Bà mẹ Việt Nam anh hùng Hồ Thị Tứ – Chờ con qua những mùa thương nhớ

Có những người mẹ cả đời chỉ mong một điều tưởng như rất giản dị: được nhìn thấy con trở về.

Nhưng với Bà mẹ Việt Nam anh hùng Hồ Thị Tứ, ước mong ấy đã kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Ở tuổi gần 100, mái tóc đã bạc trắng, dáng người đã chậm hơn theo năm tháng, mẹ vẫn đau đáu nhớ về hai người con trai đã ra đi trong chiến tranh. Một người con đã trở về với quê hương sau nhiều năm tìm kiếm. Người còn lại vẫn chưa biết đang nằm ở đâu giữa những miền đất Quảng Trị năm xưa.

Thời gian có thể làm phai màu những tấm ảnh cũ, làm những con đường chiến tranh thay đổi, làm nhiều người từng biết câu chuyện ấy lần lượt đi xa. Nhưng với một người mẹ, ký ức về con dường như không bao giờ cũ.

Mười một người con và một cuộc đời gắn với những năm tháng chiến tranh

Mẹ Hồ Thị Tứ sinh năm 1928, quê ở Nghệ An, hiện cư trú tại xã Đại Huệ. Mẹ có 11 người con, trong đó 5 người tham gia Quân đội.

Một gia đình đông con giữa những năm tháng đất nước còn chiến tranh đồng nghĩa với biết bao vất vả. Người mẹ phải chăm lo cho từng đứa con, vun vén gia đình, mong các con trưởng thành, có cuộc sống bình yên.

Nhưng chiến tranh đã khiến những ước mong bình dị ấy nhiều lần bị chia cắt.

Trong số những người con của mẹ, hai người con trai là Lưu Phi Hường và Lưu Phi Vinh đã lần lượt lên đường chiến đấu rồi hy sinh tại những chiến trường ác liệt.

Đó là những người con mà mẹ vẫn nhớ bằng những hình ảnh rất đời thường.

Không phải những cái tên được ghi trên bia đá.

Không phải những dòng chữ trong giấy báo tử.

Mà là những người con bằng xương bằng thịt từng ngồi trong căn nhà của mẹ, từng gọi tiếng mẹ, từng ăn một bữa cơm gia đình, từng mang theo tiếng cười và những câu chuyện nhỏ của tuổi trẻ.

Người con trai hát hay và cuộc trở về cuối cùng

Trong ký ức của mẹ Hồ Thị Tứ, người con trai Lưu Phi Hường là một chàng trai khôi ngô, sống tình cảm, hát hay và có nhiều tài lẻ.

Tuổi trẻ của anh cũng giống như biết bao chàng trai Việt Nam trong những năm đất nước có chiến tranh. Anh chưa kịp lập gia đình, chưa có một mái ấm riêng thì đã khoác ba lô lên đường.

Một lần, đơn vị của anh hành quân qua gần nhà.

Được đơn vị cho phép, anh tranh thủ trở về thăm mẹ.

Có lẽ khi ấy, cả mẹ và con đều nghĩ đó chỉ là một lần gặp gỡ ngắn ngủi trong những ngày chiến tranh. Người lính rồi sẽ lại lên đường, còn người mẹ sẽ tiếp tục ở nhà chờ đợi.

Mẹ đâu thể biết rằng, cuộc gặp ấy lại trở thành lần cuối cùng hai mẹ con được ngồi bên nhau.

Không có lời chia tay nào được chuẩn bị cho lần cuối.

Không có ai biết đó là lần cuối.

Người con trai lại tiếp tục bước vào cuộc hành quân, còn người mẹ ở lại với căn nhà và những ngày tháng ngóng tin con.

Rồi năm 1973, tin dữ đến.

Liệt sĩ Lưu Phi Hường hy sinh tại chiến trường Đông Nam Bộ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Một người con trai của mẹ đã nằm lại nơi chiến trường xa xôi.

Nhưng nỗi đau ấy chưa phải là tất cả.

Bởi trong gia đình mẹ còn một người con trai khác cũng đã ra đi mà chưa trở về.

Người con gác lại sách vở để lên đường

Nếu Lưu Phi Hường là người con trai đã trưởng thành trong những năm tháng chiến tranh thì Lưu Phi Vinh lại ra đi khi còn rất trẻ.

Khi ấy anh đang đi học.

Một người mẹ nào cũng mong con mình học hành đến nơi đến chốn, có một tương lai bình yên. Mẹ Tứ cũng vậy.

Mẹ từng bảo con hãy học xong rồi hãy tính chuyện lên đường.

