BÁC HỒ VÀ MỘT LỜI DẶN TRƯỚC GIỜ ĐIỆN BIÊN NỔ SÚNG
BÁC HỒ VÀ MỘT LỜI DẶN TRƯỚC GIỜ ĐIỆN BIÊN NỔ SÚNG
Cuối năm 1953, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào một thời khắc có ý nghĩa đặc biệt. Sau những năm trường kỳ chiến đấu, quân đội và nhân dân Việt Nam đã trưởng thành hơn nhiều, nhưng tương quan lực lượng vẫn đặt ra những thử thách rất lớn. Khi quân Pháp đưa lực lượng lên xây dựng Điện Biên Phủ thành một tập đoàn cứ điểm mạnh, nơi đây dần trở thành điểm quyết chiến chiến lược của cả hai bên. Ngày 6 tháng 12 năm 1953, Bộ Chính trị quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh đây là một chiến dịch rất quan trọng, không chỉ về quân sự mà cả về chính trị, không chỉ đối với trong nước mà còn đối với quốc tế; vì vậy phải tập trung lực lượng để hoàn thành cho bằng được.
Nhưng càng hiểu tầm quan trọng của Điện Biên Phủ, Người càng hiểu rằng đây không phải lúc để chủ quan hay nóng vội. Một chiến thắng lớn không thể chỉ được quyết định bởi lòng dũng cảm. Nó cần sự chuẩn bị, tính toán và một phương án phù hợp với thực tế chiến trường. Trước khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra mặt trận, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Trận này quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.” Đằng sau câu nói ngắn gọn ấy là một tư tưởng rất rõ ràng: đã bước vào trận quyết chiến thì phải có quyết tâm giành thắng lợi, nhưng quyết tâm ấy phải đi cùng trách nhiệm, tỉnh táo và sự cân nhắc trước sinh mạng của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ.
Hai chữ “chắc thắng” vì thế mang một sức nặng đặc biệt. Người lính ra trận có thể chỉ mang theo một khẩu súng, một ba lô và niềm tin vào ngày chiến thắng, nhưng phía sau mỗi người là một gia đình, một quê hương, những người mẹ, người cha, người vợ và những đứa con đang chờ đợi. Người lãnh đạo không thể chỉ nhìn một trận đánh bằng những đường nét trên bản đồ hay những con số về quân số, vũ khí. Đằng sau mỗi quyết định là những con người bằng xương bằng thịt. Đánh một trận lớn càng phải có sự chuẩn bị tương xứng; quyết tâm càng lớn thì trách nhiệm đối với những người cầm súng càng lớn.
Thực tế chiến trường sau đó đặt ra một bài toán không dễ dàng. Khi trực tiếp nghiên cứu tình hình tại Điện Biên Phủ, Bộ Chỉ huy chiến dịch nhận thấy tập đoàn cứ điểm của Pháp mạnh hơn dự kiến, trong khi việc bảo đảm cho một cuộc tiến công nhanh gặp nhiều khó khăn. Phương án tác chiến được xem xét lại và cuối cùng chuyển từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, đồng thời hoãn thời điểm tiến công để tổ chức lại lực lượng và chuẩn bị kỹ hơn. Đây là một quyết định đặc biệt quan trọng, bởi nó cho thấy tinh thần không đánh đổi sự an toàn và khả năng thắng lợi của chiến dịch lấy sự nóng vội.
Có lẽ chính ở đây, lời dặn của Bác mới bộc lộ hết chiều sâu. “Chắc thắng mới đánh” không có nghĩa là sợ khó khăn, càng không phải là né tránh một cuộc quyết chiến. Trái lại, đó là cách nhìn rất tỉnh táo trước một trận đánh mà thắng lợi có ý nghĩa quyết định đối với cuộc kháng chiến. Khi chưa đủ điều kiện thì phải chuẩn bị thêm; khi phương án chưa phù hợp thì phải thay đổi; khi phía trước là một trận đánh có thể quyết định cục diện chiến tranh thì càng không được để sự nóng vội chi phối.
Ngày 11 tháng 3 năm 1954, chỉ hai ngày trước khi chiến dịch chính thức mở màn, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới cán bộ, chiến sĩ ở mặt trận Điện Biên Phủ. Người viết: “Các chú sắp ra trận. Nhiệm vụ các chú lần này rất to lớn, khó khăn, nhưng rất vinh quang.” Bác nhắc đến những kết quả mà quân đội đã đạt được trong quá trình chỉnh quân, chỉnh huấn, bày tỏ niềm tin rằng cán bộ, chiến sĩ sẽ vượt qua khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ và kết thúc bằng lời chúc giản dị: “Chúc các chú thắng to.” Bức thư nhanh chóng được phổ biến tới cán bộ, chiến sĩ cùng lực lượng thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến trên mặt trận.
