rồi kéo nhau đi thẳng.
Suốt những năm tháng chiến tranh ác liệt, ngọn đèn dầu của má Năm chưa bao giờ tắt sai giờ, tiếng hát của má chưa bao giờ trệch nhịp. Tình yêu thương và sự chở che thầm lặng của người mẹ núi Sập đã trở thành ngọn hải đăng cứu mạng biết bao người con ưu tú của quê hương An Giang, đưa họ đi qua những đêm dài tăm tối để hướng về ngày toàn thắng.
