BÀ MẸ ANH HÙNG BÙI THỊ MÈ – NGƯỜI MẸ CÓ “CHÍ THÉP”

Có những người mẹ bước qua chiến tranh bằng những giọt nước mắt. Nhưng cũng có những người mẹ, sau khi nước mắt đã cạn, lại biến nỗi đau thành sức mạnh để tiếp tục đi đến ngày đất nước hòa bình. Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè là một người mẹ như thế. Cuộc đời mẹ là câu chuyện về một người phụ nữ vừa kiên trung với cách mạng, vừa phải chịu đựng những mất mát quá lớn khi lần lượt ba người con trai hy sinh, người con thứ tư bị thương. Thế nhưng, trước những đau thương tưởng như không thể vượt qua, mẹ vẫn đứng vững, tiếp tục hoạt động cách mạng cho đến ngày đất nước thống nhất.

Mẹ Bùi Thị Mè, còn được gọi thân mật là Năm Mè, sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Sau khi lập gia đình với ông Nguyễn Văn Nhơn, một trí thức yêu nước quê ở Mỏ Cày, Bến Tre, mẹ cùng gia đình chuyển về xã Đức Mỹ, huyện Càng Long, tỉnh Trà Vinh. Khi ấy, gia đình có đông con, cuộc sống nhiều khó khăn. Không thể trực tiếp thoát ly vào chiến khu, mẹ tìm cách liên lạc với tổ chức cách mạng để hoạt động ngay trong lòng vùng địch kiểm soát.

Mẹ mở một trường trung học tư thục tại xã Long Đức, huyện Châu Thành. Bề ngoài, đó là một ngôi trường bình thường để dạy học, nhưng bên trong lại trở thành một cơ sở hoạt động hợp pháp của cách mạng. Mẹ vừa làm hiệu trưởng, vừa trực tiếp giảng dạy, đồng thời đảm nhiệm công việc liên lạc và vận động quần chúng. Với uy tín của một nhà giáo, mẹ có điều kiện tiếp xúc với nhiều tầng lớp nhân dân, trong đó có trí thức, thương gia và những người có lòng yêu nước. Từ đó, mẹ âm thầm vận động họ ủng hộ kháng chiến.

Không chỉ là một người mẹ trong gia đình, Bùi Thị Mè còn là một cán bộ cách mạng hoạt động tích cực. Mẹ từng đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như Tổng thư ký Hội Phụ nữ tỉnh và Ủy viên Ban Chấp hành Hội Chẩn tế xã hội tỉnh Trà Vinh. Sau khi chính quyền Ngô Đình Diệm đóng cửa trường học năm 1957 vì nghi ngờ hoạt động cách mạng, mẹ lên Sài Gòn tiếp tục hoạt động. Sau đó, mẹ vào công tác tại Khu ủy Khu Tây Nam Bộ rồi được Trung ương Cục miền Nam rút về căn cứ R ở Tây Ninh.

Đến năm 1969, khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, mẹ được giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế - Xã hội - Thương binh, phụ trách công tác xã hội và thương binh. Ở một vị trí quan trọng, mẹ vẫn thường xuyên sâu sát cơ sở, chăm lo cho thương binh, gia đình có công và tham gia vận động quần chúng. Nhưng phía sau hình ảnh một cán bộ cách mạng đầy bản lĩnh ấy lại là một người mẹ đang phải mang trong lòng nỗi đau mà không phải ai cũng có thể chịu đựng.

Bốn người con trai của mẹ trực tiếp tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Và chiến tranh đã lần lượt cướp đi ba người con yêu quý của mẹ.

Những tin báo tử liên tiếp đến với người mẹ. Hai người con trai Nguyễn Huỳnh Sanh và Nguyễn Huỳnh Tài hy sinh. Nỗi đau đến cùng lúc, khiến người mẹ gần như không thể đứng vững. Nhưng khi nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai, mẹ lại nhận thêm tin Nguyễn Huỳnh Đại hy sinh tại chiến trường Vĩnh Long. Người con còn lại, Nguyễn Huỳnh Đạo, bị thương và được đưa vào quân y viện.

Bốn người con ra trận, ba người vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường, một người trở về với thương tật. Với một người mẹ, đó là những mất mát quá lớn.

