Bác Hồ dặn phải đến tận nơi xem dân sống thế nào

Bác sĩ Trần Duy Hưng, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội, là người có nhiều năm trực tiếp làm việc với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn xây dựng chính quyền cách mạng ở Thủ đô. Trong những kỷ niệm ông kể lại, có một câu chuyện liên quan đến việc đi kiểm tra đời sống nhân dân sau lũ lụt, để lại cho ông bài học sâu sắc về phong cách lãnh đạo “nói đi đôi với làm” của Bác.

Theo lời bác sĩ Trần Duy Hưng, vào một năm miền Bắc gặp mưa lớn kéo dài, nhiều khu vực ngoại thành Hà Nội bị ngập úng, hoa màu hư hại, đời sống nhân dân gặp rất nhiều khó khăn. Thành phố đã có báo cáo gửi lên Trung ương, nêu rõ thiệt hại và đề xuất các biện pháp hỗ trợ. Khi đọc báo cáo, Bác Hồ gọi ông Trần Duy Hưng lên gặp.

Bác hỏi rất kỹ về tình hình dân bị ngập: nước ngập đến đâu, dân ăn ở thế nào, có nơi nào thiếu đói hay bùng phát dịch bệnh không. Ông Hưng báo cáo theo số liệu tổng hợp của các quận, huyện. Nghe xong, Bác trầm ngâm một lúc rồi nói:
“Báo cáo là cần, nhưng chưa đủ. Chú đã trực tiếp xuống nơi dân bị ngập chưa?”

Câu hỏi ấy khiến bác sĩ Trần Duy Hưng hơi lúng túng. Ông thưa rằng do công việc nhiều nên chủ yếu nắm tình hình qua cấp dưới. Bác Hồ nhìn ông và nói chậm rãi:
“Làm lãnh đạo mà chỉ ngồi bàn giấy thì dễ xa dân.”

Theo lời ông Hưng, ngay hôm sau, Bác đề nghị ông cùng Bác xuống tận vùng bị ngập ở ngoại thành. Chuyến đi rất giản dị, không báo trước, không nghi lễ. Bác mặc bộ quần áo quen thuộc, đi dép cao su, lội xuống những con đường còn lầy lội nước bùn. Bác vào từng ngôi nhà bị ngập, hỏi chuyện từng gia đình: có đủ gạo ăn không, trẻ con có bị ốm không, nhà cửa hư hỏng ra sao.

Bác sĩ Trần Duy Hưng kể rằng có một gia đình nông dân nước ngập gần đến giường, đồ đạc ướt hết. Bác đứng rất lâu, nghe họ kể chuyện mất mùa, thiếu ăn. Ra khỏi nhà, Bác quay sang ông Hưng và nói:
“Nghe báo cáo không thấy hết thế này đâu.”

Sau chuyến đi ấy, Bác Hồ họp ngay với lãnh đạo thành phố. Bác yêu cầu điều chỉnh lại kế hoạch cứu trợ, ưu tiên những nơi thiệt hại nặng nhất, không chia đều một cách máy móc. Bác nhấn mạnh rằng cứu trợ phải đến đúng người, đúng lúc, nếu chậm thì dân sẽ khổ thêm.

Theo lời bác sĩ Trần Duy Hưng, điều khiến ông nhớ nhất là Bác không hề trách móc cán bộ vì báo cáo chưa đầy đủ, nhưng Bác kiên quyết yêu cầu phải thay đổi cách làm việc. Bác nói:
“Muốn giúp dân thì phải hiểu dân. Muốn hiểu dân thì phải đến với dân.”

Từ sau lần đó, ông Trần Duy Hưng thay đổi hẳn phong cách công tác. Ông dành nhiều thời gian đi cơ sở, trực tiếp xuống các khu dân cư, không chỉ nghe báo cáo mà còn tận mắt chứng kiến đời sống của người dân. Ông cho rằng chính chuyến đi cùng Bác hôm ấy đã giúp ông hiểu rõ hơn trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện này, bác sĩ Trần Duy Hưng khẳng định rằng Bác Hồ luôn nhất quán trong tư tưởng “lấy dân làm gốc”. Với Bác, mọi chính sách dù hay đến đâu cũng phải xuất phát từ thực tế cuộc sống của nhân dân. Nếu không, chính sách ấy sẽ khó đi vào cuộc sống.

Câu chuyện Bác Hồ dặn phải đến tận nơi xem dân sống thế nào, qua một nhân chứng duy nhất là bác sĩ Trần Duy Hưng, không có những sự kiện lớn lao, nhưng phản ánh rất rõ phong cách lãnh đạo sâu sát, thực tiễn của Người. Từ một chuyến đi vùng lũ, Bác đã dạy cho cán bộ một bài học bền vững: người làm cách mạng không được xa dân, không được bằng lòng với báo cáo trên giấy, mà phải gắn mình với đời sống thực của nhân dân. Chính từ những điều ấy, hình ảnh Hồ Chí Minh luôn sống mãi như một vị lãnh tụ của dân, do dân và vì dân.