Bà Nguyễn Thị Lành là thành viên đội TNXP chuyên tiếp đạn và chăm sóc thương binh ngay tại trận địa pháo cao xạ của phường trong những chiến dịch phòng không ác liệt.
Bà Nguyễn Thị Lành là thành viên đội TNXP chuyên tiếp đạn và chăm sóc thương binh ngay tại trận địa pháo cao xạ của phường trong những chiến dịch phòng không ác liệt.
Trong những trang sử hào hùng của vùng Mỏ Cẩm Phả, bên cạnh những người lính cầm súng trực tiếp đối đầu với kẻ thù, còn có một lực lượng thầm lặng nhưng sức mạnh của họ đã góp phần xoay chuyển cục diện của nhiều trận đánh. Đó là những nữ Thanh niên xung phong (TNXP) – những người con gái "chân yếu tay mềm" nhưng mang trong mình trái tim thép. Bà Nguyễn Thị Lành (sinh năm 1950) là một trong những gương mặt tiêu biểu ấy. Câu chuyện về bà không chỉ là ký ức về đạn bom, mà còn là bài ca bất tử về tuổi thanh xuân rực rỡ đã hòa quyện vào tiếng vang của pháo cao xạ bảo vệ bầu trời quê hương.
1. Những bước chân không mỏi trên dốc đứng Cẩm Phả
Vào những năm 1970 - 1972, khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ vào miền Bắc đạt đến đỉnh điểm khốc liệt, Cẩm Phả trở thành mục tiêu ưu tiên đánh phá để làm tê liệt huyết mạch than của ta. Để bảo vệ các tầng than và bến cảng, các trận địa pháo cao xạ của ta được đặt dày đặc trên những đỉnh đồi dốc đứng bao quanh thành phố.
Lúc bấy giờ, bà Nguyễn Thị Lành vừa tròn đôi mươi, độ tuổi đẹp nhất của người con gái. Thay vì chọn cho mình một công việc nhẹ nhàng ở hậu phương, bà đã tình nguyện gia nhập đội TNXP trực chiến tại phường. Nhiệm vụ của bà và các chị em trong đội vô cùng gian khổ: "Vận chuyển thầm lặng". Giữa những đợt oanh tạc dữ dội, khi mọi người tìm nơi trú ẩn, thì bà Lành lại cùng đồng đội quẩy trên vai những hòm đạn nặng trĩu, leo lên những con dốc dựng đứng để tiếp ứng cho các đơn vị pháo. Đôi chân trần bấm sâu vào đất đá, mồ hôi hòa lẫn bụi than và khói súng, bà cứ thế băng qua những cung đường mà lằn ranh giữa sự sống và cái chết chỉ tính bằng gang tấc.
2. Người tiếp đạn dũng cảm giữa làn đạn lạc
Ký ức kinh hoàng nhưng cũng đầy tự hào nhất đối với bà Lành là những trận đánh kéo dài từ sáng sớm đến tận đêm khuya. Khi tiếng súng cao xạ nổ giòn giã xé toạc bầu trời, cũng là lúc những hòm đạn trên mâm pháo vơi đi nhanh chóng. Trong lúc máy bay địch điên cuồng trút bom và nã đạn xuống các điểm cao hòng tiêu diệt các ổ đề kháng của ta, bà Lành vẫn bình tĩnh băng qua làn đạn để đưa đạn đến từng khẩu đội.
Có những khoảnh khắc, bom nổ sát bên cạnh khiến đất đá văng tung tóe, khói thuốc súng nồng nặc làm cay xè đôi mắt, nhưng bà không dừng lại. Bà hiểu rằng, mỗi giây phút thiếu đạn là một giây phút bầu trời quê hương bị đe dọa. Hình ảnh người con gái nhỏ nhắn, vác trên vai hòm đạn cao quá đầu, chạy phăng phăng trên trận địa đã trở thành điểm tựa tinh thần cực lớn cho các chiến sĩ pháo thủ. Sự hiện diện của bà và các đồng đội nữ như một luồng sinh khí, nhắc nhở các chiến sĩ rằng: Sau lưng họ luôn có nhân dân, có những người chị, người em sẵn sàng cùng họ vào sinh ra tử.
3. Người y tá bất đắc dĩ trên mâm pháo
Cuộc chiến không chỉ có sự can trường mà còn đầy rẫy những đau thương. Trong nhiều trận đánh khốc liệt, các pháo thủ bị thương do mảnh bom, nhưng cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Lúc này, bà Nguyễn Thị Lành lại kiêm luôn vai trò của một người cứu thương. Với túi thuốc sơ cấp cứu đơn sơ, bà len lỏi giữa tiếng gầm rú của động cơ máy bay và tiếng nổ của đạn pháo để băng bó cho các chiến sĩ.
Bà nhớ lại có những lúc bàn tay mình run run khi phải cầm máu cho một đồng chí vừa ngã xuống, nhưng đôi mắt bà vẫn rực cháy quyết tâm. Bà vừa băng bó, vừa động viên các chiến sĩ: "Các anh cứ vững tay súng, đã có tụi em ở đây rồi!". Sự kết hợp giữa sự dịu dàng, khéo léo của người phụ nữ và tinh thần dũng cảm của người lính đã biến bà Lành trở thành một "thiên thần" giữa trận địa đầy khói lửa. Tuổi thanh xuân của bà không gửi lại nơi son phấn, lụa là, mà gửi lại nơi những vách đá, những nòng pháo vươn cao và những vết thương của đồng đội.
4. Giá trị giáo dục: Ngọn lửa truyền thừa cho thế hệ trẻ
Hòa bình lập lại, bà Nguyễn Thị Lành trở về với cuộc sống bình dị, mang theo những kỷ niệm về một thời hoa lửa. Câu chuyện của bà mang lại những bài học nhân văn và giá trị giáo dục vô cùng sâu sắc cho thế hệ đoàn viên, thanh niên và học sinh phường Cẩm Phả hôm nay:
Tôn vinh tinh thần xung kích của tuổi trẻ: Khơi dậy khát vọng cống hiến, không ngại gian khổ. Câu chuyện của bà Lành là minh chứng rằng thanh niên chính là lực lượng xung phong đi đầu, sẵn sàng gánh vác những nhiệm vụ khó khăn nhất khi Tổ quốc cần.
Vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: Tôn vinh sự dũng cảm, kiên cường nhưng cũng đầy lòng nhân ái của phụ nữ vùng Mỏ. Điều này giúp các nữ sinh thêm tự hào về giới mình, từ đó nuôi dưỡng ý chí tự lập và bản lĩnh trong cuộc sống hiện đại.
Khơi dậy lòng biết ơn sâu sắc: Giúp thế hệ trẻ hiểu rằng mỗi phút giây bình yên, mỗi màu xanh của bầu trời Cẩm Phả hôm nay đã được đổi bằng máu và nước mắt của những người như bà Lành. Lòng biết ơn phải được chuyển hóa thành hành động, thành sự nỗ lực trong học tập và rèn luyện để xây dựng quê hương.
Bà Nguyễn Thị Lành mãi là một đóa hoa rừng rực cháy trên đỉnh cao của lòng yêu nước. Hình ảnh bà gắn liền với những hòm đạn và tiếng pháo cao xạ sẽ luôn là nguồn cảm hứng bất tận, nhắc nhở thế hệ tương lai về một thời đại mà những người trẻ đã sống và yêu Tổ quốc bằng cả trái tim mình.
