Bà Triệu và câu nói bất hủ "Cưỡi sóng dữ, chém cá kình" (Năm 248)

Vào giữa thế kỷ III, dưới sự thống trị tàn bạo của nhà Ngô (thời Tam Quốc), nhân dân Giao Châu phải sống trong cảnh áp bức khốc liệt. Các quan lại phương Bắc liên tục vơ vét tài nguyên, áp đặt nhiều thứ thuế dã man khiến xóm làng tiêu điều, lòng người sục sôi uất hận. Trước cảnh gian tà hoành hành và kiếp sống nô lệ tủi nhục, Triệu Thị Trinh cùng anh trai là Triệu Quốc Đạt đã quyết định tập hợp binh mã tại vùng núi Nưa (Thanh Hóa) để dấy binh khởi nghĩa.

Khi thấy bà còn quá trẻ mà lại chọn dấn thân vào chốn binh đao nguy hiểm, nhiều người đã khuyên bà nên lấy chồng, lập gia đình để sống an yên. Đáp lại những lời khuyên ấy, người con gái trẻ tuổi đã để lại một tuyên ngôn đanh thép, đi vào lịch sử dân tộc như một biểu tượng bất tử của chí khí anh hùng: "Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển Đông, lấy lại giang sơn, dựng nền độc lập, cởi ách nô lệ, chứ đâu chịu khom lưng làm tì thiếp cho người!". Lời nói ấy không chỉ khẳng định khát vọng tự do cháy bỏng mà còn đập tan quan niệm hẹp hòi về vai trò của phụ nữ trong xã hội đương thời.

Năm 248, cuộc khởi nghĩa bùng nổ mạnh mẽ, nhanh chóng lan rộng ra toàn vùng Cửu真 (Thanh Hóa) và sang cả Giao Chỉ. Mỗi khi ra trận, Bà Triệu thường mặc áo giáp vàng, cài trâm vàng, cưỡi voi chiến hai ngà xông xáo khắp các mặt trận. Hình ảnh oai phong lẫm liệt cùng khí thế dũng mãnh của người nữ tướng đã khiến quân Ngô hoảng sợ, truyền tai nhau câu nói đầy khiếp đảm: "Đánh cồng gõ trống đâm bang/ Có riêng Nhị Mẫu cưỡi voi đánh cồng". Nghĩa quân liên tiếp đánh tan nhiều đồn bốt của địch, giải phóng nhiều vùng đất rộng lớn.

Nhận thấy nguy cơ mất kiểm soát, nhà Ngô đã phải cử viên tướng quỷ quyệt Lục Dận sang làm Thứ sử Giao Châu, mang theo lực lượng đông đảo cùng nhiều vàng bạc để mua chuộc, chia rẽ nội bộ nghĩa quân. Do lực lượng chênh lệch và bị bao vây cô lập, cuộc khởi nghĩa rơi vào thế gian nan. Trong một trận chiến quyết liệt tại căn cứ Căn Căn (Hậu Lộc, Thanh Hóa), Bà Triệu đã dũng cảm chiến đấu đến cùng và tuẫn tiết trên đỉnh núi Tùng để giữ trọn khí tiết, không rơi vào tay kẻ thù.

Tuy cuộc khởi nghĩa thất bại, nhưng khí tiết bất khuất và ngọn lửa yêu nước của Bà Triệu vẫn sáng ngời qua muôn thế hệ. Hình ảnh người nữ anh hùng cưỡi voi ra trận cùng tuyên ngôn "cưỡi sóng dữ, chém cá kình" đã trở thành biểu tượng kiêu hãnh cho ý chí quật cường, tinh thần độc lập và sức mạnh phi thường của phụ nữ Việt Nam trong dòng chảy lịch sử dựng nước và giữ nước.