Công trường mấy hôm nay đang vào nước rút để gấp rút hoàn thành vào cuối tháng 6 năm 1957 kịp phục vụ cho ủy ban Quốc tế giám sát đình chiến đi lại, kiểm tra từ vĩ tuyến 17 trở ra Đồng Hới - Vinh. Đơn vị tôi xuất thân là đại đội cảnh vệ của Bộ Tổng tham mưu sau khi phục vụ xong lớp tập huấn cán bộ Bộ Tổng tham mưu toàn quân (tiểu đoàn 155 - Bạch Mai) đã kết thúc đầu tháng 3 năm 1955, được điều thẳng về Cục Không quân làm nhiệm vụ "Trường vụ”, tức là đảm bảo duy tu sửa chữa sân, đường bay cho bộ đội không quân sau này. Trước mắt là xây dựng bảo quản các công trình phụ trợ trên tất cả các sân bay dã chiến từ vĩ tuyến 17 trở ra để phục vụ cho các chuyến bay của ủy ban Quốc tế đi lại làm nhiệm vụ thanh sát, giám sát việc thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ trên khắp miền Bắc. Lúc này không quân ta mới chỉ có loại máy bay "AERO-45" chở được rất ít người thường hoạt động qua lại từ Tiên Yên - Lạng Sơn - Cao Bằng - Cát Bi - Gia Lâm ~ Vinh - Đồng Hới . . .
Công trường chúng tôi gồm đại bộ phận đại đội công trình có nhiệm vụ phải gấp rút hoàn thành hệ thống tín hiệu trên sân bay Vinh. Hôm nay vô cùng bận rộn để tiếp đón phái đoàn từ Cục Hàng không vào giao nhiệm vụ mới. Nhìn cánh hàng vụ (bộ phận làm nhiệm vụ dẫn đường, chỉ huy) - khí tượng tất cả chạy đi chạy về, anh em chúng tôi đoán chắc là sắp có chuyện. Lúc sau đồng chí Dụng, cán bộ phụ trách sân bay Vinh gặp tôi thông báo: "Lát nữa khoảng 11 giờ sẽ có chuyến bay hạ cánh, anh Đặng Tính hẹn sẽ vào làm việc với chúng ta đấy". Đồng chí Đặng Tính lúc này vừa được điều về phụ trách không quân thay anh Trần Quý Hai, gặp chúng tôi anh cười rất tươi rồi vào đề ngay, không rào đón dài dòng: Có khách Trung ương vào các đồng chí phải chuẩn bị mọi mặt thật tốt từ khâu bảo vệ, kỹ thuật sân đường... Bây giờ tôi phải vào Đồng Hới chuẩn bị tiếp, tình hình có gì các cậu báo cáo cho mình vào phiên 17 giờ chiều nay nhé!".
Khoảng 30 phút sau, hàng đoàn xe ô tô từ phía Quán Hành tiến về sân bay, nhìn từ xa đoàn hình thành ba nhóm: Nhóm đầu có 2 xe Jeep và 3 mô tô thùng Sidka - nhóm giữa khoảng năm đến sáu chiếc xe du lịch màu sữa và đen, loại sang thịnh hành thời đó là xe Phô-bê-đa. Ai cũng phỏng đoán có lẽ đồng chí cán bộ cao cấp đang đi trên chiếc xe nằm trong nhóm này, còn nhóm thứ ba có mấy chiếc xe GAZ-63 và xe vận tải. . . Ai nấy cứ chăm chăm tập trung chú ý xem mấy chiếc xe du lịch kia vào đến đâu thì ba-ri-e cổng gác đã mở; đi đầu là chiếc mô tô si-dơ-ca tiếp liền sau là chiếc xe Jeep cua gấp đỗ xịch ngay trước hàng rào đón khách của chúng tôi và từ trên xe đột ngột bước xuống là Bác Hồ; người mặc áo lụa, quần nâu đầu đội mũ cát, cằm quấn chiếc khăn mặt dài che kín chòm râu. Tất cả chúng tôi còn đương bàng hoàng xúc động, đứng ngây ra ngắm Bác, anh Dụng vừa định hô: "Hồ Chủ tịch..." thì Bác đã giơ tay ngăn lại. . . "Thôi thôi trả lời Bác đây, chú mô phụ trách ở đây? Tôi bước lên một bước - thưa Bác cháu ạ! - Chú bao nhiêu tuổi? - Quê ở mô? Bác vừa hỏi dồn dập, vừa kéo tay tôi dắt vào trong nhà ga. . . Thấy chúng tôi trang phục quần áo xanh công nhân đồng bộ, Bác hỏi lương các chú mỗi tháng được bao nhiêu? Đồng chí Nguyễn Chí Thanh đi cùng, ghé tai Bác nói nhỏ: "Các cậu ấy là bộ đội ta cả đó" (hồi đó để tiện hoạt động và tránh dư luận xuyên tạc cho ta tăng cường lực lượng chiến tranh phát triển không quân nên chúng tôi được trang bị như công nhân). Bác gật đầu khen tốt và vẫy gọi, mời cả hai tiểu đội công trình đang xếp hàng đón Bác ngoài sân vào cả trong ga hàng không cùng ngồi quây quần quanh chiếc bàn lớn, xung quanh ghế ngồi toàn bằng những tấm gỗ bắp...Tôi hô anh em: Nghiêm! 