BÀ MẸ SUỐT 30 NĂM ĐI TÌM CON – CÂU CHUYỆN CỦA MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ

Ở một làng quê miền Trung, có một người mẹ đã dành gần như cả cuộc đời mình để tiễn những người thân yêu ra chiến trường. Người ta gọi bà là mẹ Nguyễn Thị Thứ, nhưng câu chuyện về bà không chỉ là câu chuyện của riêng một gia đình. Đó là câu chuyện về hàng triệu người mẹ Việt Nam đã sống qua những năm tháng chiến tranh với nỗi chờ đợi mà không ai có thể hiểu hết.

Mẹ Thứ sinh năm 1904, quê ở xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Quê bà nằm giữa một vùng đất từng trải qua chiến tranh vô cùng khốc liệt. Những năm đất nước còn chia cắt, con trai, con gái và con rể của bà lần lượt tham gia cách mạng.

Trong một gia đình bình thường, sự xa cách đã là điều khó chịu đựng. Nhưng với mẹ Thứ, mỗi lần người thân rời nhà lại là một lần bà phải đối diện với khả năng có thể không bao giờ gặp lại họ.

Những người con của bà lần lượt ra đi.

Có người đi làm nhiệm vụ rồi không trở về.

Có người hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người mất tích trong chiến tranh, gia đình chỉ nhận được những thông tin ít ỏi.

Mẹ Thứ cứ thế chờ đợi.

Người mẹ ấy vẫn sống trong căn nhà quê, vẫn làm những công việc thường ngày, nhưng trong lòng luôn có một khoảng trống dành cho những người con đang ở chiến trường.

Mỗi lần có người từ chiến trường trở về, bà lại mong được nghe một tin tốt.

Mỗi lần có người báo tin hy sinh, căn nhà lại thêm một lần chìm vào đau thương.

Nhưng điều khiến người ta xúc động nhất là mẹ không chỉ mất con một lần.

Nỗi đau ấy lặp lại qua nhiều năm.

Chiến tranh càng kéo dài, số người thân của mẹ hy sinh càng nhiều. Đến cuối cuộc chiến, mẹ đã mất 9 người con, 1 con rể và 2 cháu ngoại.

Tổng cộng 12 người thân của mẹ đã hy sinh trong chiến tranh.

Mười hai lần mất mát.

Mười hai lần căn nhà thiếu đi một người.

Và sau mỗi lần như thế, mẹ vẫn phải tiếp tục sống.

Có lẽ người ngoài khó có thể tưởng tượng được một người mẹ phải mạnh mẽ đến mức nào mới có thể chịu đựng một nỗi đau kéo dài như vậy.

Nhưng mẹ Thứ không phải người duy nhất chịu cảnh ấy.

Ở khắp Việt Nam trong những năm chiến tranh, có hàng triệu bà mẹ có con ra trận. Có người chỉ có một người con duy nhất, có người có nhiều con cùng đi. Có những người mẹ chờ con từ mùa này sang mùa khác, từ năm này sang năm khác, cho đến khi mái tóc bạc trắng.

Có những người không bao giờ nhận được một lời từ biệt.

Có những người chỉ biết con mình đã hy sinh sau khi chiến tranh kết thúc.

Có những người suốt đời vẫn giữ một chiếc áo, một bức thư hoặc một tấm ảnh của người con đã mất.

Mẹ Thứ cũng mang trong lòng những ký ức như vậy.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ không còn phải nghe tiếng súng trên quê hương, nhưng chiến tranh vẫn chưa kết thúc trong ký ức của người mẹ. Những cái tên của các con vẫn luôn ở đó.

Nhiều năm sau, câu chuyện của mẹ được nhiều người biết đến. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Một tượng đài lớn được dựng tại Quảng Nam để tưởng nhớ những bà mẹ Việt Nam đã chịu đựng mất mát trong chiến tranh, lấy hình tượng mẹ Nguyễn Thị Thứ làm nguyên mẫu.

Bức tượng cao sừng sững giữa đất trời Quảng Nam.

Nhưng nếu nhìn kỹ, người ta sẽ thấy điều làm nên ý nghĩa của tượng đài không nằm ở kích thước của nó.

Đó là hình ảnh một người mẹ.

Một người mẹ đứng đó và chờ đợi.

Đằng sau mẹ là những đứa con đã không trở về.

Đằng sau mẹ là hàng triệu gia đình Việt Nam từng có người thân ra trận.

Và đằng sau câu chuyện của mẹ là cả một thời đại mà chiến tranh đã lấy đi quá nhiều tuổi trẻ.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời năm 2010, hưởng thọ 106 tuổi.

Mẹ đã sống đủ lâu để nhìn thấy đất nước hòa bình, nhìn thấy những con đường quê hương đổi thay và nhìn thấy những thế hệ trẻ lớn lên mà không phải trải qua chiến tranh.

Có lẽ đó là điều an ủi lớn nhất đối với một người mẹ đã mất quá nhiều người thân.

Ngày nay, khi người ta đi qua tượng đài mẹ Thứ ở Quảng Nam, có thể sẽ nghĩ về một người mẹ cụ thể.

Nhưng câu chuyện ấy thực ra rộng hơn rất nhiều.

Đó là câu chuyện của những người mẹ có con nằm lại ở Thành cổ Quảng Trị, ở Trường Sơn, ở Tây Nguyên, ở miền Đông Nam Bộ và trên những vùng đất xa xôi mà họ chưa từng đặt chân đến.

Họ không cầm súng.

Họ không đứng trên chiến trường.

Nhưng họ đã sống cùng chiến tranh theo một cách khác: bằng những tháng năm chờ đợi, những lá thư, những lần tiễn con và những nỗi đau không thể gọi thành lời.

Vì thế, khi nhắc đến mẹ Nguyễn Thị Thứ, người ta không chỉ nhớ đến con số 12 người thân hy sinh.

Người ta nhớ đến một người mẹ đã dành cả cuộc đời để chờ những đứa con mà chiến tranh không trả lại.

Và có lẽ, đó chính là một trong những hình ảnh sâu sắc nhất của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.