Bắc Bộ Phủ: Từ Nguyễn Ái Quốc đến Hồ Chí Minh

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, tòa Dinh Thống xứ Bắc Kỳ nguy nga của chế độ thực dân chính thức trở thành Bắc Bộ Phủ — trụ sở làm việc của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tại đây, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí của mình phải đối mặt với muôn vàn khó khăn bủa vây: nạn đói khủng khiếp, ngân khố rỗng, hơn 95% dân số mù chữ, cùng gọng kìm "thù trong giặc ngoài" với 20 vạn quân Tưởng ở miền Bắc và quân Pháp theo chân quân Anh trở lại miền Nam.

Trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", Bắc Bộ Phủ trở thành trung tâm điều hành những quyết sách lịch sử. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký ban hành hơn 200 sắc lệnh kiến tạo bộ máy nhà nước từ con số không. Người đề xướng cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 để xây dựng nền tảng pháp quyền dân chủ, đồng thời kiên trì thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc bằng việc mời cựu hoàng Bảo Đại làm Cố vấn tối cao và tập hợp đông đảo nhân sĩ, trí thức phục vụ đất nước.

Trên mặt trận ngoại giao, phương châm "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" được vận dụng thiên tài. Nhằm tránh cùng lúc đối đầu với nhiều kẻ thù, Bác Hồ chấp nhận ký Hiệp định Sơ bộ ngày 6/3/1946, mượn tay Pháp đẩy 20 vạn quân Tưởng về nước, tranh thủ thời gian hòa hoãn quý báu. Ngày 19/5/1946, Bác chủ động công bố ngày sinh nhật của mình ngay tại Bắc Bộ Phủ để đón tiếp Cao ủy Pháp D'Argenlieu — một bước đi ngoại giao độc đáo nhằm khẳng định vị thế chính danh và sức mạnh đoàn kết của chế độ mới.

Khi khả năng hòa hoãn không còn, đêm 19/12/1946, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến vang lên. Chính Bắc Bộ Phủ đã trở thành điểm quyết chiến dữ dội nhất, nơi các chiến sĩ Vệ quốc quân thề "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Ánh đèn không bao giờ tắt tại Bắc Bộ Phủ trong 16 tháng lịch sử ấy đã trở thành ngọn đuốc soi đường, đưa cả dân tộc bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ đi đến thắng lợi cuối cùng.