Bà Nguyễn Thị Thu - Cô gái du kích 17 tuổi cùng gia đình chèo đò giúp bộ đội vượt sông Thạch Hãn trong trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị mùa hè đỏ lửa 1972.

Có những dòng sông chảy qua đất nước để bồi đắp phù sa. Nhưng cũng có những dòng sông đã trở thành chứng nhân của lịch sử, nơi biết bao người con ưu tú đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Dòng Sông Thạch Hãn là một dòng sông như thế.

Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, bên dòng sông ấy có một người phụ nữ nhỏ bé nhưng mang ý chí phi thường – bà Nguyễn Thị Thu, nữ du kích sông Thạch Hãn.

Sinh ra trên mảnh đất Quảng Trị giàu truyền thống cách mạng, Nguyễn Thị Thu lớn lên trong tiếng bom, tiếng pháo và những cuộc càn quét liên miên của kẻ thù. Chứng kiến quê hương bị tàn phá, người thân và đồng bào phải chịu nhiều đau thương, bà sớm tham gia lực lượng du kích địa phương với một suy nghĩ rất giản dị: Nếu mình không đứng lên bảo vệ quê hương thì ai sẽ làm điều đó?

Những năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành một trong những nơi ác liệt nhất cả nước. Sông Thạch Hãn khi ấy không chỉ là một dòng sông mà còn là tuyến vận chuyển chiến lược, nơi bộ đội phải vượt qua để tiếp viện cho Thành Cổ Quảng Trị. Ban ngày, máy bay địch gầm rú trên bầu trời; ban đêm, pháo sáng rực cả mặt sông. Mỗi chuyến đò qua sông đều đồng nghĩa với việc đối mặt với cái chết.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Thị Thu cùng nhiều nữ du kích đã tình nguyện chèo đò, dẫn đường, chuyển thương binh, vận chuyển lương thực, đạn dược và đưa cán bộ, chiến sĩ vượt sông.

Có những đêm mưa gió, nước sông cuộn chảy, tiếng bom nổ vang trời. Chiếc thuyền nhỏ chòng chành giữa dòng nước đỏ phù sa. Trên thuyền là những người lính trẻ đang chuẩn bị vào trận chiến. Không ai nói nhiều, chỉ có tiếng mái chèo khua nhẹ và lời động viên của người nữ du kích:

"Các anh cứ yên tâm, còn tôi còn thuyền, nhất định sẽ đưa các anh sang bờ bên kia."

Có lần, khi chiếc thuyền vừa ra giữa dòng thì pháo địch bắn cấp tập. Sóng nước tung trắng xóa. Một số chiến sĩ bị thương. Không chút do dự, bà Nguyễn Thị Thu bình tĩnh ghé thuyền vào bờ lau, cùng đồng đội băng bó vết thương rồi tiếp tục đưa mọi người sang sông. Đối với bà, nhiệm vụ quan trọng nhất là không để bất kỳ chiến sĩ nào bị bỏ lại giữa dòng Thạch Hãn.

Đồng đội kể rằng Nguyễn Thị Thu không chỉ gan dạ mà còn rất nhân hậu. Sau mỗi chuyến đưa bộ đội qua sông, bà thường lặng lẽ quay lại tìm kiếm những người bị thương hoặc những thi thể chưa kịp đưa về. Có những đêm bà cùng đồng đội thức trắng giữa bom đạn chỉ để đưa được một người lính về với đồng đội hoặc gia đình.

Chiến tranh qua đi, nhiều người lính đã mãi mãi nằm lại dưới lòng sông Thạch Hãn. Mỗi khi nhắc đến họ, bà Nguyễn Thị Thu vẫn nghẹn ngào. Bà thường nói rằng mình chỉ là một người du kích bình thường, còn những người anh hùng thực sự là những chiến sĩ đã gửi lại tuổi xuân nơi dòng sông ấy để đất nước có ngày hòa bình.

Ngày nay, mỗi dịp tháng Bảy, hàng ngàn người từ khắp mọi miền đất nước trở về bên dòng sông Thạch Hãn, thả những bông hoa và những ngọn nến tri ân các anh hùng liệt sĩ. Hình ảnh người nữ du kích chèo đò năm nào cũng trở thành một phần ký ức thiêng liêng của mảnh đất Quảng Trị anh hùng.

Câu chuyện về bà Nguyễn Thị Thu không chỉ kể về lòng dũng cảm mà còn nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của những con người bình dị. Không cần những chiến công vang dội, không cần những lời hứa lớn lao, bà đã cống hiến tuổi trẻ bằng những việc làm thầm lặng: một mái chèo, một con đò và một trái tim luôn hướng về Tổ quốc.

Mỗi khi đứng trước dòng Thạch Hãn hiền hòa hôm nay, chúng ta càng thấm thía rằng sự bình yên không tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao người con đất Việt, trong đó có những nữ du kích như Nguyễn Thị Thu.

Họ đã viết nên bản anh hùng ca không bằng những trang sách, mà bằng chính cuộc đời mình. Và chính vì thế, tên tuổi của họ sẽ mãi được khắc ghi trong lòng các thế hệ mai sau như biểu tượng của lòng yêu nước, sự hy sinh và ý chí kiên cường của người phụ nữ Việt Nam.

Tác giả: Hồ Thị Mận

VKSND khu vực 4 – Nghệ An