Nhưng điều khiến câu chuyện về mẹ Bùi Thị Mè trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở những mất mát ấy, mà còn ở cách mẹ đối diện với nỗi đau.

Sau những lần nhận tin con hy sinh, mẹ vẫn tiếp tục công việc. Có những lúc sức khỏe suy kiệt, những cơn sốt rét hành hạ, mẹ phải vào bệnh viện điều trị. Nhưng chỉ ít ngày sau khi trở về, mẹ lại tiếp tục nhiệm vụ. Mẹ hiểu rằng chiến tranh vẫn chưa kết thúc, đồng đội của các con vẫn đang chiến đấu, đồng bào vẫn còn chịu cảnh bom đạn. Vì thế, mẹ không cho phép mình dừng lại.

Nỗi đau mất con không khiến mẹ gục ngã. Trái lại, mẹ biến nỗi đau ấy thành ý chí để tiếp tục hoạt động cách mạng. Trong những chuyến công tác, mẹ từng bị thương nhưng vẫn cố gắng vượt qua, tiếp tục vận động phụ nữ ở vùng đô thị và vùng địch tạm chiếm tham gia cách mạng.

Đằng sau người cán bộ với “chí thép” ấy vẫn là một người mẹ có trái tim của một người mẹ bình thường. Mẹ nhớ con, thương con và đau đớn trước sự hy sinh của các con. Nhưng mẹ hiểu rằng nếu những người đang sống chỉ chìm trong đau thương thì cuộc chiến đấu sẽ không thể đi đến thắng lợi cuối cùng.

Vì vậy, mẹ chọn cách tiếp bước con mình.Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ cùng gia đình và đồng đội tìm kiếm hài cốt của các con. Chiến tranh đã đi qua nhưng những dấu tích khốc liệt của bom đạn khiến việc tìm kiếm vô cùng khó khăn. Chỉ người con đầu là liệt sĩ Nguyễn Huỳnh Sanh còn tìm được mộ chí và hài cốt tương đối nguyên vẹn. Với những người con còn lại, ký ức về họ vẫn nằm lại trong những vùng đất từng trải qua chiến tranh.

Mẹ từng chia sẻ một điều nghe giản dị nhưng chất chứa biết bao nỗi đau: mẹ còn biết nơi các con được an táng, trong khi rất nhiều bà mẹ khác có cùng hoàn cảnh vẫn chưa biết con mình đang nằm ở đâu.

Sau hòa bình, mẹ Bùi Thị Mè vẫn tiếp tục cống hiến. Dù mang thương tật và chịu nhiều di chứng của chiến tranh, mẹ vẫn tham gia công tác xã hội cho đến khi nghỉ hưu với cương vị Phó chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh.

Những năm tháng cuối đời, mẹ vẫn được đồng đội, nhân dân và các thế hệ sau nhắc đến với sự kính trọng. Năm 1994, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng ngay trong đợt đầu tiên. Tháng 3-2014, mẹ Bùi Thị Mè qua đời, hưởng thọ 93 tuổi.

Mẹ đã đi qua một cuộc đời mà mỗi bước chân đều in dấu những năm tháng chiến tranh. Mẹ từng là một người phụ nữ, một nhà giáo, một cán bộ cách mạng, một người thương binh và trên hết là một người mẹ mất đi ba người con trai trong chiến tranh.

Nhưng mẹ không để những mất mát ấy trở thành dấu chấm hết.Từ trong đau thương, mẹ lựa chọn đứng lên. Từ những lần nhận giấy báo tử, mẹ lựa chọn tiếp tục chiến đấu. Và từ sự hy sinh của những người con, mẹ tiếp tục sống, tiếp tục cống hiến cho đến ngày đất nước hoàn toàn thống nhất.

Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè – người mẹ của ba liệt sĩ – đã để lại một câu chuyện về lòng yêu nước, đức hy sinh và bản lĩnh kiên cường của người phụ nữ Việt Nam. “Chí thép” của mẹ không phải là sự cứng rắn vô cảm, mà là khả năng đứng vững giữa những mất mát lớn nhất, nuốt nước mắt vào trong để tiếp tục làm điều mình tin là đúng.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện của mẹ vẫn còn đó như một lời nhắc nhở: hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu xương và cả những giọt nước mắt âm thầm của biết bao người mẹ Việt Nam.