'Báo cáo vắn tắt để Bác nắm được: "Báo cáo Bác và Trung ương, máy bay đón Bác đã có mặt, hiện còn tiếp tục chuẩn bị kỹ thuật và lấy thêm dầu, thời tiết tốt, sân đường đang được kiểm tra, chờ lệnh Bác". Bác nói luôn đại ý: Sau mấy chục năm đi xa, nay lần đầu Bác được Trung ương cho phép về thăm quê, Bác rất vui, các chú cứ chuẩn bị kỹ mọi mặt rồi Bác quay ra hỏi chuyện chúng tôi: ở đây có nóng không? Tất cả đồng thanh, thưa Bác có ạ - Bác kể cho các chú nghe: Ngày xưa đã có lần Bác đến một sân bay ở Iran, các chú có biết Iran ở mô không? Thấy anh em ngơ ngác tôi vội đỡ lời thưa Bác ở bên bờ Hồng Hải ạ. Tôi có hỏi chú đâu, tôi hỏi anh em kia mà. Nói rồi Bác tiến ra sảnh phía trước nhà ga (nơi đây chỉ là một bãi đất nện) Bác cầm một que nứa vạch xuống đất vị trí kênh đào Suy-ê, Hồng Hải, Bác vừa giải thích lại vừa dịch sang tiếng Trung Quốc cho đồng chí phi công nghe, đồng chí phi công Trung Quốc dường như rất cảm động, cứ đứng ngây người ra nghe không dám nói gì. Bác kể rằng: "ở Iran nhiệt độ trên sân bay thường trên 40 độ, không có lấy một bóng cây, người ta phải vẽ, kẻ rồi sơn xanh hình cây cối lên các tấm tôn rồi dựng lên trên sân bay để lấy bóng mát. (chi tiết này nói đến thời gian Bác hoạt động ở Iran, sau đó có nhà sử học biết tin đã tìm gặp tôi để hỏi xem cụ thể thời gian vào năm nào). Bác mở hộp thuốc lá Trung Hoa bài loại 50 điếu mời mọi người hút. Tôi vốn nghiện và rất thích thuốc lá thơm nhưng không thấy ai dám lấy hút nên cũng ngại không dám tự nhiên; nhân lúc Bác bỏ điếu thuốc hút hút dở ra bàn để nói chuyện. Tôi bèn cầm điếu thuốc dở đó định hút tiếp thì Bác chặn tay tôi nói: "Gái một con - thuốc ngon nửa điếu, thuốc thiếu gì trong hộp, sao chú không hút, lại hút thuốc của Bác?" nói đoạn Bác hỏi luôn tôi: "Chú đã có vợ chưa?" thưa Bác chưa ạ. Bác lại khuyên tôi bây giờ nước ta còn nghèo, dân ta còn khổ, ít năm nửa thống nhất, độc lập đời sống khá giả lên sẽ lấy vợ. . . Bác cũng thế? Tôi và mọi người đều thật sự bất ngờ, cười vui; Bác còn dặn tôi rất kỹ là khi nào lấy vợ phải cho Bác biết đấy nhé.
Đồng chí trưởng cơ chạy vào báo cáo máy bay đã chuẩn bị xong! Mời đoàn lên đường, Bác nhanh nhẹn đứng dậy, rít một hơi thuốc lá dài, xong vứt đầu mẩu vào góc nhà rồi lấy chân di di cho thật tắt hẳn, sau đó lại súc miệng nhổ nước vào chỗ đó cho yên tâm, Bác còn nhắc: "Mùa này nắng nóng dễ hỏa hoạn lắm, các chú còn nhớ năm vừa rồi cháy chợ Vinh chứ?". Nói xong, bằng động tác quân sự rất thành thạo Bác hô to tập hợp một hàng dọc "điểm danh - một". Sau Bác là đồng chí Nguyễn Chí Thanh đang mải dặn tôi: "Khi máy bay cất cánh thì báo điện về ngay cho Trung ương" Bác lấy khuỷu tay hích về sau "Chú Thanh - hai đi!". Đoàn 5 người của Bác lần lượt lên máy bay còn quay lại vẫy vẫy...
Sáu năm sau, khi tôi xây dựng gia đình, cứ băn khoăn mãi là có nên báo cáo với Bác không. Tôi báo cáo lại với anh Đặng Tính và gửi anh cái thiếp mời Bác, nghĩ là để khỏi thất lễ thôi chứ Bác trăm công ngàn việc đại sự làm sao mà nhớ được câu chuyện rất nhỏ mà đã quá xa xưa cũ kỹ ấy. . . Thế nhưng thực sự điều không thể ngờ được là đúng lúc đón dâu về nhà tôi ở 43 Hàng Bài đêm 29 tháng 11 năm 1963 ấy, cả hai họ đang mừng vui lại càng vui hơn khi xuất hiện thêm cụ già râu dài với bộ bà ba lụa nâu đến dự. Cụ tự giới thiệu là Vũ Kỳ, thư ký của Bác Hồ được cử đến, tiếng cụ sang sảng: "Thưa bà con hai họ! Sáu năm về trước trong chuyến về thăm quê lần đầu tiên của Bác, Bác có nói vui khi nào dân ta hết khổ, đất nước ta đỡ nghèo, Bác cháu ta cùng lấy vợ. . . Hôm nay nhận được thiếp mời của cháu Bảo, Bác rất tiếc vì công việc không thể đến chia vui với cháu và gia đình, gọi là có chút quà kỷ niệm Bác gửi chai rượu mừng, mong các cháu thật nhiều hạnh phúc. Cả đám tiệc bỗng lặng đi, ông cậu tôi, đại diện gia đình nhà trai không nói được câu nào, lặng đi vì quá xúc động cứ chắp tay vái, miệng lắp bắp: "Quý hóa quá! Cám ơn cụ Chủ tịch - Cám ơn Bác Hồ!!!". |