Đọc những lời ấy, điều gây xúc động không chỉ nằm ở lời chúc chiến thắng. Bác gọi nhiệm vụ trước mắt là “rất to lớn, khó khăn, nhưng rất vinh quang”. Người không che giấu sự khốc liệt của trận đánh mà những người lính sắp bước vào. Phía trước họ là những ngày chiến đấu mà không ai có thể biết chính xác mình sẽ phải đối mặt với điều gì. Nhưng thay vì gieo vào họ một niềm tin dễ dãi, Bác trao cho họ sự tin tưởng của một người lãnh đạo đối với những người đang gánh trên vai nhiệm vụ lớn lao của đất nước.
Rồi ngày 13 tháng 3 năm 1954, những tiếng súng đầu tiên vang lên tại Him Lam. Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu. Từ những quả đồi của Tây Bắc, cuộc chiến ngày càng trở nên khốc liệt. Bộ đội tiến từng bước qua hệ thống cứ điểm, chiến hào được đào thêm từng ngày, hậu cần phải vượt qua núi cao, đường xa và bom đạn. Cả hậu phương dồn sức cho tiền tuyến. Những đoàn dân công, thanh niên xung phong và lực lượng vận tải ngày đêm đưa lương thực, đạn dược, thương binh qua những con đường hiểm trở. Điện Biên Phủ lúc ấy không còn là câu chuyện riêng của một đơn vị hay một chiến trường, mà trở thành nơi hội tụ sức người, sức của và ý chí của cả dân tộc.
Trong 56 ngày đêm ấy, lời căn dặn “chắc thắng mới đánh” dường như không còn nằm trên giấy hay trong một cuộc gặp trước giờ ra trận. Nó được thể hiện bằng cách quân đội từng bước bao vây, chia cắt, tiến công và củng cố trận địa; bằng sự kiên nhẫn của những người lính trong chiến hào; bằng những ngày tháng gian khổ của hàng vạn con người phục vụ chiến dịch. Mỗi bước tiến đều phải trả giá, nhưng mỗi bước tiến cũng đưa trận đánh đến gần hơn với thắng lợi.
Ngày 7 tháng 5 năm 1954, sau 56 ngày đêm chiến đấu, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi. Tập đoàn cứ điểm của quân Pháp bị tiêu diệt, tướng De Castries cùng toàn bộ cơ quan chỉ huy bị bắt. Chiến thắng ấy tạo ra một bước ngoặt lớn về quân sự và chính trị, góp phần tạo cơ sở cho cuộc đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Genève.
Nhưng khi nhìn lại Điện Biên Phủ, có lẽ không nên chỉ nhớ đến khoảnh khắc lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm Đờ Cát. Trước khoảnh khắc ấy là những tháng ngày chuẩn bị đầy gian khổ; là những cuộc họp, những phương án được cân nhắc; là quyết định thay đổi cách đánh khi thực tế chiến trường đòi hỏi; là những đoàn người vượt núi đưa từng khẩu pháo, từng hòm đạn, từng gùi gạo vào mặt trận; và là những người lính đã đặt tuổi trẻ của mình vào trận quyết chiến ấy.
Bởi vậy, câu chuyện về Bác Hồ và Điện Biên Phủ không chỉ là câu chuyện về một lời chỉ đạo chiến lược. Đó còn là câu chuyện về niềm tin đi cùng trách nhiệm. Bác tin vào sức mạnh của quân đội và nhân dân, tin rằng dân tộc Việt Nam có thể làm nên một chiến thắng lớn; nhưng Người cũng hiểu rằng càng là một trận đánh quan trọng thì càng phải thận trọng trong từng quyết định. “Phải đánh cho thắng” là quyết tâm. “Chắc thắng mới đánh” là trách nhiệm. Hai vế của lời căn dặn đứng cạnh nhau, tạo nên một tư tưởng vừa kiên quyết vừa tỉnh táo trước vận mệnh của đất nước.
Và có lẽ đó cũng là điều khiến lời dặn trước giờ Điện Biên nổ súng vẫn còn sức lay động đến hôm nay. Một chiến thắng vĩ đại không chỉ được tạo nên bởi lòng quả cảm của những người trực tiếp cầm súng, mà còn bởi khả năng nhìn xa, biết lựa chọn, biết kiên nhẫn và biết đặt sự sống của con người vào trung tâm của mỗi quyết định. Điện Biên Phủ đã trở thành một biểu tượng của ý chí Việt Nam, nhưng phía sau biểu tượng ấy là biết bao tuổi trẻ đã hóa thành lịch sử.
Trước giờ Điện Biên nổ súng, Bác Hồ nói một câu rất ngắn: “Trận này quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.” Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, câu nói ấy vẫn đứng lại giữa lịch sử như một lời nhắc về bản lĩnh của người cầm lái trước những thời khắc sinh tử: quyết tâm nhưng không nóng vội, dũng cảm nhưng không chủ quan, và trên hết, mỗi khi đất nước trao vào tay mình vận mệnh của hàng vạn con người, phải biết biến niềm tin thành trách nhiệm. Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Điện Biên Phủ toàn thắng. Và từ những lời dặn trước giờ ra trận, từ những người lính nơi chiến hào, từ những đoàn dân công nơi hậu phương, một trang sử đã được viết nên bằng tất cả ý chí, trí tuệ và sự hy sinh của cả một dân tộc.