Nhưng trước tiếng gọi của Tổ quốc, người con trai trẻ đã có lựa chọn của riêng mình.

Anh cương quyết xin nhập ngũ.

Có lẽ trong lòng mẹ khi ấy vừa thương, vừa lo. Người mẹ muốn giữ con ở lại, nhưng cũng hiểu rằng tuổi trẻ của con đang đứng trước một thời khắc lớn của đất nước.

Cuối cùng, mẹ đành để con lên đường.

Chàng trai trẻ gác lại sách vở, khoác ba lô rời mái nhà.

Anh mang theo tuổi trẻ, niềm tin và khát vọng được góp sức bảo vệ quê hương.

Rồi chiến tranh cuốn anh đi.

Năm 1972, liệt sĩ Lưu Phi Vinh hy sinh tại chiến trường Quảng Trị.

Anh cũng chưa kịp lập gia đình.

Chưa kịp có một mái ấm riêng.

Tuổi trẻ dừng lại giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt.

Hai tờ giấy báo tử và nỗi đau của một người mẹ

Hai người con hy sinh cách nhau một năm.

Nhưng điều khiến nỗi đau của gia đình càng trở nên khắc nghiệt là giấy báo tử của hai anh lại được gửi về địa phương cùng một lúc.

Đối với một người mẹ, đó là một khoảnh khắc quá sức chịu đựng.

Hai người con trai mà mẹ từng sinh ra, chăm bẵm, nuôi dưỡng và chờ đợi cùng trở thành những cái tên trong giấy báo tử.

Chị Lưu Thị Nga, người con gái của mẹ Tứ, kể rằng khi nhận tin mất hai người con trai cùng một lúc, mẹ đau đớn đến ngã quỵ.

Có lẽ không có lời nào đủ để diễn tả nỗi đau ấy.

Bởi người mẹ không chỉ mất đi một người con.

Mẹ mất đi hai phần của cuộc đời mình.

Một người đã từng về thăm mẹ trong chặng hành quân cuối cùng.

Một người đã rời mái nhà khi còn đang tuổi học hành.

Từ đó, trong căn nhà của mẹ có thêm những khoảng trống không gì lấp đầy được.

Hành trình tìm người con đã khuất

Sau chiến tranh, điều mà những người ở lại mong muốn nhất là tìm được nơi những người thân của mình đang nằm lại.

Với gia đình mẹ Hồ Thị Tứ cũng vậy.

Mẹ và các con nhiều lần tìm kiếm thông tin về hai liệt sĩ.

Mỗi manh mối về đơn vị.

Mỗi thông tin về đồng đội.

Mỗi câu chuyện liên quan đến chiến trường xưa.

Tất cả đều được gia đình trân trọng lần theo.

Có những lần hy vọng được nhen lên.

Rồi lại có những lần hy vọng tắt đi vì hành trình tìm kiếm chưa có kết quả.

Chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhưng dấu vết của chiến tranh không dễ dàng biến mất.

Những chiến trường năm xưa đã thay đổi.

Những người đồng đội từng chiến đấu cùng các anh cũng dần già đi.

Nhiều nhân chứng không còn nữa.

Thế nhưng người mẹ vẫn chờ.

Năm 1989 – một người con trở về

Sau nhiều năm tìm kiếm, năm 1989, gia đình xác định được phần mộ của liệt sĩ Lưu Phi Hường tại Long An.

Tin ấy có lẽ là một trong những khoảnh khắc đặc biệt nhất đối với gia đình mẹ Tứ.

Người con trai đã hy sinh từ năm 1973 cuối cùng cũng tìm được nơi anh nằm lại.

Người thân lập tức vào Nam, quy tập hài cốt đưa anh trở về quê nhà an táng.

Sau nhiều năm xa cách, người con trai cuối cùng cũng được trở về gần mẹ, gần gia đình, gần quê hương.

Một nỗi đau được khép lại phần nào.

Nhưng bên cạnh niềm an ủi ấy vẫn còn một khoảng trống.

Bởi người con trai thứ hai – liệt sĩ Lưu Phi Vinh, hy sinh năm 1972 tại chiến trường Quảng Trị – vẫn chưa được tìm thấy.

Hơn nửa thế kỷ chờ đợi

Từ ngày anh Vinh hy sinh đến nay đã hơn nửa thế kỷ.

Trong khoảng thời gian ấy, cuộc sống đã thay đổi biết bao.

Những đứa trẻ ngày nào đã trở thành ông, bà.

Những con đường quê đã khác.

Đất nước đã hòa bình và phát triển.

Nhưng