BÁC HỒ ĐẾN THĂM TRƯỜNG ĐIỆN ẢNH

… Ngày 20-7-1959, bộ phim truyện đầu tiên Chung một dòng sông ra đời, thì mãi ba tháng sau, ngày 31-10-1959, Trường Điện ảnh mới được thành lập. Đối với các nước, có trường rồi mới có phim truyện. Hoàn cảnh của ta có khác. Ta làm phim rồi mới mở trường. Một số diễn viên tham gia đóng bộ phim truyện Chung một dòng sông đã được chọn đi học lớp đạo diễn và diễn viên đầu tiên của ta.

Ngày đó, Trường Điện ảnh còn đặt ở ngôi nhà nhỏ số 7 phố Trần Phú (nay là Xưởng phim Hoạt hình Việt Nam). Trong không khí học tập sôi nổi, sau hơn ba tháng khai trường, vào ngày 10-2-1960, có tiếng chuông điện thoại đổ hồi. Tôi cầm ống nghe:

- Alô! Tôi nghe đây! Trường Điện ảnh đây!

Ở đầu dây bên kia là tiếng anh Phạm Tuấn Khánh:

- Alô! Các đồng chí chuẩn bị đón một đồng chí lãnh đạo đến thăm trường nhé!

Tôi không thể nào ngờ người đó lại là Bác Hồ. Thực ra, nếu có biết là Bác đến, trường cũng chẳng kịp chuẩn bị gì hơn. Vả lại, đối với Bác, Bác ưa sự giản dị, không thích lễ nghi. Lúc đó, học sinh lớp đạo diễn, diễn viên đang học múa.

Sự xuất hiện của Bác quá đột ngột và vượt quá mơ ước của anh chị em. Mọi người chạy ùa ra, vây quanh lấy xe của Bác, mừng vui đến trào nước mắt: “Bác đến! Bác đến!”.

Chờ cho làn sóng mừng vui lắng xuống, Bác đưa mắt trìu mến nhìn khắp lượt cả lớp đạo diễn, diễn viên thân mật như người cha ở giữa đàn con. Đang giờ tập múa, nên anh chị em quần ống chẽn, áo bó sát người, các diễn viên lúc đó tuổi chỉ chừng mười bảy, mười tám, nhất là các cô còn trẻ măng, ríu rít như chim.

Bác hỏi luôn: - Phi Nga đâu?

Thật khó mà diễn tả được tình cảm của anh chị em lúc đó. Riêng đối với Phi Nga, lấy gì đo được hết nỗi sung sướng của chị khi được Bác ân cần nhắc đến tên. Hồ Chủ tịch, vị lãnh tụ kính yêu của toàn dân tộc bận trăm công nghìn việc, vẫn nhớ đến tên một diễn viên đóng vai Hoài trong phim Chung một dòng sông, bộ phim đầu tay của nền nghệ thuật phim truyện Việt Nam.

Lúc đó, Phi Nga đang đứng ở vòng ngoài. Ai đo được sự xúc động của người nữ diễn viên, người miền Nam tập kết này? Mọi người mới dãn ra, nhường lối cho Phi Nga đến gần Bác. Bác xoa đầu và hôn vào trán Phi Nga.

Rồi Bác xem các học viên làm bài tập. Bác dừng lại giữa một toán khác đang tập múa balê. Anh chị em quây lấy Bác yêu cầu: “Bác cùng nhảy với chúng cháu cho vui ạ?”

Bác nhìn mọi người, cười độ lượng và hỏi:

- Các cháu đang tập môn gì?

- Dạ thưa Bác, giờ này chúng cháu đang tập vũ ạ. Một học viên nhanh miệng trả lời Bác. Bác cười hóm hỉnh: “Vũ” là gì nhỉ?

Biết Bác muốn nhắc mọi người về cách nói năng sao cho dễ hiểu, một đồng chí vội thưa lại:

- Dạ thưa Bác, là tập múa ạ.

Rồi Bác lại hỏi: Về chuyên môn, các cháu học như thế nào?

Xuân Tạc trả lời Bác:

- Sau phần lý thuyết do chuyên gia hướng dẫn, chúng cháu tập “tiểu phẩm” ạ.

- Cháu nói cái gì? Biết mình lại lỡ lời, Xuân Tạc vội chữa lại: Dạ, thưa Bác là tập những trích đoạn ạ.

Bác lại cười. Không khí đầm ấm, thân mật quá!

Xuân Tạc vốn là một nông dân quê ở Hải Hưng, và đã từng đi bộ đội thời kỳ chống Pháp, nay được đi học điện ảnh, lại được gặp Bác thật vinh dự không ngờ.

Bác xem các học viên múa. Mọi người được múa cho Bác xem, chân bước, tay cử động mà tâm trí thì dồn cả vào Bác.

Tôi đứng cạnh Bác, báo cáo với Bác về tình hình học tập.

Bác vừa nghe, vừa gật đầu. Sau đó Bác nói mấy câu: Bác đến thăm các cháu. Chúc các cháu học tập có kết quả. Bây giờ Bác về…

Mọi người lại quây lấy Bác, theo Bác ra xe. Ai cũng cảm thấy sung sướng về những giây phút ngắn ngủi được sống bên Bác. Ở Bác toát ra một cái gì làm cho không khí xung quanh trở nên đầm ấm, thân mật và thoải mái lạ thường, dù là lần đầu tiên được gặp Bác.

Kể từ lúc Bác đến cho đến lúc Bác đi, mọi sự việc chỉ diễn ra trong vòng độ mười lăm phút. Nhưng với mười lăm phút quý báu đó, Bác đã để lại cho mọi người những kỷ niệm không bao giờ phai nhạt…